Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық аудармашы (1869–1914 ж.т.) Марта Бутон "Мамах" Бортвик (19 маусым 1869 – 15 тамыз 1914) – американдық аудармашы, сәулетші Франк Ллойд Райтпен романтикалық қарым-қатынаста болған, ол кісі өлтіру салдарынан қаза тапты. Ол және Райт швед феминисі Эллен Кидің идеялары мен жазбаларын американдық көрермендерге жеткізуде маңызды рөл атқарды. Райт Висконсин штатында оған арнап, әсіресе агрессивті журналистерден және олардың некеде тұрмағандықтарына байланысты жағымсыз пікірлерден қорғау мақсатында танымал Талиэсин елді мекенін салды. Олар 1909 жылы әйелдері мен балаларын тастап, бірге тұру үшін кеткен және халықтың үздірімсіз айыптауына ұшырады. 1914 жылы Талиэсиндегі қызметкерлердің бірі кенеттен өзіне-өзі зиян келтіріп, Бортвик, оның екі баласы және басқаларды өлтірді. Райт сол кезде сапарда болған.
American translator (born 1869–1914)
Martha Bouton "Mamah" Borthwick (June 19, 1869 – August 15, 1914) was an American translator who had a romantic relationship with architect Frank Lloyd Wright, which ended when she was murdered. She and Wright were instrumental in bringing the ideas and writings of Swedish feminist Ellen Key to American audiences. Wright built his famous settlement called Taliesin in Wisconsin for her, in part, to shield her from aggressive reporters and the negative public sentiment surrounding their non married status. Both had left their spouses and children in 1909 in order to live together and were the subject of relentless public censure. In 1914, a disturbed member of the staff at Taliesin suddenly went on a murder suicide spree at the estate killing Borthwick, two of her children and others. Wright was away at the time.
Ерте өмір және білім
Ол Айова штатының Буне қаласында Марта Бутон Бортвик болып дүниеге келді. Оның екі қарындасы болды: Джесси Октавия Бортвик Питкин (1864–1901) және Элизабет Вилитта Бортвик (1866–1946). Бортвик 1892 және 1893 жылдары Мичиган университетінде бакалавр және магистр дипломын алды. Кейін ол Мичиган штатының Порт-Хурон қаласында мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.
She was born as Martha Bouton Borthwick in Boone, Iowa. She had two sisters: Jessie Octavia Borthwick Pitkin (1864–1901) and Elizabeth Vilitta Borthwick (1866–1946). Borthwick earned her BA and MA at the University of Michigan in 1892 and 1893. She later worked as a school teacher in Port Huron, Michigan.
Неке және отбасы
1899 жылы Бортвик Иллинойс штатының Оук Парк қаласынан келген электр инженері Эдвин Чейниге үйленді. Олардың екі баласы болды: Джон (1902) және Марта (1905). Балалары дүниеге келгенге дейін, олар Мамах Бортвиктің қызы Джесси Бортвик Питкинді асырап алды, себебі Мамахтың әпкесі (Жесси Октавия Бортвик Питкин) 1901 жылы босану барысында қайтыс болды.
In 1899, Borthwick married Edwin Cheney, an electrical engineer from Oak Park, Illinois. They had two children: John (1902) and Martha (1905). Before their children, they adopted Mamah Borthwick's niece, Jessie Borthwick Pitkin, when Mamah's sister (Jessie Octavia Borthwick Pitkin) died during childbirth in 1901.
Райтпен қарым-қатынасы
Бортвик Франк Ллойд Райттың әйелі Кэтринмен әлеуметтік клуб арқылы танысты. Көп ұзамай Эдвин Райтқа Оук Парктегі үйді жобалауды тапсырды, ол қазір Эдвин Х. Чейни үйі деп аталады. Маманың әпкесі Элизабет Вилитта Бортвик үйдің төменгі қабатында тұрды. 1909 жылы Бортвик пен Райт өз жұбайларын тастап, Еуропаға сапар шекті. Райт шамамен бір жылдан кейін, 1910 жылдың қазан айында АҚШ-қа оралды. Ал Бортвик күйеуінен ажырасу үшін Еуропада қалды. Еуропада болған уақытында ол швед феминист ойшылы және жазушысы Эллен Кейдің еңбектерін аударуды бастады. 1911 жылдың сәуір айында Райттың анасы Висконсин штатының Спринг-Грин қаласына жақын, отбасылық алқаптағы жерді сатып алды, соның арқасында ұлы Бортвикпен бірге тұруға арналған үйді жобалай бастады, оның ажырасуы жоспарланған болатын. Ол үйге Талиэсин ("Нұрлы маңдай" деген мағынаны білдіреді) деп ат қойды. Бортвик 1911 жылдың маусым айында АҚШ-қа қайтып келді. Ол жаз бойы балаларымен Канадада Эдвин Чейниден ажырасуын күтіп, 5 тамызда ажырасып, өз қыздық атын қайта алды. "Спринг Грин" газетінің редакторы (Weekly Home News) Райтты елді мекенге үлкен дау тудырғаны үшін айыптады. Еуропалық саяхатты "рухани көш-қон" деп сипаттаған баспасөз Бортвикті және Райтты "жанындас" деп атады, ал Талиэсинге "махаббат сарайы" немесе "махаббат шатыры" деген ат берді. Чикаго газеттері Райтты сынап, оның әдепсіздік үшін ұсталғанын күтетінін жазды, бірақ жергілікті шериф олардың ешқандай құқық бұзушылық жасағанын дәлелдей алмады. Көптеген достары мен таныстары олардың ашық қарым-қатынасын, әсіресе Екатерина ажырасуға келіспегендіктен, арсыздық деп есептеді. Бұл оқиға Райттың мансабына бірнеше жыл бойы кері әсер етті; ол өзінің келесі маңызды тапсырмасын, Мидуэй бақтарын, 1913 жылға дейін алмады.
Borthwick met Frank Lloyd Wright's wife, Catherine, through a social club. Soon after, Edwin commissioned Wright to design them a home in Oak Park, now known as the Edwin H. Cheney House. Mamah's sister, Elizabeth Vilitta Borthwick, lived in an apartment on the lower level of the house. In 1909, Borthwick and Wright left their spouses and traveled to Europe. Wright returned to the United States around a year later in October of 1910. Meanwhile, Borthwick remained in Europe so that she could obtain a divorce from her husband for the reason of abandonment. During her time in Europe, she began translating the works of the Swedish feminist thinker and writer Ellen Key, whom she admired. In April, 1911, Wright's mother purchased land in her family's valley near Spring Green, Wisconsin so that her son could begin designing a home in which to live with Borthwick after her planned divorce. He named the home Taliesin (Welsh for "Shining Brow"). Borthwick returned to the United States in June of 1911. She spent time with her children in Canada through the summer waiting to divorce Edwin Cheney, which she did on August 5, and legally returned to her maiden name. The editor of the Spring Green newspaper (the Weekly Home News) condemned Wright for bringing scandal to the village. The press, which reported the European trip as a "spiritual hegira", called Borthwick and Wright "soul mates" and also referred to Taliesin as the "love castle" or "love bungalow". Chicago newspapers criticized Wright, implying that he would soon be arrested for immorality, despite statements from the local sheriff that he could not prove that the couple was doing anything wrong. Most of their friends and acquaintances considered their open closeness to be scandalous, especially since Catherine had refused to agree to a divorce. The scandal affected Wright's career for several years; he did not receive his next major commission, the Midway Gardens, until 1913.
Өлтіру
1914 жылдың 15 тамызында Барбадостан келген, бірнеше ай бұрын жұмысқа алынған Джулиан Карлтон Талиэсиннің тұрғын үйіне өрт қойып, өртеніп жатқан ғимараттан қашып бара жатқан жеті адамды балтамен өлтірді. Томас Фриц та осы оқиғадан аман қалды, ал Уэстон үйдің тұрғын жаны толығымен өртеніп кетпеуі үшін өртті сөндіруге көмектесті. Карлтон шабуылдан кейін өзін-өзі өлтіру мақсатымен тұз қышқылын жұтты. Шабуыл болған кезде Райт Чикагодағы Мидуэй бағындағы жұмыстарды бақылап отырды. Бортвик Талиэсинге жақын жердегі Бірлік шіркеуінің зиратына жерленді. Райт кейін 1959 жылы сол жерге қайта жерленді, бірақ 1985 жылы оның денесі кремацияланып, Аризонадағы Талиэсин Вестке қайта жерленді.
On August 15, 1914, Julian Carlton, a male servant from Barbados who had been hired several months earlier, set fire to the living quarters of Taliesin and murdered seven people with an axe as they fled the burning structure. Thomas Fritz also survived the mayhem, and Weston helped to put out the fire that almost completely consumed the residential wing of the house. In hiding, Carlton swallowed hydrochloric acid immediately following the attack in an attempt to kill himself. At the time of the attack, Wright was overseeing work on Midway Gardens in Chicago. Borthwick was buried in the cemetery at Unity Chapel near Taliesin. Wright was later buried there in 1959, but in 1985 his remains were cremated and reinterred at Taliesin West in Arizona.
Танымал мәдениетте
Талиэсиндегі трагедияның толыққанды деректі шоттамасы Уильям Р. Дреннанның "Далалық үйдегі өлім: Фрэнк Ллойд Райт және Талиэсиндегі кісі өлтірулер" кітабында келтірілген. Бортвиктің Райтпен өткізген уақыты Нэнси Хоранның "Сүйкімді Фрэнк" романының негізінде жатыр. Мамах Т. С. Бойлдың 2009 жылғы он екінші романы "Әйелдерде" де таныстырылады. "Шырайлы маңдай" операсы Чейнилер мен Райттардың тарихын, олардың Райттың кеңсесінде танысқан сәтінен бастап, Бортвиктің өлімінен кейінгі жағдайға дейін қамтиды. Музыкасын американдық композитор Дарон Хаген жазса, либретто авторы Пол Малдун. Бортвиктің қазасы Дэн Симмонстың "Эндимионның көтерілуі" кітабында Фрэнк Ллойд Райттың кейіпкерінің түйіндемесінде суреттеледі.
A detailed nonfiction account of the tragedy at Taliesin is provided in Death in a Prairie House: Frank Lloyd Wright and the Taliesin Murders by William R. Drennan. Borthwick's time with Wright is the basis of Loving Frank, a novel by Nancy Horan. Mamah is also a subject of T. C. Boyle's 2009 twelfth novel, The Women. An opera, Shining Brow, covers the story of the Cheneys and the Wrights, from when they meet in Wright's office, through the aftermath of Borthwick's death. Music was composed by American composer Daron Hagen with a libretto by Paul Muldoon. The death of Borthwick is described in the book The Rise of Endymion by Dan Simmons in a back story of the persona of Frank Lloyd Wright.