Америкалық жасыл ағаш бақасы

Кіріспе

Амфибия түрлері

Америка жасыл ағаш бақасы (Dryophytes cinereus немесе Hyla cinerea) – Гилида тұқымдасына жататын Жаңа әлемдегі ағаш бақасының кең таралған ағаш түрі. Бұл түнгі жәндік жегіш орташа мөлшерде болады және ашық жасылдан қызғылт қоңырға дейін түрлі түске ие. Өз аумағын қорғағанда, бақа агрессивті шақыру үндерін шығарады немесе кіріп келгендермен күресуге тырысады, бірақ бұл сирек жарақаттануға немесе өлімге алып келеді. Олардың арқасының түсі ашық жасылдан қызғылт қоңырға дейін өзгеруі мүмкін. Мұндай түс айырмашылығы бақаны басқа түрлермен шатастыруға себеп болуы мүмкін. Кейбір мәліметтер жасыл ағаш бақаларының қоршаған ортаға және/немесе температураға байланысты түсін өзгерте алатынын көрсетеді. Арқасы алтын түсті ұсақ дақтармен себілген, ал бақаның ішкі жағы ақ немесе қаймақ түсті болады. Америка жасыл бақаларында көзге түсетін ақ жолақтар да болады. Олар әдетте эктотермиялық және гетеротермиялық жануарлар болып табылады. Америка жасыл ағаш бақасы монотиптік түр деп саналады, бірақ Флоридадан Атлант жағалауының жазықтарына қарай клиналдық өзгерістер байқалады. Бұл күшті табиғи іріктеудің және/немесе генетикалық дрейфтің нәтижесі болуы мүмкін. Америка жасыл бақалары ашық шатқалды орманды, тұрақты су көзі бар және өсімдіктерге толы жерлерді ұнатады. Бұл түр табиғи және адам қоныстанған жерлерде кездеседі, көбінесе көлдері бар аулаларда, гараждарда немесе бақша құрылыстарында көрінеді. Олар көбінесе кипарис көлдерінде, су лилиясының далаларында және батпақтарда тіршілік етеді. Бақалар көбінесе бұтақтардың, төменгі тармақтардың және шөптердің үстінде кездеседі.

Қорғау

Американың жасыл ағаш бақаларының саны өсуде, бірақ олар негізінен урбанизация және орманның жапырақ қаптамасын жоятын зиянды өрттердің салдарынан қатты мекен орындарынан айрылып жатыр. Көптеген қосмекенділердің тіршілік ортасына деген талаптары тар және көші-қон мүмкіндіктері шектеулі болғандықтан, американдық жасыл ағаш бақалары орман жапырақтары қалпына келгенше тірі қалу үшін қосымша баспанаға мұқтаж. Орталық Техастағы зерттеуде ғалымдар өрт салдарынан жоғалған мекен орындарымен күресу үшін ПВХ құбырларын қолданып, жасанды баспаналар жасауға тырысты.

Халықтың құрылымы, түрлену және филогенезия

Бір зерттеуге сәйкес, Солтүстік Америкада, Орталық Америкада және Еуразияда *Hyla* (немесе *Dryophytes*) туысына жататын кем дегенде 31 ағаш бақасының түрі бар. Мысалы, *H. gratiosa* және *H. walkeri*. Көптеген ағаш бақалары Жаңа дүниеде мекендесе, бірақ Еуразия құрлығында да көптеген бақалар кездеседі және ядролық және митохондриялық ДНҚ тізбектерін талдау нәтижесінде ерекше биогеографиялық үлгілер байқалады.

Жергілікті таралу аймағы мен аумағы

Американың жасыл ағаш бақалары өз жұптасу орындарын басқа бақалардан қорғау үшін шабуылға ұшырату және күш көрсету арқылы әрекет етеді. Бұл мінез-құлыққа агрессивті дауыс беру сигналдары мен еркектердің күресі жатады.

Диета

Американың жасыл ағаш бақалары жәндікқоректілер, негізінен шыбықтар, масалар, шегірткелер, тарақандар, мойынтұяқтар, қоңырқалар және тарақайлар мен құмырсқалар сияқты басқа да кішкентай жәндіктермен қоректенеді. Бір зерттеу көрсеткендей, бақалар олжаны мөлшеріне емес, белсенділігіне қарай таңдайды, ең белсенді олжаны жиірек жейді. Сол зерттеуде "Hyla cinerea бақаларының 90% -ға жуығы қозғалып жүрген кезде қуылған", ал қалған 10% -ы "жаяу жүрген немесе бақаның тілімен ұстап алуға мүмкіндік болған жәндіктер" еді.

Мінез-құлық

Бұл түрдің кішкентай және оңай қорқытылатын болғандықтан, оларды жиі қолға алу оларға жарамайды. Кейбір жекелеген мысалдар мұны кейде қабылдаса да, қолға алу жиілігі әрбір особь үшін жеке анықталуы керек. Америкалық жасыл ағаш бақасы көбінесе түнде белсенді болады, сондықтан жарық өшірілгеннен кейін олар ең көп қозғалыс көрсетеді. Еркектер жыл бойы дауыс береді, әсіресе аквариумда тұман шашқаннан кейін.

Өсіру

Америкалық жасыл ағаш бақаларының аналарының көпшілігі жылына бір рет көбейеді, бірақ кейбіреулері бір жұптасу маусымында бірнеше жұмыртқа салады. Флоридадағы бір популяцияда "наурыз бен қыркүйек аралығында еркектердің жұптасу шақырулары тіркелді, ал сәуір мен тамыз аралығында жұптар амплексус күйінде байқалды". Осы нақты популяциядағы бір жұмыртқадағы жұмыртқалардың орташа саны шамамен 400 болды. Флоридадағы жағдай жақсырақ болған популяцияда жұмыртқа санының орташа көрсеткіші 1200-ден асты. Жұмыртқалар 4-14 күн аралығында жарылады, орташа есеппен 5 күнге созылады. Мичиган университетінің зоология мұражайындағы «Жануарлар әртүрлілігі» веб-сайтында: «Аналықтың дене мөлшері жұмыртқа санымен тікелей байланысты, бірақ алғашқы жұмыртқадан кейін жұмыртқа саны көбінесе азаяды» делінген. Америкалық жасыл ағаш бақалары тек жұптасу мен жұмыртқа салуға жұмсаған ата-аналық күтімді көрсетеді. Кейбір деректер жұптасу маусымының ұзақтығы мен ендік арасындағы байланысты көрсетеді; температуралық шектеулерге байланысты ендік артаған сайын маусымдық ұзақтығы қысқарады. Жұптасқаннан кейін, еркек бақа ұрықтандыруды бастау үшін аналық бақаны амплексусқа алады. Бұл түр полигинозды, еркек әдетте өзіне тарта алатын мүмкіндігінше көп аналықпен жұптасуға тырысады. Еркектер жиналғанда, хорлар құрылып, көптеген ерекше жұптасу шақыруларынан тұратын дауыс күйбеңі пайда болады. Осының салдарынан еркектер түр ішінде жұптасу үшін бәсекелестікке түседі және көбінесе шектеулі аналықтарға тартымды және естілетін бірегей шақыру сигналдарын шығару үшін үлкен қысымға ұшырайды. Мұндай қиындықтар хордағы еркектердің жылдам ауысуымен, жыртқыштарға ұшырау қаупімен және аналықтардың таңдауы арқылы белгілі бір шақыру сигналдарының жыныстық таңдауымен күрделенеді. Бұл факторлар американдық жасыл ағаш бақасының шақыру мінез-құлқындағы әлеуметтік икемділікті тудырады. Бәсекелестікті сақтау үшін еркектер басқа көрші еркектермен сигналдың кедергісін азайту үшін сигналдың уақытша және спектрлік қасиеттері сияқты сигналдық ерекшеліктерін немесе сигналдың уақытын өзгертеді. Уақытша және спектрлік қасиеттерге шақыру ұзақтығы мен шақыру жиілігі жатады. Сигналдың уақытын өзгерту түннің әр түрлі уақытында жұптасу шақыруларын бастауды қамтиды. Еркек жасыл ағаш бақаларының аналықтарды тарту үшін сигналдың уақытын жиі өзгертетіні анықталды, бұл бақаның шақыру өндіріс механизміне физиологиялық шектеулер және аналықтардың шақыру ұзақтығы мен периодының ұлғаюына қарсы нақты шақыру уақытын таңдауына байланысты. Хордағы әр бақаға сигнал мінезін өзгерту өте қымбат және тиімсіз. Алайда, еркектерді жарнамалық шақыруларға тек ең жақын бәсекелестерінен ғана селективті назар аударуға мәжбүрлеу. Шақыру сигналын өндіру кезінде андрогендер энергия үшін қолданылады. Шақырусыз жұптасу мінез-құлқына ие болған жасыл желекті бақаның еркегінде андрогендердің мөлшері шақыру мінез-құлқымен салыстырғанда төмен деңгейге дейін төмендейді, бұл жыныстық гормондар мен жұптасу тактикасы арасындағы себеп-салдарлық байланысты көрсетеді.

Most American green tree frog females breed once per year, but some have multiple clutches in a single mating season. In a Florida population, "advertisement calls of males were documented between March and September and pairs in amplexus were observed between April and August". The average number of eggs in a single clutch was observed to be about 400 for this specific population. In a population in Florida where conditions were better, clutch size averaged over 1,200. Eggs take between 4 and 14 days to hatch, with an average of five days. According to the Animal Diversity Web at the University of Michigan Museum of Zoology, "Female size was positively correlated with clutch size, but after the initial clutch, the number of eggs nearly always decreased". American green tree frogs show only the parental investment of mating and egg laying. Some evidence demonstrates that the length of the breeding season is correlated with latitude; seasonal length decreases as latitude increases due to temperature limitations. Once a mate has been attracted, the pair begins amplexus in which the male frog grasps onto the female to initiate fertilization. The species is polygynous, with the male generally seeking to mate with as many females as it can attract. When male frogs aggregate, choruses will form and establish a cacophony of numerous unique advertisement calls. Consequently, male individuals experience intraspecific mating competition and often encounter immense pressure to produce unique call signals that are both attractive and audible to the limited number of available females. Such challenges are further complicated by the rapid fluctuation of males within a chorus, the potential risk of increased exposure to predators, and sexual selection of specific call signals through female choice. These factors give rise to a social plasticity in the calling behavior of the American green tree frog. In order to maintain competition, male individuals will either modify their signal features, such as the temporal and spectral properties of calls or their signal timing, to reduce signal interference with other neighboring males. Temporal and spectral properties include call duration and call frequency. Changes in signal timing include initiation of advertisement calls during different times of the night. It has been found that male green tree frogs will more often alter their signal timing to attract females due to physiological constraints in the frog's call production mechanism and female choice against increased call duration and period in favor of precise call timing. Modifying signal behavior towards every frog within a chorus is extremely costly and inefficient. However, forcing male individuals to engage in selective attention of advertisement calls from only a few of their closest rivals. Androgens are used for energy during call signal production. As a satellite male green tree frog engages in non calling mating behavior, androgen quantities are found to decrease to lower levels compared to calling behavior, suggesting a causal relationship between sex hormones and mate calling tactics.

Түрлер арасындағы бәсекелестік

Американың жасыл ағаш бақалары түрлер аралық жұптасу үшін бәсекелестікке де қабілетті. Флориданың оңтүстігінде Куба ағаш бақасы (Osteopilus septentrionalis) – инвазивті түр, оның шақыру үні американдық жасыл ағаш бақасының шақыру үнімен уақыт және тональдық биіктік жағынан ұқсас. Бір зерттеу олардың шақыру үндерінің ұқсастығынан акустикалық бәсекелестікке түсетінін, бұл байланыс аумағын шектейтінін көрсетті. Куба ағаш бақасымен бәсекелесу үшін американдық жасыл ағаш бақалары өз шақыру үндерін қысқартып, күшейтіп, жиілетті, осылайша, болашақ жұбайлардың оны анықтау мүмкіндігін арттырды.

Қауіптер

Американдық жасыл ағаш бақасы шабақ кезінде күнбалық, шаян және стрекозалардың (aeshnidae және libellulidae отрядына жататын су дабылдары қоса) жеміне оңай тап болады. Бұл түр тұрақты су қоймаларымен салыстырғанда уақытша көлдерде өмір сүргенде жыртқыштарға әсіресе осал келеді. Жыртқыштардан қорғану үшін жасыл ағаш бақасының шабақтары суда жасырыну арқылы ұсталудан сақтануға тырысады. Американдық жасыл ағаш бақасы сондай-ақ бірнеше паразиттерге бейім, олардың ішінде нематодалар, протозоялар және трематодалар бар. Көптеген қосмекенділерден өзгеше, американдық жасыл ағаш бақасы Batrachochytrium dendrobatidis (Bd) патогеніне және хитридиомикоз ауруына оңай ұшырамайды. Мұның себептері толыққанды белгісіз, бірақ бір зерттеу климаттың, бақалардың иммунитеті мен бақалардың мекендеу ортасының айырмашылықтары ықтимал факторлар болуы мүмкін деген болжам айтады.

Андрогендер

Андрогендер, мысалы дигидротестостерон және тестостерон, американдық жасыл ағаш бақалары акустикалық сигналдарды шығару кезіндегі негізгі энергия көзі болып табылады. Еркек бақа агрессия немесе жұптасу үшін дауыс шығарғанда, андроген энергия қоры жұмсалады және азаяды. Қызығы, кортикостерон сияқты глюкокортикоидтар да дауыс шығару кезінде өзгеретін сияқты. Энергетикалық гормондық дауыстық модельде еркектердегі глюкокортикоид деңгейі дауыс шығарғаннан кейін андроген деңгейі төмендеген сайын көтеріледі. Дауыс шығаратын және дауыс шығармайтын еркектердегі гормон деңгейін бақылау кезінде, дауыс шығармайтын еркектерде андроген деңгейі төмендегені және глюкокортикоид деңгейі жоғарылағаны байқалады, ал дауыс шығаратын еркектерге қарағанда бұл көрсеткіштер айқын. Бұл байқаулар жасыл ағаш бақасында дауыс шығаруды және дауыс шығару мен дауыс шығармау арасындағы ауысуды анықтайтын мүмкін механизмді ұсынады. Дегенмен, себеп-салдарлық байланысты қарастыру үшін глюкокортикоидтар мен еркектердің дауыстылығы арасындағы қатынасты қосымша зерттеу қажет.

Үй жануарлары ретінде

Американың жасыл ағаш бақалары кішкентай өлшемдері, көрінісі және оларды күтіміне аса талаптар қоймайтын жағдайларға байланысты танымал үй жануарлары болып табылады. Көптеген қосмекенділерден өзгеше, егер үй температурасы төмендемесе, оларға жасанды жылыту қажет емес. Оларға үлкен (кемінде он галлондық) террариум қажет, және ылғалды сақтайтын субстратпен жақсы өмір сүреді, мысалы, саудалық ұсақталған қабық немесе кокос қабығының төсемі, немесе террариум еденіне төселген өңделмеген топырақ. Ағаш бақалары ағаш өсімдіктеріне бейім, сондықтан аквариумның биіктігі ұзындығынан маңыздырақ. Мекендеу орындарында өсімдіктер мен бұтақтар сияқты көтерілуге арналған түрлі заттар болуы керек. Шағын су ыдысы қосылуы тиіс. Тұтқындағы бақаларды қажетсіз жерде ұстамау керек; қажет болған жағдайда таза қолғаптар кию қажет.

Мемлекеттік символдар және биоиндикаторлар ретінде

1997 жылы американдық жасыл ағаш бақасы Луизиана штатының, ал 2005 жылы Джорджия штатының мемлекеттік амфибиясы болып жарияланды. Америкалық жасыл ағаш бақаларын су экожүйесінің ластануын бағалау үшін биоиндикатор ретінде де пайдалануға болады. Көптеген пестицидтерде полихлорирленген бифенилдер сияқты синтетикалық заттар кездеседі, олар жасыл ағаш бақасының су ортасын ластайды. Бақаның терісі жұқа және өткізгіш болғандықтан, синтетикалық заттар тікелей жанасқанда оңай сіңіріледі, бұл түрді ластану деңгейін өлшеуге ыңғайлы түрге айналдырады.