Кіріспе

Теңізшілік – әр түрлі мамандықтар мен шендерді қамтитын дәстүр. Осы рөлдердің әрқайсысы теңіз кемесінің сәтті жұмыс істеуі үшін маңызды ерекше жауапкершіліктерді жүктейді. Кеме экипажы, әдетте, төрт негізгі бөлімге бөлінеді: палуба бөлімі, инженерлік бөлімі, стюард бөлімі және басқа да бөлімдер. Мұның себебі – кемедегі күрделі навигациялық құралдармен жабдықталған көпір, кемедегі операцияларға – мысалы, кемеге тоқтау, жүк түсіру/жүк тиеу және/немесе әскери техниканы пайдалану – қажетті дағдылардан өзгеше білімді талап етеді. Ал бұл, өз кезегінде, кеменің машина бөлімінде және қозғалтқыштарын басқаруға қажетті дағдылардан мүлдем бөлек. Төменде мамандықтар мен шендердің толық емес тізімі келтірілген. Кеме операторлары жылдар бойы кемелерде қолданылған технологиялардың, міндеттердің және жағдайлардың алуан түрлілігіне байланысты көптеген әртүрлі лауазымдарды пайдаланған. Қазіргі, немесе ХХІ ғасыр теңізшілігінде байқалатын бірнеше маңызды тенденциялар бар. Әдетте, теңізшілер кемеде үштен алты жылға дейін жұмыс істейді. Осыдан кейін олар Еуропаның теңіз индустриясында құрлықта жұмыс істеуге толыққанды дайындықпен келеді. Көбінесе, әскери және азаматтық теңізшілер арасында айырмашылықтар болады. Мысалы, сауда кемелеріндегі ұлттық құрам әртүрлі болады, ал әскери кемелердегідей біртекті емес. Осының салдарынан, әсіресе ортақ тіл мәселесіне қатысты, арнайы мәдени білім беру қажет. Тағы бір байқалатын тенденция – кемедегі әкімшілік жұмыстың күрт өсуі, бұл қауіпсіздік пен қорғауға көбірек назар аударудың нәтижесі. Зерттеулер көрсеткендей, осы дамуға байланысты кейбір біліктер жетіспейді, ал кейбіреулеріне сұраныс артып, экипаж мүшелерінің жұмыс жүктемесі де артқандықтан, икемділік пен жұмысты бөлісудің жаңа деңгейі пайда болды.

Капитан

Капитан немесе кеме басқарушы – кеме иесінің атынан әрекет ететін, кемедегі ең жоғары жауапты лауазым иесі. Капитанның палуба бөлімінің құрамында болуы немесе болмауы – әлдебір дау тудыратын мәселе және көбінесе жеке капитанның пікіріне байланысты. Егер кемеде үшінші рульші болса, капитан күзетке тұрмайды. Капитан өзі басқаратын кеменің күнделікті істеріне жауапты. Оның міндеті – барлық бөлімдердің талаптарға сәйкес жұмыс істеуін қамтамасыз ету. Сондықтан, бөлімдердің басшылары оған есеп береді. Капитан иесінің өкілі болғандықтан, оны "шебер" деп атайды. Капитан ресми түрде экипаж мүшесі саналмайды, бұл жоғарыдағы дауды шешеді.

Палубалық офицерлер

Палуба офицерлері - кеменің қауіпсіз бағытталғанын және қауіпсіз өтуін қамтамасыз ететін лицензияланған теңізшілер.

Бас офицер

Бас сержант – сауда кемесінің палуба бөлімінің бастығы, кеме капитанынан кейінгі екінші лауазымдағы адам. Бас сержанттың негізгі міндеттері – кемедегі жүк операцияларын басқару, кеменің тұрақтылығын қадағалау және палуба экипажына бақылау жасау. Бас сержант кемедегі қауіпсіздік пен тәртіпті, сондай-ақ кемедегі экипаж мүшелерінің әл-ауқатын қамтамасыз етуге жауапты. Бас сержант әдетте 4-8 сағаттық навигациялық қарауылда "навигациялық қарауылға жауапты офицер" (OICNW) ретінде көпір командасын басқарады. Кейбір экипаждарда қосымша үшінші сержанттар болады, бұл бас сержантқа навигациялық қарауылда тұрмай, жүк және палуба операцияларына көбірек назар аударуға мүмкіндік береді. Қосымша міндеттерге кеме корпусын, жүк түйреу құралдарын, тұрғын жайларды, құтқару құралдарын және өрт сөндіру құралдарын күтіп-ұстау кіреді. Бас сержант экипаж бен курсанттарды қауіпсіздік, өрт сөндіру, іздеу-құтқару және басқа да төтенше жағдайлар сияқты түрлі мәселелер бойынша оқытады. Бас офицер кеме капитаны болмаған немесе оның қызметін атқара алмаған жағдайда бүкіл кемеге басшылық етеді.

Екінші жұбайы

Екінші офицер – білікті OICNW қарауылшысы, көпір командасын басқарады және кемені бағыттайды. Екінші офицер – капитан мен бас офицерден кейінгі үшінші тәжірибелі палубалық бөлім офицері. Оның негізгі міндеті – навигациялық жұмыстар, оған карталар мен басылымдарды жаңарту, оларды қолдануға дайын күйде ұстау, сапар жоспарларын жасау және кеме навигациясының барлық аспектілері кіреді. Екінші офицердің басқа да міндеттеріне сыртқы байланыс желілерін басқару, жүк күзету, жақсы тұру процедураларын басқару және экипаж мүшелерін оқыту мен нұсқау беру жатады.

Үшінші серігі

Үшінші офицер - білікті OICNW қараушысы, екінші офицерден кіші. Навигациялық қарауылда тұрғанда, үшінші офицер көпір командасына басшылық етеді, кемені маневрлейді, оның қауіпсіздігін және дұрыс бағытта жүруін қамтамасыз етеді. Үшінші офицердің басты міндеті – қауіпсіздік мәселелері, құрал-жабдық сақтау орындарын, құтқару шлюпкаларын және кемедегі барлық жабдықты тексеру, олардың қауіпсіз және жұмысқа жарамды екеніне көз жеткізу. Басқа міндеттеріне сыртқы байланыс желілерін басқарушыларды, жүк қарауын, жақсылау командасын басқару және экипаж мүшелерін оқыту мен нұсқау беру кіреді. Олар әдетте төтенше жағдайлар мен жаттығулар кезінде командалық құрамның бір бөлігі болады.

Кеме палубасының курсанты

Палубалық курсант немесе оқушы-навигациялық офицер немесе теңізші-жауынгерлік шәкірт – кемеде палуба офицерінің негізгі қызметтерін үйренуге тиіс шәкірт. Палубалық курсанттар жеткілікті теңіз тәжірибесін алғаннан және емтихан тапсырғаннан кейін OICNW біліктілік куәлігін алады.

Кеме палубасының біліктілігі

Біліктілік сертификаты жоқ теңізшілер «матростар» деп аталады. Олар саяхат барысында туындауы мүмкін басқа да барлық жұмыстарға көмектеседі. Мысалы, кемені тоқтату, кемені және оның қоймаларын тазалау, үзілген сымдар мен арқандарды жөндеу сияқты. Бұл жұмыстар физикалық тұрғыдан қиын, және ауа райына қарамастан орындалуы тиіс. Кеме офицерлері Федералды байланыс комиссиясы тарапынан GMDSS операторлары ретінде, ал электр офицерлері GMDSS техникалық қызметін атқарушылар ретінде лицензиялана алады. 1997 жылдан бері француз кемелерінде, ал 1999 жылдан бері АҚШ кемелерінде Морзе коды қолданылмайды. Алайда, радиотелеграфия саласында FCC сертификатын алу әлі де мүмкін.

Бас стюард

Бас стюард тамақ дайындау және ұсыну, офицерлердің бөлмелерін және стюард бөлімінің аумақтарын тазалау мен күтіп ұстау, дүкендерді қабылдау, тарату және инвентаризациялау сияқты функцияларды орындайтын персоналды басқарады, нұсқау береді және жұмысқа тағайындайды. Бас стюард сондай-ақ мәзірді жоспарлайды, жабдықтар, қосымша жұмыс және шығындарды бақылау туралы тізімдерді құрастырады. Стейпер дүкендер мен жабдықтарды сұратуға немесе сатып алуға құқылы. Қосымша міндеттерге нан, бөлке, торт, пирог және кондитерлік бұйымдарды пісіру кіруі мүмкін.

Бас аспазшы

Бас аспаз – кемедегі стюард бөлімінде жұмыс істейтін, лицензиясы жоқ аға экипаж мүшесі. Бұл лауазым палубалық босаға (boatswain) лауазымына, мұнай танкеріндегі насосшыға, ал контейнер тасымалдайтын немесе жалпы жүк тасымалдайтын кемелердегі машина бөліміндегі электрикке (бірақ ETO емес) сәйкес келеді. Бұл теңіз күштеріндегі бас старшина дәрежесімен тең, ал асханада капитан дәрежесімен пара-пар. Бас аспаз тамақ дайындау және дастарқанға беруге жетекшілік етеді және қатысады; дастарқанға беру уақытын сақтау үшін қажетті операциялардың уақытын және реттілігін анықтайды; ас үйді және жабдықтарды тазалығы үшін, сондай-ақ тамақты дұрыс сақтау және дайындау үшін тексеріп отырады.

Корольдік теңіз флотының тарихи кемесі

Капитан – кемедегі командалық міндетті атқаратын, комиссия алған әскери-теңіз офицері. Ол кемеде қызмет етіп жатқанда, офицердің шын дәрежесіне қарамастан, теңіз дәстүрі бойынша "капитан" деп аталады.

Кафедралық қызметкерлер

Лейтенанттар - капитанға тікелей бағынышты офицерлер болатын. Лейтенанттар кемедегі қызмет мерзіміне қарай нөмірленді, сондықтан фрегат (үш лейтенантқа құқығы бар) бірінші лейтенант, екінші лейтенант және үшінші лейтенанттан тұратын. Бірінші разрядты кемеде алты лейтенант болды, олар да сәйкес ретпен нөмірленді. "Желкендік шебер" - желкенді кеменің навигациясымен айналысып, оған жауапты теңіз офицері. Бұл шен әскери командир емес, кәсіби теңізші және навигация маманы деңгейімен теңестірілді. Бұл бастапқыда лейтенанттармен бірдей дәрежеде болған, бірақ олардан кейін тұрған патенттік офицер болды және 1867 жылы "навигациялық лейтенант" деп қайта аталды. Теңіз жаяу әскерінің капитаны - кемедегі Корольдік теңіз жаяу әскеріне басшылық еткен офицер. Пурсер - кемедегі барлық әкімшілік міндеттерге және кемеге қажетті жабдықтарға, соның ішінде тағам, сусын, киім, төсек-орын, шамдарға жауапты офицер. Пурсер бастапқыда "бұрсердің кеңсе кезшісі" деп аталды. Олар жалақы алған жоқ, бірақ өздерінің кәсіби қызметінен түскен пайдаға құқылы болды. 18 ғасырда пурсер өзінің патентін 65 фунт стерлингке сатып алатын және Адмиралтействоға 2100 фунт стерлингтік кепілдік беруі керек еді. Олар кемені күтіп, жөндеу және қайта жабдықтауды қадағалап, кемежайда кемемен бірге қалатын теңіз флотының тұрақты офицерлері болды. Хирург - кемедегі медициналық офицер. Хирургтардың біліктілігі мен әлеуметтік жағдайына қарай Әскери-теңіз кеңесі бағалаған. Хирургтар жоғары мәртебелі офицерлер болып есептелді және бөлмедегі басқа офицерлермен бірге орналастырылды. Хирургтарға 1805 жылдан кейін "хирургтердің көмекшілері" деп аталған хирургтердің серіктері көмектесті. Хирург пен оның серіктеріне "loblolly boys" деп аталған балалар көмектесті, олар аурулар бөлмесінде жиі берілетін қайнатылған тағамның атына байланысты аталды. [7] Көрнекті медициналық білімі бар бірнеше дәрігерлер дәрігерлер ретінде жіктеліп, кемедегі хирургтарды қадағалаған немесе жағалаудағы ауруханаларды басқарған. Капеллан кемедегі діни қызметтерге жетекшілік етті. Оның әлеуметтік мәртебесіне байланысты ол офицер болып тағайындалды.

Тұрақты офицерлер

Қарулы топтың бастығы - кемедегі теңіз артиллериясы және басқа да қару-жарақтарға жауапты офицер. Ол қарушыны, атқыштардың серігін және оқ-дәрі бөлмесінің қараушысын бақылап отырды. Ботсвайн (/ˈboʊsən/), бо'с'н, бос'н немесе босун – палуба бөлімінің офицері. Палуба экипажының жетекшісі ретінде ботсвайн күндік жұмысты жоспарлап, экипажға тапсырмалар берді. Жұмыс аяқталған соң, ботсвайн оның дұрыс орындалғанын тексерді. Ол арқан жасаушыны, ботсвайннің серігін және желкен жасаушыны бақылап отырды. Кеме шебері кеменің ағаш конструкцияларын күтіп-жөндеуге жауапты болды. Ол "Колкерді", "Ағаш шеберінің серігін" және "Қару-жарақ сақтаушыны" бақылап отырды.

Кокпит серіктері

Бастапқыда, қожайынның серігі – тәжірибелі кіші офицер, ол қожайынға көмектеседі, бірақ лейтенант шеніне өтуге мүмкіндігі болмаған. Он сегізінші ғасырдың ортасына қарай, ол көбінесе лейтенант емтиханын тапсыруды немесе офицерлік патент алуды күтіп отырған, бірақ кемеде одан да көп жауапкершілікке ие болған жоғары дәрежелі мичман болды. Бірінші рангтағы кемеде алты қожайын серігіне, үшінші рангтағыда үшке, ал көптеген фрегаттарда екі қожайын серігіне рұқсат етілді.

Жоғары офицерлер

Мидшипман – бұрын кемінде үш жыл ерікті, офицердің жеке қызметшісі немесе білікті теңізші болып қызмет еткен, қатары мен міндеттері жағынан қазіргі заманғы старшинаға шамалас офицерлік шәкірт болған. Мидшипман немесе кеме сардарының көмекшісі болып кем дегенде үш жыл қызмет еткеннен кейін, ол лейтенант болып емтихан тапсыруға құқылы болды. Лейтенант шеніне көтерілу автоматты болған жоқ, көптеген мидшипмандар кемеде жалақысы мен жауапкершілігін арттыру үшін кеме сардарының көмекшісі лауазымын алды. Кеме бастығы – кемеде әкімшілік жұмыстарды атқаратын сауатты жұмыскер болды. Қару жасаушы кемедегі шағын қаруларды күтіп-жөндеумен айналысты. Каулкер кеме корпусының араларын (калькуляторларын) күтіп-жөндеумен айналысты. Арқан өруші кемеде арқандар жасап, күтіп-жөндеу жұмыстарын жүргізді. "Қорал шебері" – кемедегі тәртіпке жауапты, капралдармен көмектесетін теңізші шені болды.

Кеме офицерлері

Жәшік салатын адам арқан қоймасын басқарды. Кеменің іші сирек құрғап, арқандар ылғалдан шірігендіктен, арқанды сақтау маңызды мәселе еді.