Лукаш Горницкий: Польский ренессансный мыслитель и автор «Польского придворного»
Łukasz Górnicki
Лукаш Горницкий – польский поэт Возрождения, гуманист, секретарь Сигизмунда Августа. Автор "Польский придворный", адаптации трактата Кастильоне. История Польши.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Łukasz Górnicki (1527 жылы Оświęcimде дүниеге келген, 22 шілде 1603 жылы Tykocin қасындағы Lipnikiде қайтыс болған) – Польша Ренессанс дәуірінің ақыны, гуманисті, саяси комментаторы, сондай-ақ Польша королі Сигизмунд Августың хатшысы және канцлері болды. Оның әулеті Ogończyk елтаңбасын қолданды. Ол поэзиялық және саяси туындылардың көптеген еңбектерін жазды. Горницкий ең белгілісі – Балдассаре Кастильоненің "Сотник кітабынан" (Il cortegiano) жасалған "Дворзанин Polski" ("Польшалық сарай адамы") атты туындысы.
Łukasz Górnicki (1527 in Oświęcim – 22 July 1603 in Lipniki by Tykocin), was a Polish Renaissance, poet, humanist, political commentator as well as secretary and chancellor of king Sigismund Augustus of Poland. His family used Ogończyk coat of arms. He wrote a number of works both poetic and political. Górnicki is most famous for his Dworzanin Polski (The Polish Courtier), an adaptation of Baldassare Castiglione's Book of the Courtier (Il cortegiano).
Жастар және білім беру
Łukasz Górnicki Ошвицкиде дүниеге келді. Ол Бохня қаласынан келген Марцин Гора мен Анна Гасиорковнаның ұлы еді. Горницкий өз білімін сол жерде бастады. Оның балалық шағына Вавельдегі корольдік капелланың дін қызметкері және директоры, сондай-ақ поляк патриоттық өлеңдерінің авторы және композитор болған Ансерину атымен белгілі Станислав Гасиорек зор ықпал етті. Станислав сіңілі баласына қызығушылық танытып, 1538 жылы оны Краковқа алып келді, жас жігіттің оқуымен және сарайдағы мансабымен айналысты, соңында Горницкийді өзінің мұрагері деп жариялады. Горницкийдің білімі туралы нақты мәліметтер белгісіз, бірақ ол Краков академиясына еңбек етпегенін айтуға болады.
Łukasz Górnicki was born in Oświęcim. He was the son of Marcin Góra and Anna Gąsiorkówna, poor townspeople from Bochnia. Górnicki began his education there. His early life was heavily influenced by his uncle Stanisław Gąsiorek, called Anserinu, a cleric at and director of the royal chapel on Wawel, as well as author of Polish patriotic verses and composer. Stanisław took an interest in his nephew and brought him to Kraków in 1538, seeing to the young man's studies and court career, and eventually declared Górnicki his heir. The exact contours of Górnicki's education are uncertain, though it can be said that he never entered the Kraków Academy.
Сигизмунд Августтың ордасында
Горницкий жастығынан бастап өліміне дейін король Сигизмунд Августтың сарайында қызмет етті. Осы кезеңде ол корольдік сарайдағы өмірмен кеңінен танысу мүмкіндігіне ие болды. 1548 жылы ол епископ Филип Падневскийдің Трансильванияға жасаған дипломатиялық миссиясына қатысты. 1552 жылдан бастап ол канцлер Ян Пржерембскийдің жетекшілігімен корольдік канцелярияда жұмыс істеді. 1552 жылы Горницкий корольдің тапсырмасымен Пржерембскиймен бірге Гданьск, Калининград және Литваға сапар шекті. Осы уақытта ол төменгі діни шендер алды және соның нәтижесінде бірнеше игілікке ие болды. Осы игіліктерден және оның әкесінің өсиетінен қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізген Горницкий 1557 жылы екі жылға Италияға аттанды. Падуада тұрып, ол сол жердегі университетте құқық білімін оқыды. 1559 жылдың ақпанында Польшаға қайтып келді.
Górnicki worked at court of king Sigismund August from his youth until his death. In this time he had ample opportunity to encounter the courtly life surrounding the king. In 1548 he went on bishop Filip Padniewski's diplomatic mission to Transylvania. From 1552 he worked in the royal chancery under the direction of the chancellor Jan Przerembski. In 1552 Górnicki travelled with Przerembski in the king's service Gdańsk, Kaliningrad, and Lithuania. In this period he took low orders, and received a few benefices as a result. Having gained some financial stability from these benefices and from his uncle's will, Górnicki set off for Italy for two years in 1557. Resident in Padua, he studied law at the university there. He returned to Poland in February 1559.
Дворзанин Полски
1559 жылдан 1565 жылдың ортасына дейін Горницки Балдассаре Кастильоненің «Сотшы кітабы» (Il cortegiano) аудармасы мен бейімделуімен жұмыс істеді. Бұл 1566 жылы Краковта «Dworzanin polski» деген атпен жарияланды және король Сигизмунд Августқа арналды. Горницки Кастильоненің үлгісін ұстанды, бірақ оны Польша жағдайына сәйкес өзгертті. Ол мәтіннің бастапқы талқылауын 1507 жылы Урбинодағы Гвидобалдо да Монтефельтро сарайынан 1549 жылы Краков маңындағы Прудник Белыйдағы епископ Самуэль Матьёвскийдің резиденциясына көшірді. Осы әңгімеде қатысушылар идеалды сарай адамын – жақсы әулеттен шыққан, қарапайым мінезді, әдеп-назармен және тектіліктің қадір-қасиетімен, сондай-ақ біліммен үйлесім тапқан адамды талқылайды. Горницкидің нұсқасында талқылауға Войцех Крыски, Станислав Матьевский, Анджей Костка, Александр Мишковский, Ян Дресняк, Станислав Ваповский, Станислав Бояновский және Станислав Лупа Подлодовский (Ян Кохановскийдің қайнағасы) қатысты. Осы еңбегі үшін Горницки король Сигизмундтан дворян титулын алды, сондай-ақ 1561 жылы Огоньчик гербімен марапатталды.
From 1559 to mid 1565, Górnicki worked on a translation and adaptation of Baldassare Castiglione's Book of the Courtier (Il cortegiano). This was published in Kraków as Dworzanin polski in 1566 and was dedicated to King Sigismund August. Górnicki followed Castiglione's model, but changed it to match the Polish situation. He moved the discussion at the base of the text from the court of Guidobaldo da Montefeltro in Urbino in 1507 to the residence of Bishop Samuel Maciejowski in Prądnik Biały near Kraków in 1549. In that conversation the participants discuss the ideal courtier, a nonchalant man of good family, who brings together good manners and breeding with honor and education. The discussants in Górnicki's version were: Wojciech Kryski, Stanisław Maciejowski, Andrzej Kostka, Aleksander Myszkowski, Jan Dreśniak, Stanisław Wapowski, Stanisław Bojanowski and Stanisław Lupa Podlodowski (father in law of Jan Kochanowski). For this work Górnicki received a noble title from King Sigismund, as well as the Ogończyk coat of arms in 1561.
Кейінгі өмірі
1574 және 1579 жылдар аралығында Горницкий өзінен шамамен 30 жас кіші Барбара Брониевскаға үйленді, ол Пржемысльдегі Ат шаруашылығының бастығы Станислав Брониевскийдің қызы еді. Łukasz Górnicki 1603 жылдың 22 шілдесінде Липники под Тикоцинемде қайтыс болды. Ол Тикоцин қаласындағы Нарев аралындағы Бернардин шіркеуіне жерленді.
Between 1574 and 1579 Górnicki married Barbara Broniewska, his junior by almost 30 years, daughter of Stanisław Broniowski, Master of the Horse in Przemyśl. Łukasz Górnicki died in Lipniki pod Tykocinem on 22 July 1603. He was buried in Tykocin in the Bernardine church on the island of Narew.
Шығармалары
«Польша сайлауы, бостандығы, құқығы және әдет-ғұрыптары туралы әңгіме» III Зигмунд патша сайланған кезде жазылған [ ]. Краков, 1616 жыл. Unterredung von der Wahl, Freyheit, Gesetzen und Sitten der Pohlen [ ]. Вроцлав; Лейпциг, 1753 жыл. Лукас Горницки, Тикоцин және Васильков старостасы, Сегізінші Зигмунд сайланған кезде жазылған Польша сайлауы, бостандығы, заңдары және әдет-ғұрыптары туралы, жақында жаңартылған ескі польша жазбалары бойынша қайта басылған. З. Р. К. Нунмехро [ ] неміс тіліне аударған және [ ] автор өмірі туралы мәліметтермен толықтырған Кристиан Готтлиб Фризен. Вроцлав, 1762 жыл. Clarissimi Viri Lucae Gornickij [ ] Actio Adversus Demetrium Et Pro Demetrio, Latine Versa [ ] = Sławnego Męża Łukasza Gornickiego [ ] Sprawa Przeciw Dymitrowi Y Za Dymitrem. Вильно, 1788 жыл. «Польша сайлауы, бостандығы, құқығы және әдет-ғұрыптары туралы әңгіме». III Зигмунд патша сайланған кезде жазылған. Лукас Горницки жазған [ ]. Қазір жаңадан басылып, Ж. З. Р. К. арқылы ескі польша стилінде сәл түзетілген. Варшава, 1750-1795 жылдар. Nowy Karakter Polski Z Drukarnie Lazarzowey: Y Orthographia Polska: Ян Кохановский, [ ] Лукас Горницки, [ ] Ян Янушовский, Краков 1594 жыл. (Жарнаманы Ян Кохановский мен Ян Янушовскиймен бірге жазған.)
Rozmowa O Elekcyey, o Wolności, o Prawie y obyczaiach Polskich Podczas Electiey Krola Iego Mci Zygmunta III czyniona [ ]. Kraków, 1616. Unterredung von der Wahl, Freyheit, Gesetzen und Sitten der Pohlen [ ]. Wrocław; Leipzig, 1753. Lucas Gornicki, Starosten von Tykocin und Wasilkow, Unterredung von der Wahl, Freyheit, Gesetzen und Sitten der Pohlen, zur Zeit der Wahl Sigismund des Dritten verfertiget und ohnlängst nach verbesserter alten pohlnischen Schreibart aufs neue herausgegeben durch J. Z. R. K. Nunmehro [ ] ins Deutsche übersetzet und mit [ ] dem Leben des Auctoris versehen von Christian Gottlieb Friesen. Wrocław, 1762. Clarissimi Viri Lucae Gornickij [ ] Actio Adversus Demetrium Et Pro Demetrio, Latine Versa [ ] = Sławnego Męża Łukasza Gornickiego [ ] Sprawa Przeciw Dymitrowi Y Za Dymitrem. Wilno, 1788. Rozmowa o Elekcyi, o Wolności, o Prawie, y obyczaiach Polskich. Podczas Elekcyi Króla Jego Mći Zygmunta III czyniona. Pisana przez Łukasza Gornickiego [ ]. Teraz nowo wydana y w stylu Staro Polskim nieco poprawiona przez J. Z. R. K Warsaw, 1750 1795. Nowy Karakter Polski Z Drukarnie Lazarzowey: Y Orthographia Polska: Iana Kochanowskiego, [ ] Lukasza Gornickie[go], [ ] Iana Ianuszowskiego, Kraków 1594. (Co authored with Jan Kochanowski and Jan Januszowski.)