Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық шопан – Нидерландтан шыққан мал өсіруші ит. Бұрын шопандар мен фермерлер оларды көп талаптар қоймайтын, жағдайға оңай бейімделетін және қиын жағдайда тіршілік ете алатын жан-жақты ит ретінде пайдаланған.
The Dutch Shepherd is a herding dog of Dutch origin. They were used by shepherds and farmers who needed a versatile dog, with few demands, and a dog that was able to adapt to a harsh and meager existence.
Солтүстік Еуропалық қойшылардың шығу тегі
Голландия шепары Нидерландының тарихи аймағының ауылдық бөліктерінде (қазіргі Нидерланд Корольдігін қамтиды) табиғи түрде пайда болған шопан иті түрі ретінде табылды. 1898 жылы алғашқы тұқымдық стандарт жазылғанда, түсі кез келген болуы мүмкін еді, бірақ 1914 жылы тұқымды сол кездегі ұқсас неміс шепандарынан және бельгиялық шепандарынан ажырату үшін тек жолақты түске рұқсат етілді. Фермада олар тауықтарды көкөніс бағынан қуатын, сиырларды сауынға жинап, сүт арбаларын тартатын. Сондай-ақ, бейтаныс адамдар ферма ауласына кіргенде фермерлерді ескертетін. 1900 жылға қарай Нидерландыда қой шаруашылығы көбінесе тоқтатылды. Голландия шепарының жан-жақты дағдылары оларды иттерді оқытуға ыңғайлы етті, бұл сол кезде танымал бола бастады. Содан кейін олар полиция иттері, іздеу және оқыс жолмен табу иттері, соқырларға көмектесетін итттер ретінде оқытылып, пайдаланылды. Дегенмен, олар әлі де қой шаруашылығымен айналыса алады.
The Dutch Shepherd was discovered as a naturally occurring shepherd's dog type living in the rural parts of the historic region of the Netherlands (which includes the modern day Kingdom of the Netherlands). When the first breed standard was written in 1898, the coat could be any colour, but in 1914, it was decided to allow only brindle to distinguish the breed from the then similar German Shepherd and Belgian Shepherds. At the farm, they kept the hens away from the kitchen garden, herded the cows together for milking, and pulled the milk carts. They also alerted the farmers when strangers entered the farmyard. Around 1900, sheep flocks had, for the greater part, disappeared in the Netherlands. The versatile skills of the Dutch Shepherds made them suitable for dog training, which was then starting to become popular. They were then trained and used as police dogs, search and tracking dogs, and guide dogs for the blind. They are, however, still capable of herding sheep.
Сыртқы келбеті
Голландиялық шопанның орташа салмағы 55–63 см (күлтегіндегі биіктігі шамамен 22–25 дюйм) аралығында болады. Түктеріне қарай, олар қысқа, ұзын немесе қатаң түкті болып бөлінеді. 2018 жылы Миннесота университетінің Ит генетикасы зертханасы голландиялық шопандарға әсер ететін, бұрын белгісіз қабыну және некротизациялық миопатияны генетикалық тұрғыдан зерттеп, осы ауруды IM: қабыну миопатиясы (миозит) деп атады. Бұл ауру қаңқа бұлшық еттерінің прогрессивті, ауырсынулы қабынуына себеп болады. Аурудың алғашқы белгілері, әдетте үш және сегіз ай аралығында пайда болады, оларға "қоянның секіруі" сияқты қозғалыс және артқы аяқтардың қаттылығы кіреді, содан кейін бұлшықеттердің дірілі, прогрессивті әлсіздік және қанағаттандырмас бұлшықет атрофиясы дамып, күшейеді. Американың Голландиялық шопан иттер клубы осы ауруды анықтау үшін генетикалық зерттеулерді қаржыландырып, молекулалық ақпаратты талдау және түсіндіруге бағытталған зерттеулерді жүргізді, бұл жұмысты Голландиялық шопан иттер клубының ветеринарлық кеңесшісі Карен Вроблевски DVM басқарды. Доктор Вроблевски ветеринар мамандарының, өсірушілердің және голландиялық шопандарды жақсы көретіндердің бүкіл елдегі ынтымақтастығын ұйымдастырды, нәтижесінде осы жаңа жағдайдың сипаттамасы, себепші мутацияланған геннің анықталуы, мұрагерлік тәсілінің (автосомалық рецессивті) анықталуы және қазір Миннесота университеті арқылы қолжетімді жаңа ДНК скрининг тестінің пайда болуына әкелді. UMN Ветеринариялық медицина колледжі өзінің Ит генетикалық тестілеу веб-сайтын жаңарып, голландиялық шопанның қабыну миопатиясын тестілеу үшін үлгілерді жіберуге арналған тапсыру формаларын және нұсқауларды қосты, осы аурудың тасымалдаушыларын анықтауға мүмкіндік берді. Ұрпақ ауруға шалдықса, екі ата-анасы да тасымалдаушы болуы керек, бірақ ата-аналардың біреуі IM тестісі бойынша таза болса, ауруға шалдыққан ұрпақ тумайды. Миннесота университетінің Ит генетикасы зертханасы жануарларға арналған Ортопедиялық Фондпен де келісіп, IM тестінің нәтижелерін OFA веб-сайтында жариялады.
The Dutch Shepherd on average weigh between and the height varies between 55–63 cm (approximately 22 to 25 inches tall at the withers). Depending on the coat, the breed can be distinguished as short haired, long haired, or rough haired. A previously unknown inflammatory and necrotizing myopathy affecting Dutch Shepherds was genetically mapped in 2018 by the University of Minnesota Canine Genetics Laboratory who identifies this disease as IM: Inflammatory Myopathy (Myositis). The disease causes progressive, painful inflammation of skeletal muscle tissue. The first symptoms of the disease, which usually present between three and eight months of age, include a “bunny hopping” gait and rear leg stiffness, then, it escalates to include muscle tremors, progressive weakness and severe muscle atrophy. The Dutch Shepherd Dog Club of America financed genetic research to analyze and interpret molecular information to identify this disease, which was spearheaded by Dutch Shepherd Dog Club of America veterinary counsel Karen Wroblewski DVM. Dr. Wroblewski orchestrated a nationwide collaboration of veterinary professionals, breeders and Dutch Shepherd fanciers resulting in the description of this new condition, discovery of the causative mutated gene, definition of the mode of inheritance (autosomal recessive), and now, availability of a new DNA screening test available through University of Minnesota. The UMN College of Veterinary Medicine has updated their Canine Genetic Testing webpage to include submission forms and instructions for submitting samples for Dutch Shepherd Inflammatory Myopathy testing to identify carriers of the disease. Both parents must be carriers to produce affected offspring, but as long as one of the two parents is IM clear, affected offspring will NOT be produced. The University of Minnesota Canine Genetics Laboratory has also coordinated with the Orthopedic Foundation for Animals to have the IM test results listed on the OFA website.
Іс-шаралар
Голландиялық шопандар белсенді және жан-жақты тұқым. Олар иттің шапшаңдықпен жүгіру, бағыну, ралли бағыну, флайбол, док-жампыру, дискімен ойнау, із кесу, іздеу-құтқару, мұрынмен іздеу және салмақ тарту сияқты жарыстарда, сондай-ақ Schutzhund, French Ring, Belgian Ring, mondioring, PSA және басқа да қорғаныс спорты түрлерінде бәсекелеседі. Нидерландыда олар әлі де мал бағушы ретінде жұмыс істейді және осы инстинкт тұқымда күшті болып сақталады. Халықаралық аренада голландтық шопандар KNPV бағдарламасы бойынша құқық қорғау органдарында қолданылуымен әйгілі. Koninklijke Nederlandse Politiehond Vereniging (KNPV), яғни Корольдік Голланд Полиция Иттері Қауымдастығы, 1907 жылдың 27 қазанында полиция қызметіне жарамдылығын бақылау және тексеру үшін құрылған. KNPV құжаттары бар голландтық шопандар полиция және әскери қызметке, сондай-ақ спорт жарыстарына және жеке күзетуге бүкіл әлемде ізделіс тапқан кандидатар болып табылады. KNPV 2014 жылы KNPV мүшелеріне тиесілі иттерді тіркеу бағдарламасын бастады, осымен 2013 жылдың 1 сәуірінен кейін туған барлық иттерді тіркеу міндетті болды.
Dutch Shepherds are an active and versatile breed. They compete in dog agility, obedience, rally obedience, flyball, dock jumping, disc dog, tracking, search and rescue, nosework, and weight pulling, along with protection sports such as Schutzhund, French Ring, Belgian Ring, mondioring, PSA, and others. In the Netherlands, they are still employed as herders and this instinct is still strong in the breed. Internationally, the Dutch Shepherd is best known for use in law enforcement under the KNPV program. The Koninklijke Nederlandse Politiehond Vereniging (KNPV), or Royal Dutch Policedog Association, was founded 27 October 1907, as an organization to oversee and test dogs for their suitability for police work. Dutch Shepherds with KNPV titles are sought after candidates throughout the world for police and military use, as well as sport competitors and personal protection dogs. The KNPV began a dog registration program in 2014 for KNPV member dogs, making registration mandatory for all dogs born after 1 April 2013.
FCI
Халықаралық кинологиялық федерация (FCI) көптеген халықаралық таза тұқымды иттер тізілімдерін, соның ішінде Голландия Кеннел клубын (Raad van Beheer) қадағалайтын ұйым болып табылады. FCI өзі тізілім емес және тұқымдықтарды (родословные) шығармайды; керісінше, FCI-де 90 мүше және келісімшарт серіктесі бар (әр елден бір мүше), олардың әрқайсысы өз тұқымдықтарын шығарады және өз төрешілерін дайындайды. Тұқымдардың "туған отаны" саналатын елдер тұқым стандарттарын жазады, олар FCI мүше елдерде өткізілетін көрмелерде төрешілер үшін анықтама ретінде қолданылады. Кейбір мүше елдерде ашық тұқымдық кітаптар бар, олар бойынша иттің сыртқы түріне қарай тіркеуге болады, ал басқа FCI мүше елдері жабық тұқымдық кітаптарды ұстанады. Нидерландтың тұқымдық кітаптары 1971 жылдың 1 ақпанында жабылды. FCI-нің мақсаты, ішінара, "FCI-нің мүшесі немесе келісімшарт серіктесі бар елдерде таза тұқымды иттерді пайдалану, ұстау және көбейтуді қорғау" болып табылады. АҚШ FCI мүшесі немесе келісімшарт серіктесі емес.
The Fédération Cynologique Internationale (FCI) is an overseeing entity for many international purebred dog breed registries, including the Dutch Kennel Club (Raad van Beheer). The FCI itself is not a registry and does not issue pedigrees; instead, the FCI has 90 members and contract partners (one member per country) that each issues its own pedigrees and trains its own judges. The 'owner' countries of the breeds write the breed standards that are used as reference for judges at shows held in FCI member countries. Some member countries have an open studbook by which dogs can be registered based on appearance, and other FCI member countries have closed studbooks. The Dutch studbooks were closed on 1 February 1971. The goal of the FCI is, in part, ‘to protect the use, the keeping, and the breeding of purebred dogs in the countries where the FCI has a member or a contract partner’. The United States is not an FCI member or contract partner.
АҚШ-тағы голландша шопан
АҚШ-та голланд шопанының тіркеу клубы – United Kennel Club, ол тұқымдық стандартын алғаш рет 1995 жылдың 1 қаңтарында жариялады. 1898 жылы құрылған United Kennel Club әлемдегі ең ірі, барлық тұқымдық, өнімді иттерді тіркеуші ұйым болып табылады, ол АҚШ-тың барлық 50 штатынан және 25 шетелден иттерді тіркейді. Жыл сайынғы шамамен 16 000 лицензияланған іс-шаралардың 60%-дан астамы – аң ауру қабілетін, жаттығу деңгейін және инстинктін сынаудан тұрады. UKC тіркелген голланд шопандары сәтті түрде конформация, бағыну, ептілік, ралли, салмақ тарту, із кесу, доктан секіру, жалбау және бұрынғыда қорғау/полиция иттері шараларында (қазір тоқтатылған Ит спорты бағдарламасы арқылы) жарысады. Американың Голланд Шопандары Клубы. Америкалық Кеннел Клубының директорлар кеңесі 2016 жылдың 16 қаңтарында голланд шопанын 2017 жылдың 1 қаңтарынан бастап «Әртүрлі сыныпқа» көшіруге келісім берді және Америкалық Голланд Шопандары Ассоциациясын осы тұқым үшін AKC-нің негізгі клубы деп тағайындады. 2024 жылдың наурызында Америкалық Кеннел Клубының FSS дерекқорында 854 голланд шопаны тіркелген, олардың 774-інің 3 ұрпағы тіркелген.
The kennel club of registry for the Dutch Shepherd in the United States is the United Kennel Club, having first published their breed standard on 1 January 1995. Established in 1898, the United Kennel Club is the largest all breed, performance dog registry in the world, registering dogs from all 50 U. S. states and 25 foreign countries. More than 60% of its nearly 16,000 annually licensed events are tests of hunting ability, training, and instinct. UKC registered Dutch Shepherds successfully compete in conformation, obedience, agility, rally, weight pull, nosework, dock jumping, lure coursing, and previously in protection/police dog events through the now defunct Dog Sport program. The Dutch Shepherd Dog Club of America The American Kennel Club board of directors voted their approval on 16 January 2016 of moving the Dutch Shepherd to the Miscellaneous Class effective 1 January 2017 and has designated the American Dutch Shepherd Association as the AKC Parent Club for the breed. In March 2024, the American Kennel Club's FSS database reflected a total of 854 Dutch Shepherds recorded, with 774 of them having 3 generations listed.