Кіріспе
Француз гуманистік фотографы және фотожурналисі (1921–2004)
Жан-Филипп Шарбоннье (28 тамыз 1921 – 28 мамыр 2004) – француз фотографы, оның туындылары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңдегі отанындағы фото өнеріндегі гуманистік бағытты көрсетеді.
Ерте өмір
Жан-Филипп Шарбоннье Парижде суретшілер мен зиялылар отбасында дүниеге келді. Оның анасы Аннет Вайлан – жазушы, Альфред Натансонның қызы, ол «Ревю Бланш» журналын құрған Альфред Атис және актриса Марта Меллоның қызы еді; әкесі Пьер Шарбоннье – суретші, ал Жан-Филипп бала кезінде Макс Эрнст, Пьер Боннар және фотограф Жак Анри Лартигпен танысты. Әке-шешесі ажырасып, оны өгей әкесі Густав Муте тәрбиеледі. Париждегі Кондорсе лицейінде философия, ағылшын және неміс тілдерін оқыды, бірақ 18 жасында әкесі оған фотограф болуға кеңес беріп, камера сыйлады, сол себепті ол оқуын тоқтатты да, Сэм Левиннің киножұлдыздарының портрет студиясында жұмыс істеді («Брижит Бардоны ашқан» адам). Ол Левинмен бірге Лион, Марсель және Тулон қалаларына кетіп, туған қаласынан шықты, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыстың басында екі жылға бейтарап Швейцарияға жер аударылды. Мұнда ол Жан Маневпен танысты, ол оған типография және журналистика өнерін үйретті.
Фотожурналистика
1944 жылы Францияға оралғаннан кейін Шарбоннье Теодор (Тео) Бланк (1891–1985) және Антуан (Тони) Демилли (1892–1964) үшін Лиондағы қараңғы бөлмелерінде жұмыс істеді, онда ол басу өнерін үйренді. Соғыс аяқталғаннан кейін Гренобль маңындағы Виен ауылында ол бес мың адамдық көпшілік алдында нацистік қызметкердің өлім жазасын орындауын суретке түсірді. Popular Photography журналы былай деп жазады: “[Шарбоннье] мансабының басындағы шеберлігінің дәлелі – Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі көпшілік жазалауды түсіргені. Ол фильмнің тапшылығы болғандықтан, барлық оқиғаны 30 кадрға сыйғызды. Драманың бастауы (ату отрядының кіріп келуі), ортасы (жазалау шабуылымен аяқталады) және соңы (көлікпен мәйітті табутқа салу) – бәрі француз азаматтарының көпшілігі алдында болды. Шарбонньедің жұмысы – барлық ұлы фотожурналистерге тән керемет техника мен байқағыш көздің үйлесімі. Оның ерте жұмыстарына кеңейтілген жабық флэш кірді, сол кезде осы стильді меңгеру міндетті болды. Ол әртүрлі тапсырмаларды орындады, Фоли-Бержерден бастап, шөл және Арктикаға дейін. 1940-жылдардың соңында ол Liberation және кейін France Dimanche газеттерінің бас редакторы болды. Сондай-ақ, ол Point de Vue үшін жазды, онда оның фотосуреттері алғаш рет 1949 жылы редактор Альберт Плеси (1914–1977) арқылы жарияланды. 1950 жылы ол Réalités журналының тілшісі болып тағайындалды, француз халқының күнделікті өміріне арналған материалдар жазды, сонымен қатар журнал үшін әлемді аралады. 1951 жылы ол Солтүстік Африкада туарегтерді, 1954 жылы Бразилияда аяқ киім шылаушыларын суретке түсірді. 1955 жылы ол Қытайға, содан кейін Сыртқы Моңғолияға барды, онда ол жұмыс істеуге рұқсат алған алғашқы батыс фотографы болды; содан кейін Суық соғыс кезінде Мәскеуде; сондай-ақ Кувейтте, ол ең жақсы есте қалған суреттерінің бірін жасады – басын тігін машинасымен көтеріп алып жүрген құлақ киіммен Кувейт әйелі. Бұрынғы Француз Экваторлық Африкасында ол Альберт Швайцерді (және оның пеликанын) Габонда суретке түсірді, сондай-ақ Аляскада болды. Шарбонньедің гуманистік суреттері «тікелей» немесе реалистік, оның жұмысындағы осы сапа Эдит Герин, Жанин Ньепс және Сабина Вайс, Марсель Бовис, Рене Жак, Жан Диузайд, Жан Маркиз, Леон Герштритт, Жан Луи Свинерс, Эрик Шваб және Андре Папильонмен бірге 1992 жылғы La photographie humaniste: 1930–1960: histoire d'un mouvement en France монографиясында және Франция Ұлттық кітапханасында 2006 жылдың 31 қазанынан 2007 жылдың 28 қаңтарына дейін өткен Humanist photography, 1945–1968 көрмесінде танылды. Францияда «гуманистік фотосурет» деп белгілі болған бұл стиль, формалды топ немесе қозғалыс болмаса да, соғыстан кейінгі қозғалыс болды, ол француз ұлттық бірегейлігі мен иконографиясын, оның көрнекті жерлерін және әлеуметтік клишелерін құруға көмектесті, бірақ сонымен қатар кезеңнің қатал шындықтарын айыптады: қалаларға көшу, қалалық жұмысшы табының өсуі, кедейлік, тұрғын үй тапшылығы және Суық соғыстың қорқынышы. Бұл – Raymond Grosset иеленген және басқарған Rapho фотоагенттігінің стилі (соғыстан кейін ол оны негізін қалаушы Charles Rado-дан алды), оның мүшесі Шарбоннье болды, сондай-ақ Жан Диузайд, Сабина Вайс және Жанин Нипсе сияқты жас буын фотожурналистері де кірді. Әріптестері сияқты, Шарбоннье халыққа жақын болды және жұмысшыға назар аударды, мысалы, оның 1954 жылғы Miner being washed by his wife суретінде. Réalités журналында 1955 жылдың қаңтарында жарияланған оның бір әңгімесінде ол психиатриялық ауруханадағы жағдайды объективті түрде көрсетті, бұл бүгінде психиатриялық емдеудің прогресін бағалауда құнды құжат болып табылады (1950 жылдардың сезімталдығына байланысты ең күшті суреттердің бір бөлігі жарияланбады), ал 1966 жылы оның тағы бір әңгімесі Hélène et Jean, six heures de voyage à travers l'extase et l'angoisse есірткіге тәуелділік пен дозаны асыра пайдаланудың салдарын көрсетеді. Réalités үшін тапсырмалардан түскен фотосуреттер кітабы, жазушы және сюрреалистік ақын Филипп Супоның мәтінімен Les Chemins de la vie, 1957 жылы Les éditions du Cap баспасында жарық көрді. Шарбоннье 1974 жылы Réalités журналынан кетіп, Париждің Нотр-Дам де-Париж ауданына назар аударуға шешім қабылдады және осы ауданға арналған ұзақ эсселер жазды.
proof of [Charbonnier's] skill early in his career is shown by his coverage of a public execution during the World War II period. He shot the entire story in only 30 frames—possibly because film was scarce then. The drama had a beginning (marching in of the firing squad), a middle (complete with coup de grace), and an end (carting away the corpse in a coffin)—all this before a large crowd of French citizens. Charbonnier's work bears the trademark of all great photojournalists superb technique matched with an observant eye. His early work involved indoor flash with extensions, a style it was then obligatory to master. Versatile on location, he covered assignments from the Folies Bergère to the desert and Arctic." In the late 40s, he became the chief typesetter for Liberation, and later France Dimanche. He also wrote for Point de Vue, where for the first time his photographs were published, in 1949, by editor Albert Plecy (1914 1977). In 1950, he was appointed reporter for the magazine Réalités, specializing in stories of French everyday life, but also travelling the world for the magazine. In 1951 he was photographing the Tuaregs in North Africa; in 1954, shoeshine boys in Brazil; as early as 1955 he visited China and then Outer Mongolia, where he was the first Western photographer given a licence to work; then in Moscow during the Cold War; as well as Kuwait, where he made one of his best remembered pictures, of a veiled Kuwaiti woman carrying a sewing machine on her head; the former French Equatorial Africa, where he photographed Albert Schweitzer (and his pelican) in Gabon; and Alaska. Charbonnier's humanist images are 'straight', or realist, a quality in his work was recognised with inclusion amongst Edith Gérin, Janine Niépce and Sabine Weiss, Marcel Bovis, René Jacques, Jean Dieuzaide, Jean Marquis, Leon Herschtritt, Jean Louis Swiners, Eric Schwab, and André Papillon in the 1992 monograph La photographie humaniste: 1930 1960 : histoire d'un mouvement en France and the exhibition Humanist photography, 1945 1968 at the National Library of France from 31 October 2006 to 28 January 2007. Humanist photography, as it became known in France, though never a formal group or movement, was a post war movement that helped build a French national identity and iconography, both its picturesque places and its social clichés, but it also denounced the harsh realities of the period; the move to the cities and growth of the urban working class, poverty, lack of housing and the fear of the Cold War. This was the style of the Rapho photo agency owned and run by Raymond Grosset (who took it over from founder Charles Rado after the war), of which Charbonnier became a member along with others of the younger generation of photojournalist, including Jean Dieuzaide, Sabine Weiss and Janine Niepce. Like his colleagues, Charbonnier identified closely with the classe populaire and focused on the worker, as exemplified by his image Miner being washed by his wife, 1954. One of his stories for Réalités, published January 1955, in which he employed an objective point of view exposed conditions in a mental hospital that are a valuable document today in gauging the progress of psychiatric treatment (a number of the most powerful images were not published due to the sensitivities of the 1950s), while in 1966 another of his stories, Hélène et Jean, six heures de voyage à travers l'extase et l'angoisse, follows the consequences of drug addiction and overdose. The book of his photographs from assignments for Réalités, with text by writer and surrealist poet Philippe Soupault. Les Chemins de la vie, was published by Les éditions du Cap in 1957. Charbonnier decided to leave Réalités in 1974 to concentrate on his Paris neighborhood of Notre Dame de Paris and produced extended essays on that precinct.
Коммерциялық фотосурет
1960 жылдары теледидар жылтыр журналдарды ығыстыра бастағанда, Шарбоннье коммерциялық фотосуретке көбірек назар аударды. Ол Carrefour, Royal Air Maroc және Renault сияқты ірі компаниялармен жұмыс істеді, сондай-ақ Еңбек министрлігі мен Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымында жеке табель бойынша қызмет етті. 1958 жылдан бері ол Пьер Карденнің киімдерін және модельдерін, сонымен қатар сән индустриясы үшін фотосурет түсірді. Ол Париждегі Ecole Supérieure des Arts Graphiques мектебінде және Англияда фотосуретке оқытумен айналысты.
Танылу және мұра
Бүгінде Шарбоннье суреттері 1945 және 2004 жылдар аралығындағы француз қоғамының өзгеруін көрсететін тарихи құжаттар болып табылады. Шарбоннье өз кәсібін насихаттауда белсенділік танытты, Париждің Фотографиялық клубындағы Les 30 x 40 отырыстарына жанданды үлес қосты, ал 1970 жылы жазушы Мишель Турнье шақыруымен Арльдегі алғашқы фестивальге құрметті қонақ ретінде қатысты. Ол Брихат Дени және Жан Пьер Сюдремен бірге үш маңызды "Қазіргі заманғы фотографтары" атты алғашқы кешкі жиынға қатысты. Бұл шараға Францияның түкпір-түкпірінен көптеген фотографтар келді.
Жеке өмір
Жан-Филипп Шарбоннье Гизэль Гонфревилльге үйленді, оның екі қызы болды. Одан ажырасып, Агата Гейлардқа үйленді, 1975 жылы Парижде олар бірге «Агата Гейлард галереясын» ашты, ол Шарбонньенің танымал Париж суреттерін сатты. Бүгінгі күні галерея әлі де жұмыс істейді және орта ғасыр француз фотосуреттерінің классикалық туындыларын көрсетеді. Агата мен Шарбонньенің Еглантина есімді қызы болды. 1996 жылы ол графикалық дизайнер және көркемдік директор Кристин Вайссиеге үйленді, ол 1983 жылы Париж қаласының Заманауи өнер мұражайында Шарбонньенің ретроспективті көрмесін дайындауға көмектесті. Ол өмірінің соңына дейін оның жанында болды. 1983 жылы Париж қаласынан «Фотография үшін Вермель медалімен» марапатталды. Шарбоннье саяхаттары барысында жұқтырған аурудан 2004 жылдың 28 мамырында Грассе қаласында қайтыс болды, сол жылы ол өте құрмет тұтқан Анри Картье-Брессон да дүниеден өтті, оны ол «ұлы «мүсін» – ұлттық қазына» деп есептеген.
"Анри Картье-Брессонның айтқан сөзінің мәнін түсінуге менің 30 жыл және көптеген қиындықтар кетті. Бір ғана камераны, көру бұрышыңызға сәйкес келетін бір ғана объективті және сол пленканы қалыпты жылдамдықпен пайдалану керек. Қалғаны – тек әсте және құрал-жабдықтар ғана."