Кіріспе

Космопулос Канаданың Конституциялық сақтандыру компаниясына қарсы ісі – Канада Жоғарғы Сотының корпоративтік пердені бұзу қабілеті туралы, яғни компанияның өзіне емес, компания акционерлеріне мүліктік немесе жауапкершілік жүктеу мүмкіндігі туралы маңызды шешімі. Пердені тек "әділ және теңдікті" қамтамасыз ететін жағдайларда ғана, әсіресе үшінші тараптарға қатысты көтеруге болатыны белгіленді. Бұл іс сондай-ақ сақтандыру құқығының маңызды көзі болып табылады. Сақтандыру компаниясы Космопулос мырзаға өтемақы төлеуден бас тартты, себебі мүлік компанияға тиесілі болған, тіпті ол компанияның жалғыз акционері болғанымен. Сақтандыру компаниясының бұл ұстанымы 1925 жылғы Лордтар палатасының Макаура мен Нортн Ассиуренс Ко Лтд ісіндегі шешімімен сәйкес келді. Жоғарғы сот талапкердің корпоративтік перде туралы аргументін де, кепілдік беру туралы аргументін де қабылдамады, бірақ Макаура ережесін қолдамады. Бұл істің маңызы – сақтандырылған адам сақтандыру шартының нысанына заңды құқығы бар-жоғына қарамастан, нақты күту тестісін орындаса, өтемақы ала алады.

Өмірбаян

Космопулос мырза былғары тауарларын өндіретін компанияның жалғыз акционері және директоры болды. Компания кеңсесін жалға алу шарты оның жеке кәсіпкер ретінде бизнес бастаған кезінде оның жеке атына ресімделген. Өрттен сақтандыру полистерінде сақтандырылған тұлға жеке кәсіпкер ретінде көрсетілген, бірақ сақтандыру агенттігі компания заңды тұлға ретінде қызмет ететінін жақсы білген. (Оның сақтандыру агенттігі ол жеке тұлға ретінде жалға алғандығын, бірақ корпорация ретінде бизнес жүргізгенін білген.) Көрші учаскеде болған өрт оның кеңсесіне зиян келтірді, бірақ сақтандыру компаниясы зиянды өтеуден бас тартты. Азаматтық құқық бойынша, Salomon v. Salomon ісінде белгіленгендей, корпорациялар оларды басқаратын адамдардан толыққанды бөлек құқықтық тұлғалар болып табылады, сондықтан компания жасаған шарттар компанияның өзіне ғана қатысты. Кәсіптік корпорациялар – заңмен құрылған ұйымдар; корпорацияның акционерінен бөлек құқықтық тұлға болуының ортақ құқықтық негізі жоқ (яғни, бұл абзас алдыңғы абзастың дұрыстығына күмән келтіреді). Salomon v. Salomon ісі жиі осы қағидаға сілтеме ретінде келтірілсе де, Salomon v. Salomon ісіндегі шешім корпорация құрылған заңның, атап айтқанда, 1862 жылғы (Ұлыбритания) Компаниялар туралы заңның нақты мәтініне негізделген. Дегенмен, тек заңға негізделгенімен, кәсіптік корпорациялар шын мәнінде жеке құқықтық тұлғалар болып табылады: мысалы, Канаданың кәсіптік корпорациялар туралы заңының §15(1) тармағында «корпорацияның жеке тұлғаның қабілетіне және осы Заңға сәйкес құқықтары, өкілеттіктері мен артықшылықтары бар» делінген. Сотта судья Космопулос мырзаның бизнес активтерінің иесі ретінде зиянды өтеуге құқығы жоқ деп шешті, өйткені олар оған емес, компанияға тиесілі, бірақ ол ғимаратқа сақтандыру мүддесі болғандықтан сақтандырылған ретінде өтеу алуға құқылы. Бұл шешім апелляциялық сотта қолдау тапты, сот компаниялардың соңғы заңдардың арқасында жалғыз акционері бола алатынын атап өтті, сондықтан Макауру көп акционерлер қатысқан істермен шектелуі мүмкін. Сот алдындағы мәселе – Космопулос мырзаның акционері ретіндегі мүлкі сақтандырумен қамтылған-қамтылмағаны туралы болды.

Соттың дәлелдеуі

Сот төменгі сатыдағы соттардың шешімін растады. Біріншіден, Сот бұл жағдайдың "корпоративтік жамылғыны жабу" үшін жағдай емес екенін шешті. Осы қорытындыға келгенде, Сот "жамылғыны жабу" шарттарын қарастырды. Уилсон судьясы түсіндірді:

Сот бұл жағдайда жамылғыны жабу иеге корпорацияның артықшылықтарын пайдалануға, ал шығындардан қашуға мүмкіндік беретінін теріс айтты. Сот сонымен қатар иеге тиесілі активтерді сақтаушы (яғни, қамқор) ретіндегі иесінің аргументін де қабылдамады. Компания әлі де активтерге "ие болғандықтан", "жамылғыны жаппай" оларды кепілдік деп қарастыруға болмайды. Дегенмен, сот иесінің, сақтандырушы ретінде, активтерге сақтандыру мүддесі бар екенін анықтады, яғни активтермен байланысы жеткілікті және оларды заңды түрде сақтандыруға құқығы бар (мысалы, олармен қатысы жоқ ғимаратты сақтандыруға болмайды). Осылайша, сот Макаула қағидасын қабылдамады, ол сақтандыру мүддесін активке заңды немесе тең құқығы бар тұлдармен шектейді. Оның орнына, олар "фактикалық үміт тестісін" қолданды (Люсена мен Крауфурд ісі бойынша 1806 жылғы шешімде Лордтар палатасы ұсынған тағы бір тест, Макаула шешіміне сілтеме жасалған). Бұл тестке сәйкес, бір нәрсені сақтандыру және оның құнын қайтару үшін, сақтандырылатын нысанмен "қандай да бір қарым-қатынас немесе мүдде болуы керек, және сақтандырылған қауіптер орын алған жағдайда, сақтандырушыға зиян, шығын немесе залал келтіруі мүмкін". Осы тест бойынша, сақтандырылатын активке меншік құқығы немесе құқықтық талап қажет емес.