Кіріспе

Даррил Хант (24 ақпан 1965 – 13 наурыз 2016) – Солтүстік Каролина штатының Уинстон-Салем қаласының афроамерикалық азаматы, 1984 жылы жас, ақ нәсілді газет редакторы Дебора Сайксты зорлап өлтірді деген айыппен негізсіз сотталып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Сот шешімінен кейін 1987 жылы Хант Уинстон-Салемдегі 57 жастағы қара нәсілді Артур Уилсонды өлтіргені үшін тағы да сотталды. Екі сот үкімі де 1989 жылы апелляциялық сотта күшін жойды. 1990 жылы Хант Вильсон ісі бойынша қайтадан сотталды, оны толығымен ақ жюри ақтады. 1991 жылы Сайкс ісі бойынша тағы да сотталып, кінәлі деп танылды. 1994 жылы қорғау тарапы Сайкс ісі бойынша физикалық дәлелдерге ДНК-тест жасады, бұл тест Хант сотталған 1984 жылы қолжетімді болмаған. Тест нәтижесінде ол зорлауды жасаған жоқ екені анықталды, бірақ Форсайт округінің судьясы ДНК-ның ақталуға жеткілікті дәлел бола алмайтынын мәлімдеді, себебі ол кісі өлтіруге қатысқан болуы мүмкін еді. Хант 2004 жылға дейін түрмеде отырды, содан кейін 19 жылдық жазадан кейін толық ақталды және босатылды. Заманауи даулы мәселеге айналған Хант ісі «Уинстон-Салемдегі 20 жыл бойы нәсілдік қатынастарды қалыптастыруға көмектесті» делінген. Осыған байланысты ішкі тексеру жүргізілді, ал Солтүстік Каролина штатының Тергеу бюросы 1986 жылы өз тергеуін бастады. Сол жылы қазіргі округ прокуроры Дональд К. Тисдейл демократтардың алғашқы сайлауында қайта сайлануға үміткер болмады, нәтижесінде штат заңнамасына өзгерістер енгізілді. Сол жылы штат Солтүстік Каролинаның Кінәсіздіктерді зерттеу комиссиясын құрды, ол сотталғаннан кейінгі істерді қарастырады, онда айыпталушылар мен олардың адвокаттары өздерінің негізсіз сотталғанына сенімді. Түрмеде отырғанда Даррил Хант ислам дініне кірді және Ұлттық «Кінәсіздік жобасы» ұйымында ерікті болып жұмыс істеді. Босатылғаннан кейін қала және штат оған өтемақы төледі. Ол «Қылмыстық сот жүйесіндегі кемшіліктер туралы халықты хабардар ету, осы кемшіліктердің салдарынан әділетсіз түрде сотталғандарды қорғау және өмірін жаңадан бастауға тырысатындарға ресурстар мен қолдау көрсету» мақсатында «Даррил Ханттың еркіндік және әділдік жобасын» құрды. Ол негізсіз сотталғандар туралы көптеп сөйледі және Солтүстік Каролинаның қылмыстық заңдарын реформалау үшін жұмыс істеді. Даррил Хант 2016 жылы Уинстон-Салемде өзін-өзі атып өлтірді. Достары оның психикалық денсаулығына және депрессияға шалдығуы мүмкін екеніне алаңдаған.

Өмірбаян

Хант 1965 жылы Солтүстік Каролина штатының Уинстон-Салем қаласында дүниеге келді. Оның ағасы Уилли және кіші қарындасы болды; балалардың тәрбиесі көбінесе анасының ата-анасы, Уильям Страуд пен оның әйеліне жүктелді. Страуд қалалық көшелер бөлімінің шебері болды. Балаларға көп жыл бойы аналары Жан олардың тәтесі екені айтылды. Ол Хант тоғыз жасқа келгенде қайтыс болды, ал ол өспірім шағында анасының өлімі оны мазалады. Балалар біраз уақыт жергілікті мектептерге барып оқыды; Хант орта мектепті бітірмей қалды. Ол туысымен Калифорния штатының Монтерей қаласына кетіп, 18 жасында туған қаласына қайтып келді. Оның әкесі оған мұраға ақша қалдырды, соны Хант әйелімен және оның кішкентай қызымен бірге пәтер жалдауға жұмсады. Ол құрылыс саласында жұмыс істеді, бірақ бір жылдың ішінде жұмысынан айырылып, әйелінен ажырасып, пәтерді жоғалтты. Ол көп жылдан бері танысқан үлкен досы Сэмми Митчеллмен араласа бастады.

Сайкс ісі тарихы

1984 жылдың тамызында жас, ақ нәсілді, үйленген корректор Дебора Сайкс таңғы сағат 6 шамасында Уинстон-Салем қаласындағы "Сентинель" газетіне жұмысқа бара жатып зорланып, пышақталды. Ол жақында ғана онда жұмыс істеуге кіріскен, шілде айында Теннесси штатындағы Чаттануга News Free Press газетінен туған жеріне оралды. Куәгер Сэмми Митчелл мен Даррил Хант есімді екі афроамерикалық жігітті қылмыс орнына жақын жерде көрген, бірақ оларды анық тануға мүмкін болмады. Сарапшылар Хантты тану процесін сынап, осы процесті жүргізген полицей Хантты күдікті деп білгенін және куәгерге әсер етуі мүмкін екенін атап өтті. Сонымен қатар, бір кезде Ханттың суреті басқа еркектердің суреттерінен өзгеше фонда болды. Үкім шығару кезінде Хантқа өлім жазасынан бас тартты, себебі қазылардың ешқайсысы осы жазаны қолдамады. Ол өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 1990 жылы Сайксқа қарсы қылмыс үшін жаңа округ прокурорымен қайтадан айыпталды. Митчелл да сол жылы Сайкстың өліміне қатысы бар деп айыпталды, бірақ сотқа берілмеді. Уоррен Спарроу 1986 жылы округ прокурорының демократиялық сайлауында қазіргі Дональд К. Тисдейлді жеңіп алды, бұл Хант ісін қарау тәсіліне қара қауымның наразылығына байланысты болды. Ханттың адвокаты клиентінің ісін қарау орнын өзгертуге қол жеткізді, өйткені бұл іс Уинстон-Салем және Форсайт округтерінде кеңінен таралған еді. "Катаваба округінің ауылдық аймағында қайта сотталу кезінде прокурорлар Хантқа босатылу шартымен келісім жасауды ұсынды. Өз кінәсін мойындамай, Хант келісімнен бас тартты". Ханттың адвокаты бірнеше шағымдану өтініші берді. Регина Лейн 1985 жылы полицияға оған жасалған шабуыл туралы хабарлаған, әсіресе Сайкс ісімен ұқсас болғандықтан, полицейлер оны айыптаудан бас тартуға көндірді. "Сайкс ісі бойынша әкімшілік комиссия Уинстон-Салем полициясының тергеушілері Лейннің зорлануын Сайкстың өлімімен байланыстырмағанда көптеген қателіктер жібергенін" мәлімдеді. Браунның мойындауы 2004 жылы Даррил Ханттың толық ақталуына және босатылуына әкелді, ол сол кезде 19 жылдан астам өмір бойына бас бостандығынан айырылған еді, бірақ ол қылмысты жасағанын мойындамады. 2004 жылдың 6 ақпанында Жоғарғы сот судьясы Андерсон Кромер Хант ісі бойынша босату тыңдауын өткізді. Сайкстың анасы Эвелин Джефферсон куәгерлер алдына шығып, судьяның әлі де кінәлі деп санайтын адамды босатуды ұсынғанын сынады. Хантқа сөз беруге мүмкіндік берілгенде, ол Сайкс отбасына қайғыларына көңіл айтып, түрмеде өткізген жылдары үшін баршаға кешірім берді. Судья Кромер Ханттың қылмысы туралы үкімін жоққа шығарды. Қала Даррил Ханттан ресми түрде кешірім сұрап, оның қате айыпталуы мен түрмеде өткізген жылдары үшін өтемақы төледі. "Өлім жазасына қарсы сенімдегі адамдар" ұйымының атқарушы директоры Стивен Дир Хантты Солтүстік Каролинадағы Кінәсіздіктерді зерттеу комиссиясын құру туралы заңның қабылдануына ықпал еткені үшін мақтады, бұл комиссия қате айыпталу істерін зерттейді. Бұл АҚШ-тағы алғашқы тәуелсіз комиссия болды. 2007 жылдан 2017 жылдың наурызына дейін он адам ақталуға қол жеткізді. Заң қабылданғаннан кейін, өлім жазасына кесілген 153 адамның көпшілігі апелляциялық шағымдар берді. 2009 жылдан 2013 жылдың маусым айына дейін төрт адам өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасына кесілді. Ол ақшаның көп бөлігін басқаларға көмектесу үшін жұмсады. 2004 жылы Хант заңсыз қамауда өткізген әрбір жылы үшін 20 000 доллар көлемінде мемлекеттік заң бойынша 358 545 доллар өтемақы алды. Достары оның денсаулығына тиісті көңіл бөлмегенін және депрессиядан зардап шегуі мүмкін екенін айтып уайымдады. Хант достарына рактан емделмейтін ауруға шалдыққанын айтқан; алайда, сот медициналық сараптамасының қорытындысы осыны растамады, сондай-ақ оның медициналық жазбаларында рак диагнозы туралы ешқандай мәлімет болған жоқ. Бұл оның есірткіге тәуелділігінен туындаған салмақ жоғалтуын жасыру үшін жасалған болуы мүмкін. Фильм "қате айыпталған адамның жеке басының тарихын" зерттейді. Оны Рики Стерн мен Энни Сандберг түсіріп, режиссерлік етті. Алғаш рет HBO телеарнасында көрсетілді, 2013 жылы Netflix арқылы ағынды түрде қол жетімді болды. Уинстон-Салем журналының журналисі Ли Сомервилл Макмиллан бұл оқиға туралы "Кеңінен күткен уақыт" (2007) атты кітап жазды. Макмиллан Ханттың кінәсіздігіне берік сенген оның алтыншы сынып мұғалімі Джо Энн Норт Гетцтің пікірлерін де кірістірді. Стивен Б. Бойд "Әділеттілікті біздің ісімізге айналдыру: Даррил Ханттың қате айыпталуы және сенімнің жұмысы" (2011) (978 1 60899 966 8) атты кітап жазды. Онда Ханттың тарихы баяндалады: Сайксқа жасалған қылмыс үшін айыпталуы, түрмеде өткізген уақыты, ақталуы және оның кінәсіздігіне сенген қауымдастық. Бұл кітап дін өкілдерінен өз қауымдастығындағы басқалар үшін әділет іздеуді талап етеді. "Өзінің жолымен" атты қылмыстық деректік фильмдер сериясының бір бөлігі Сайкс қылмысы мен Хант ісін зерттеді. Онда "сұхбаттасулар, деректік кадрлар, сот-медициналық дәлелдер және сахналық қайта жаңғыртулар" көрсетілді. Тергеуші журналист және Уэйк Форест университетінің профессоры Фиби Зеровик: "Кінәсіздіктен асып түсу: Даррил Ханттың өмір бойына бас бостандығынан айырылуы" (2022) (978 0802159373) атты кітап жазды, ол Даррил Ханттың қате айыпталуының, оның кінәсіздігін дәлелдеуге жасалған күресінің және босатылғаннан кейін кешірген қиындықтарының күшті тарихын баяндайды.