Парма, Пьяченца және Гуасталла герцогі Фердинанд I

Кіріспе

Парма, Пьяченца және Гуасталла герцогы 1765 жылдан 1802 жылға дейін. Фердинанд I (Ferdinando Maria Filippo Lodovico Sebastiano Francesco Giacomo; 20 қаңтар 1751 – 9 қазан 1802) – 1765 жылғы 18 шілдеде әкесі қайтыс болғаннан бастап, 1801 жылғы 20 наурызда Аранхуэс шарты бойынша герцогтікті Францияға өткізгенге дейін Парма, Пьяченца және Гуасталла герцогы болды. Ол Испания Бурбон әулетінің мүшесі еді.

Ерте өмір

Францияның герцогтік сарайында Парма герцогы Филипп пен Франция ханшайымы Луиза Элизабеттің екінші баласы және жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Ол анасының әкесі, Франция королі Людовик XV және оның әйелі Мария Лечинскаяның сүйікті немересі саналды. Испания королі Филипп V-нің ұрпағы болғандықтан, әкесі қайтыс болғаннан кейін Испания инфанты атағын алды. Фердинандтың билігіндегі ірі герцогтықтардың мұрагері болғандықтан, ол Еуропаның көптеген патшайымдары үшін тартымды күйеу болып есептелді. Ықтимал үміткерлердің қатарында Модена ханшайымы Мария Беатрис Риккарда, Эрколь III д'Эстедің қызы және (Фердинанд сияқты) Мария Антуанеттаның қарындасы болды. Ол анасы арқылы Масса және Каррара герцогтығының мұрагері еді, бірақ Эсте әулетінің соңғы өкілі болғанына қарамастан, сол жерде қолданылып жүрген саликалық заңға сәйкес Модена және Реджио герцогтығына мұрагерлік құқығы болмады. Фердинандтың Мария Беатрисқа үйлену мүмкіндігі күмәнді болды, себебі ол өте жас кезінде Австрияның архиегергі Леопольдке, ал кейін Леопольдтың ағасы, архиегер Карл қайтыс болғаннан кейін Леопольдтың інісі, архиегер Фердинандқа белгілі болған. Парма мен Модена арасындағы одақ Парманың министрі Гийом дю Тиллоттың бекергі әрекеті болуы мүмкін, өйткені Модена ханшайымының австриялық эрцгерцогке үйленуі туралы келісім бұрыннан жасалған еді. Тағы бір үміткер Луиза Мари Тереза Батильда д'Орлеан болды, ол өте жомарт қалыңдық ұсынды; ол Орлеан герцогы Людовик Филипп I-нің жалғыз қызы және Филипп Эгалитенің қарындасы еді. Оның болашақ әйелі кім болатыны туралы шешім анасының Австрияның қуатты императрицасы Мария Терезиямен тығыз хат алмасуы арқылы бекітілді, ол Фердинандтың ата-анасына Экс-ла-Шапель шарты бойынша австриялық билікке қайтарылған Нидерланд тағын уәде еткен еді. Алайда, бұл орын алмады, нәтижесінде екі елдің қарым-қатынасын нығайту үшін Австрия империясымен одақ құрылды. Бұл одақты Парманың премьер-министрі ду Тиллот та қолдады, ол Версальде жұмыс істеген және либералдық идеялары үшін Франция королі Людовик XV-тен қуылған еді, бірақ Версальдегілер оның идеяларын қуана қабылдамады.

Born at the Ducal Palace of Colorno as the second child and only son of Philip, Duke of Parma and Princess Louise Élisabeth of France, he was considered to be the favorite grandson of his maternal grandfather King Louis XV of France and his popular wife Queen Marie Leczinska. As a grandson in the male line of King Philip V of Spain, he was created an infante of Spain upon his father's death. As the heir to one of the largest collection of sovereign duchies, Ferdinand was an attractive candidate for many royal ladies of Europe. Probable candidates included Princess Maria Beatrice Ricciarda of Modena, daughter of Ercole III d'Este and (like Ferdinand) an in law of Marie Antoinette. She was, through her mother, heiress to the Duchy of Massa and Carrara, but despite being the last descendant of the Este, she was not also the heiress to the Duchy of Modena and Reggio due to the Salic law that was in force there. Ferdinand's possible marriage to Princess Maria Beatrice was, however, very unlikely since the latter had been engaged to Archduke Leopold of Austria at a very young age and later on to Leopold's younger brother Archduke Ferdinand upon the death of an older brother, Archduke Charles. It is likely that a union between Parma and Modena was only promoted in vain by Parma's minister, Guillaume du Tillot, since the engagement of Modena's princess to an Austrian Archduke was already agreed very early on. Another candidate was Louise Marie Thérèse Bathilde d'Orléans who offered a very large dowry; she was the only surviving daughter of Louis Philippe I, Duke of Orléans and the sister of Philippe Égalité. The decision of who his future spouse would be was sealed by his mother's close correspondence with the powerful Empress Maria Theresa of Austria, who had promised Ferdinand's parents the throne of the Netherlands, which had been returned to Austrian rule under the Treaty of Aix la Chapelle. This never occurred and, as a result, an alliance with the Austrian Empire was used to cement the two nations. This alliance was also encouraged by the Parmese Prime Minister, du Tillot, who had worked at Versailles and had been exiled by Louis XV of France due to his liberal ideas, which were not looked upon with much enthusiasm by those at Versailles.

Билік

Гийом дю Тиллот Фердинанд билік еткен кезде қайта қолданылды, 1765 жылы 14 жасында әкесі қайтыс болғанда. Келіссөздер мен идеялар Венадан Пармаға жіберілді, ал 1769 жылы Фердинанд Австрияның архигерцогинясы Мария Амалияға үйленуге тиіс болды; ол императрицаның сегізінші баласы, Неаполь мен Сицилия королевасының үлкен қарындасы және болашақ Франция королевасы еді. Мария Амалия 27 маусымда Венада өкілеттік арқылы үйленді және 1 шілдеде үйінен аттанды. Болашақ герцогиня 16 шілдеде күйеуімен Мантуяда кездесті. Оның әйелі ағасы Иосиф II, Киелі Рим императорымен бірге болды, ал Фердинанд Сфорца отбасының мүшелерімен болды. 19 шілдеде Фердинанд дүниеге келген Колорно герцогтік сарайында ресми рәсім өтті. Көптеген тойлардың барысында, жұбайлар 24 шілдеде Пармаға ресми түрде кірді. Олардың небәрі жиырма жыл ішінде тоғыз баласы болды. Иезуиттерді қуу, өзінің билік ету аймағындағы Инквизицияның сот құзырын жою және көптеген қажетсіз монастырларды жабу Фердинандты кейде Ағартушылық абсолютизмінің шағын өкілдерінің қатарына жатқызуға мүмкіндік береді. Фердинанд 1801 жылғы Аранхуэс шартында Парма герцогтігін Францияға өткізді. Аранхуэс шарты 1801 жылдың 21 наурызында Франция мен Испания арасында қол қойылды. Келісімнің жалпы мазмұны Сан-Ильдефонсо шартында ұсынылған шарттарды бекітті. Бұдан өзге, Фердинанд Парма герцогтігін (Пьяченца және Гуасталламен бірге) Францияға беруге келісті. Фердинандтың ұлы Луи Тоскананың Ұлы герцогтығын алды, ол Этрурия патшалығына айналды. Габсбургтердің Тоскананың Ұлы герцогы Фердинанд III Зальцбург архиепископының рухани емес жерлерімен өтелді. Ол 51 жасында Пармада қайтыс болды, француз билігі оның өліміне басқа себептерді көрсеткенімен, уланған деген күдік болды және Фонтевиво аббаттығының шіркеуіне жерленді. Бірақ, өлім төсегінде ол әйелі Мария Амалияны басшы етіп тағайындаған регенттік кеңес құрды, бұл оның герцогтігіне қатысты Аранхуэс шартының шарттарына қарсы екенін көрсетті. Регенттік бірнеше күн ғана сақталды және Парма герцогтығы Францияға қосылды.

Guillaume du Tillot was again used during Ferdinand's reign when he lost his father in 1765 at age 14. Negotiations and ideas were passed from Vienna to Parma, and in 1769 Ferdinand was to marry Archduchess Maria Amalia of Austria; the eighth child of the Empress and elder sister of the Queen of Naples and Sicily and the future Queen of France. Maria Amalia had a marriage by proxy in Vienna on 27 June and left her home on 1 July. The future duchess would meet her husband at Mantua on 16 July. His wife was with her brother Joseph II, Holy Roman Emperor and Ferdinand with members of the Sforza family. On 19 July there was a formal ceremony for all at the Ducal Palace of Colorno where Ferdinand had been born. During many festivities, the couple made their official entrance to Parma on 24 July. They had nine children in just under twenty years. Expelling the Jesuits, abolishing the jurisdiction of the Inquisition within his domains, and suppressing many redundant monasteries, Ferdinand has sometimes been classed among the more minor exponents of Enlightened absolutism. Ferdinand ceded the Duchy of Parma to France in the Treaty of Aranjuez (1801). The Treaty of Aranjuez was signed on 21 March 1801 between France and Spain. The overall accord confirmed the terms presented in the Treaty of San Ildefonso. Moreover, Ferdinand agreed to surrender the Duchy of Parma (with Piacenza and Guastalla) to France. Ferdinand's son Louis received the Grand Duchy of Tuscany, which became the Kingdom of Etruria. Ferdinand III, the Habsburg Grand Duke of Tuscany, was compensated with the secularized territories of the Archbishop of Salzburg. He died in Parma at age 51, suspected to be poisoned although French authorities cited another reason for his death, and was buried in the church of Fontevivo Abbey. On his deathbed, however, he named a regency council with his wife Maria Amalia as its head, clearly still opposing the terms of the Treaty of Aranjuez regarding his duchy. The regency lasted only for days and the Duchy of Parma was annexed to France.