Дэвид Хьюмның сауда балансы моделі: алтын стандартындағы сауда теңсіздіктерінің өзін-өзі реттеу механизмі. Экспорт-импорт арақатынасы, бағалар және алтын ағыны.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сауда балансының экономикалық моделі
Economic model of trade balance
Баға-түр ағыны механизмі – шотланд экономисі Дэвид Юмның (1711–1776) алтын стандарты шеңберінде сауда тепе-теңдігінің бұзылуының өзін-өзі түзету және реттелу қалай жүзеге асырылатынын көрсету үшін жасаған моделі. Юм бұл тұжырымын «Сауда балансы туралы» еңбегінде жариялады, ол меркантилизм идеясына қарсы жазылған, яғни елдің сауда балансы оң болуға (экспорт импорттан көп болуға) ұмтылуы керек деген пікірге қарсы. Қысқасы, «алтынның түсуінен ішкі бағаның өсуі экспортты төмендетіп, импортты ынталандырады, соның салдарынан экспорттың импорттан басымдығының көлемі автоматты түрде шектеледі». Юм бұл механизмді алғаш рет 1749 жылы Монтескьеге жолдаған хатында сипаттады.
The price–specie flow mechanism is a model developed by Scottish economist David Hume (1711–1776) to illustrate how trade imbalances can self correct and adjust under the gold standard. Hume expounded his argument in Of the Balance of Trade, which he wrote to counter the Mercantilist idea that a nation should strive for a positive balance of trade (i. e., greater exports than imports). In short, the "increase in domestic prices due to the gold inflow would discourage exports and encourage imports, thus automatically limiting the amount by which exports would exceed imports". Hume first elaborated on the mechanism in a 1749 letter to Montesquieu.
Аргумент
Хьюм алтын стандарты бар елде сауда теңгерімі оң болғанда, экспорт құны импорт құнынан асып түсетін сомада алтын елге ағылады деп тұжырымдады. Керісінше, егер мұндай елде сауда теңгерімі теріс болса, импорт құны экспорт құнынан асып түсетін сомада алтын елден шығып кетеді. Осының салдарынан, егер орталық банк айналыстағы ақша мөлшеріне қатысты теңгерілеу шараларын қолданбаса (бұл стерилизация деп аталады), оң сауда теңгерімі бар елде ақша массасы артады, ал теріс сауда теңгерімі бар елде азаяды. Ақшаның сандық теориясы деп аталатын теорияны пайдалана отырып, Хьюм ақша массасының өсуімен елдерде тауарлар мен қызметтер бағасының өсуіне байланысты инфляцияның пайда болатынын, ал ақша массасының азаюымен тауарлар мен қызметтер бағасының төмендеуіне байланысты дефляцияның пайда болатынын тұжырымдады. Оң сауда теңгерімі бар елдерде бағаның жоғарылауы экспортты төмендетіп, импортты арттырады, бұл сауда теңгерімін бейтарап деңгейге қарай өзгертеді. Керісінше, теріс сауда теңгерімі бар елдерде бағаның төмендеуі экспортты арттырып, импортты төмендетіп, сауда теңгерімін бейтарап деңгейге қарай жақындатады. Сауда теңгеріміндегі осы түзетулер барлық қатысушы елдерде сауда теңгерімі нөлге теңелгенше жалғасады. Баға-алтын ағыны механизмі мемлекеттің төлем балансының барлық бөліктеріне де қолданылуы мүмкін, ол таза экспорт пен ұқсас операциялардың (яғни, ағымдағы шоттың) құнын ғана емес, сонымен қатар елдер арасындағы қаржы активтерінің ағынын есепке алатын қаржы шотын, және нарықтық емес және басқа халықаралық операцияларды есепке алатын капитал шотын да қамтиды. Бірақ алтын стандарты кезінде қаржы шотындағы операциялар алтынмен немесе алтынға айырбасталатын валютамен жүзеге асырылады, бұл айналыстағы ақша мөлшеріне де әсер етеді.
Hume argued that when a country with a gold standard had a positive balance of trade, gold would flow into the country in the amount that the value of exports exceeds the value of imports. Conversely, when such a country had a negative balance of trade, gold would flow out of the country in the amount that the value of imports exceeds the value of exports. Consequently, in the absence of any offsetting actions by the central bank on the quantity of money in circulation (called sterilization), the money supply would rise in a country with a positive balance of trade and fall in a country with a negative balance of trade. Using a theory called the quantity theory of money, Hume argued that countries with an increasing money supply would see inflation as the prices of goods and services rose while countries with a decreasing money supply would experience deflation as the prices of goods and services fell. The higher prices would, in the countries with a positive balance of trade, cause exports to decrease and imports to increase, which will alter the balance of trade downwards towards a neutral balance. Inversely, in countries with a negative balance of trade, the lower prices would cause exports to increase and imports to decrease, which will heighten the balance of trade towards a neutral balance. These adjustments in the balance of trade will continue until the balance of trade equals zero in all countries involved in the exchange. The price–specie flow mechanism can also be applied to a state's entire balance of payments, which accounts not only for the value of net exports and similar transactions (i. e., the current account), but also the financial account, which accounts for flows of financial assets across countries, and the capital account, which accounts for non market and other international transactions. But under a gold standard, transactions in the financial account would be conducted in gold—or currency convertible into gold—which would also affect the quantity of money in circulation.