Кіріспе

Алеш Дебельяк (25 желтоқсан 1961 – 28 қаңтар 2016) – словендық мәдениет сыншысы, ақын және эссеші.

Өмірбаян

Дебельяк Словенияның астанасы Люблянада, сол кезде Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының құрамында болған, шаруа отбасында дүниеге келді; ол отбасының алғаш рет университетке оқуға түскен мүшесі болды. Жастық шағында ол дзюдодан Словенияның жасөсперімдер чемпионатында жеңіс алып, Югославия чемпионатында күміс жүлдеге ие болды. Жарақат алғаннан кейін спорттық мансабын аяқтады. Оқуын АҚШ-та жалғастырып, 1989 жылы Сиракуза университетінде мәдениет социологиясы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. 1980-жылдардың ортасынан бастап Дебельяк азаматтық қоғам қозғалыстарына белсенді қатысты. Югославияның тарауы кезінде ол Словенияға қайтуға шешім қабылдады, себебі ол шетелден «Балқанды бақылаушы» болғысы келмей, оның орнына осы оқиғаларға тікелей қатысуды армандады. Эрика Джонсон Дебельякпен үш баласы болды. 2016 жылдың 28 қаңтарында жүк көлігінің соқтығысынан қаза тапты.

Поэзиялық шығармалары

Дебельяк студенттік жылдары поэзиясын жариялай бастады. Оны ақын Вено Тауфер байқап, әдебиет саласында көмектесті. Дебельяк поэзиясының ерекшелігі – мұңдылыққа толуы және отбасы мен Құдай сияқты дәстүрлі құндылықтарды қайта бекітуі. Постмодернизм сияқты, «бәріне рұқсат» принципін ұстанатын қазіргі заманғы ой-пікірлерге қарсылас Дебельяк шығармаларына «Ағарту дәуірінің» дұрыс-бұрыс, жақсы-жаман туралы идеалдары ықпал етті. Дебельяк өте шығармашыл жазушы болды. Поэзия мен мәдени сынға қоса, Дебельяк Словенияның ең ірі газеті «Дело» газетінде тілші болып жұмыс істеді. Оның еңбектері көптеген тілдерге аударылды.