Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Замбияның Ұлттық Әйелдер Лоббисі (ЗНЖЛ, Ұлттық Әйелдер Лобби Тобы, ЗҰӘЛ) – Замбия ұйымы, оның миссиясы – "саяси шешім қабылдаудағы гендерлік теңсіздікті жою, әйелдердің қатысуын және өкілдігін арттыру арқылы". Лобби 1990 жылы Замбияның бір партиялық жүйеден көп партиялық демократияға өтуінен кейін құрылды. Сол кезде Замбия Парламентінің 150 орынының тек жетісін әйелдер алып, ал Орталық Комитетте, қазіргі Президенттік Кабинетке баламасы, үш әйел ғана қызмет еткен. ЗҰӘЛ-дің ресми ұраны – "WIZER", ол "Замбиядағы әйелдер тең өкілдік үшін" дегенді білдіреді.
The Zambian National Women's Lobby (NWLG, National Women's Lobby Group, ZNWL) is a Zambian organization whose mission is to "bridge the gender gap in political decision making by advocating for increased women's participation and representation". The Lobby was created following Zambia's transition from a one party state to a multi party democracy in 1990. At the time, only seven women served in the Parliament of Zambia out of 150 seats, and only three women served on the Central Committee, the equivalent of today's Presidential Cabinet. The official motto of ZNWL is "WIZER" which stands for "Women in Zambia for Equality Representation".
Әйелдер ұйымының тарихы
Замбияда әйелдер құқықтарының бірінші конференциясы 1970 жылы UNIP әйелдер бригадасының құрамында өтті, ол 1975 жылы «Әйелдер лигасы» деп өзгертілді. Лиганың өз конституциясы және президент сайлаған атқарушы хатшысы болды, ол Біріккен Ұлттық Тәуелсіздік Партиясының Орталық Комитетіне автоматты түрде мүше болып кірді. Орталық Комитет өкілі үкіметтегі барлық әйелдер мәселелерін қарауға жауапты болды. Әйелдер лигасы дәстүрлі құндылықтарға қайта оралуды және Лига мүшелерінің саяси билікке қол жеткізуде ерлерге көмектесуі керектігін күтуді қолдады, бұл кейбір әйелдердің наразылығына себеп болды. 1985 жылдың наурыз айында Мыс белдеуінде әйелдер құқықтарының екінші конференциясы өтті, онда [Мама Бетти Каунда] 135 қатысушыға сөз сөйледі. Үш күндік конференцияда талқыланған мәселелер Лиганың мақсаттарын толыққанды бейнелемейтіні анықталды. 1990 жылдарға қарай Лиганың беделі төмендеп, 1991 жылы ZNWL құрылды. Көппартиялық демократия қозғалысы (МПД) әйелдер бөлімі бар тағы бір саяси партия ретінде пайда болды. МПД-ның құрылуы көптеген замбиялық әйелдерді саясатқа қатысуға және теңдікке ұмтылуға ынталандырды. МПД кәсіби әйелдерді гендерлік теңдік пен қоғамдық өзгерістерді қолдауға шақырды.
The First Women's Rights Conference in Zambia took place in 1970, under the UNIP Women's Brigade, which was renamed 'The Women's League' in 1975. The League had their own constitution and a Presidentialy elected executive secretary who became an automatic member of the Central Committee of United National Independence Party. The Central Committee representative was responsible for the representation of all women's affairs in the Government. The Women's League promoted a return to traditionalism and an expectation that League members would help men achieve political power, which caused some women to protest such ideas. In March 1985, The Second Women's Rights Conference was held on the Copperbelt with [Mama Betty Kaunda] addressing 135 participants. Issues discussed in the three days conference were deemed non reflective of the League's aims. By the 1990s, The League had become unpopular and saw the birthing of ZNWL in 1991. The Movement for Multiparty Democracy (MMD) emerged as another political party with a women's branch. The formation of the MMD encouraged many Zambian women to enter politics and seek equality. MMD appealed to professional women to advocate for gender equality and societal transformation.
Құрылу
ZNWL 1991 жылғы 20 шілдеде Лусакадағы Жас әйелдер христиандық қауымдастығы орталығында (YWCA) құрылды. Құрылған кезде онда білімді орта тапқа жататын әйелдер қатысты. NWLG шіркеу, заңгерлер қоғамы, тәуелсіз баспасөз және басқа да қозғалыстармен бірге 1990 жылы Замбияны бірпартиялық жүйeden көппартиялық жүйеге көшіруге қолдау көрсетті және әйелдер мәселелерін жан-жақты қарастыруға бағытталған диалогты дамытуға өз үлесін қосты. Олар әйелдердің саяси шешім қабылдау процесіне тең қатысуын, гендерлік теңдік пен әйелдердің адам құқықтарына құрметті көзқарасты өзгерту, тілді, процедураларды және заңдарды жетілдіру арқылы қолдады, сондай-ақ квоталар арқылы саяхатқа қатысатын әйелдер санын арттыруға ұмтылды. MMD немесе Әйелдер лигасынан айырмашылығы, ZNWL мемлекеттік емес ұйым болды. ZNWL әйелдердің саяси өркендеуі үшін лоббилік жұмыс жүргізіп, жергілікті сайлауға түскен әйелдерді қолдады. ZNWL оппозициялық күш ретінде қарастырылғандықтан UNIP немесе MMD тарапынан қолдау алмады. 1995 жылға қарай ұйымда 2000 мүше болды.
ZNWL was founded on 20 July 1991 in Lusaka at the Young Women's Christian Association Centre (YWCA) following a meeting that comprised well educated middle class women The NWLG alongside the church, law society, the independent press and other movements, added their voice towards moving Zambia from a one party state to a multi party state in 1990 and has used its space to open up a dialogue toward fuller consideration of women's issues including, promoting the equal participation of women in the political decision making process, promoting a culture of gender equality and respect for the human rights of women through changes in attitudes, language, procedure and laws, and having more women politicians through affirmative action. Unlike MMD or The Women's League, ZNWL was non governmental. ZNWL lobbied for political advancement of women and supported women running in local elections. ZNWL was not endorsed by the UNIP or MMD, as it was seen as the opposition. By 1995, there were 2,000 members.
Әсері
Құрылғаннан бері NWLG Замбиядағы әйелдер құқығы үшін күресте жетекші күштердің біріне айналды және үкімет тарапынан осы мәселелер бойынша басқарушы үкіметтік емес ұйым ретінде ресми түрде мойындалды. ZNWL Замбия демократиясына зор үлес қосты, өйткені ол әйелдерді көп партиялық сайлауларға қатысуға ынталандырды. Ұйым көптеген халықаралық семинарларда белсенді жұмыс істеді және Оңтүстік Африка, Ботсвана сияқты елдерде үлгі ретінде алынды. 2014 жылы АҚШ елшілігі Толық қатысу қорын (FPF) дамытуға 25 000 доллар көлемінде грант берді. ФПФ саясаттағы әйелдер туралы хабардарлықты арттырып, ФПФ қатысушылары мен Парламент мүшелері арасында диалогты жандандырды. Бұл қорымға қатысқан әйелдер әйелдерді қынаған мәселелерді шешу және білім беру бағдарламалары бойынша оқытудан өтті. 2016 жылы президент Эдгар Лунгу өз кабинетіне сегіз әйелді тағайындады, бұл ZNWL атқарушы директоры Джульет Чибута тарапынан жоғары бағаланды. 2017 жылы Zambia Accountability Programme (ZAP) ZNWL-мен бірлесіп «Mothering Zambia» атты деректі фильмді жасады, онда екі ұйымның саясатта әйелдердің қатысуының жетіспеушілігіне қарсы күресте атқарып жатқан жұмыстары көрсетілді.
Since its inception, the NWLG has become one of the leading forces for women's rights in Zambia, and has been formally recognized by the government as the lead NGO for these issues. ZNWL is credited with being a major contributor in Zambia's democracy as it encouraged women to contest multi party elections. The organization has been active in a number of international workshops, and has been duplicated in countries like South Africa and Botswana. In 2014, the United States Embassy gave a $25,000 grant to develop the Full Participation Fund (FPF). The FPF raised awareness about women in politics and encouraged dialogue between FPF participants and members of Parliament. The women who participated also received trainings on how to address issues affecting women and educational programs. In 2016, President Edgar Lungu appointed eight women into his Cabinet, which was praised by ZNWL Executive Director Juliet Chibuta. In 2017, the Zambia Accountability Programme (ZAP) partnered with ZNWL to produce a documentary called Mothering Zambia which highlighted the work both organizations were doing to address the problem of the lack of women's participation in politics.