Кіріспе

Ғылым мен өнердің Корольдік паноптиконы Виктория дәуіріндегі Лондонның маңызды әлеуметтік институттарының бірі және керемет сәулеттік ескерткіші болды. Оған 1850 жылы патшалық жарғы берілді, ал 1851 жылдың шілдесінде 60 жылға жалдау шарты жасалып, құрылыс жұмыстары басталды. Корольдік Ғылым және өнер паноптиконы Лестер алаңының шығыс жағында 1854 жылдың 18 наурызында ашылды.

Көрмелер

Ол сол кездегі ғылым мен өнердің ең үздік жетістіктерін көрсететін көрнекі орын ретінде күніне 1000 келушіге тартылған. Ғимараттың ортасындағы ротонда 91 метрлік фризбен қоршалған, бұл Эльгин мәрмәрінде панафиналық процессияны бейнеледі. Ішкі көрінісі діни мағынасы жоқ әшекейлеуге деген талпынысты көрсетеді. Паноптикон жасушалары Тит аркасының, Веста ғибадатханасының, үңгірлер мен консерваториялардың үлгілері ретінде жасалды, ал қабырға қағаздары жиі ауыстырылып, араб әрпімен безендірілді. Ғылым мен өнердің Корольдік паноптиконының ішкі дизайны 1851 жылы Лондонда өткен Ұлы көрменің нәтижесінде пайда болған, демалыс барысында білім алуға деген қазіргі заманғы көзқарастың өнімі болды. 1854 жылы Ғылым мен өнердің Корольдік паноптиконын орналастыруға арналған ғимараттың құрылысы аяқталды. Корольдік ғылым мен өнер паноптиконына келгендер вакуумдік колбалар, штырғыш жасау машинасы және пеш сияқты түрлі экспонаттарды көре алатын. Келушілер бос уақытын интеллектуалды дамуға арнады, сонымен бірге Лондонда бәсекеге толы ойын-сауық индустриясы қалыптасты. Ғылым мен өнердің Корольдік паноптиконында жұмыс істеген ғалымдар қызығушылық танытқан студенттерге де сабақ берді. Мысалы, Джордж Фредерик Анселл Корольдік паноптиконда химия пәнін оқытса, оның шәкірті Герберт МакЛеод Корольдік химия колледжінде білім алды.

Жабылу

Әуесқойлар ғылыми паноптиконы ашылғаннан кейін екі жыл өткен соң жоба жабылды және ғимарат 1856 жылы сатылды. Керемет ғимарат "Альгамбра" әртүрлі қойылымдар театры ретінде қайта ашылды.

Сәулет

Ғылым мен өнердің патшалық паноптиконы – екі жағында манаралары бар ғимарат еді. Бұл сол заман үшін өте ірі ғимарат саналды. Фасады Минтон жасаған плиткалармен, сондай-ақ ең көрнекті ғалымдардың, жазушылардың және суретшілердің, оның ішінде Оливер Голдсмит пен Хамфри Дэвидің елтаңбалары мен гербтерімен әсемделген.