Қызыл инелік (Sympetrum sanguineum) – Еуропа, Сібір, Солтүстік Африкада кездесетін көбелек. Қазақстанда да таралған, саны артып келеді. 6 см дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жалпақ қанаттылар (Sympetrum sanguineum) – Libellulidae тұқымдасына жататын стрекозаның бір түрі.
Species of dragonfly
The ruddy darter (Sympetrum sanguineum) is a species of dragonfly of the family Libellulidae.
Тарату
Қызыл шаянды Еуропаның қоңыржай аймақтарында, тіпті шығысқа қарай Сібірге және оңтүстікке Сахараның солтүстік бөлігіне дейін кездестіруге болады. Оның сақталу жағдайы қауіпсіз деп есептеледі, және іс жүзінде кейбір аймақтарда, мысалы, Англияның орталық бөлігінде, саны артып бара жатқан сияқты. Ол келесі елдерде таралған: Албания; Алжир; Армения; Австрия; Әзірбайжан; Беларусь; Бельгия; Босния және Герцеговина; Болгария; Хорватия; Кипр; Чехия; Дания; Эстония; Финляндия; Франция; Германия; Грекия; Венгрия; Ирландия; Италия; Қазақстан; Қырғызстан; Латвия; Лихтенштейн; Литва; Люксембург; Солтүстік Македония, бұрынғы Югославия Республикасы; Монако; Черногория; Марокко; Нидерланды; Норвегия; Польша; Португалия; Румыния; Ресей Федерациясы; Сербия; Словакия; Словения; Испания; Швеция; Швейцария; Таджикистан; Тунис; Түркіменстан; Украина; Ұлыбритания; Өзбекстан. Оның қанаттарының ені 6 см-ге дейін жетеді. Бұл шаяндар қарапайым шаяннан кішілеу. Олардың аяқтары қара, ал қанаттарында қоңыр птеростигма және қанаттар тамырында қызғылт түс байқалады. Ішегінің S8 және S9 сегменттерінде екі анық қара белгі орналасқан. Ересектеген аталықтарының басы, кеудесі және іштері жарқын қызыл түсті, ал аналықтары сәл кішірек, сары түсті және қара белгілері бар. Аталықтарының қан қызыл түсі жетілгенде пайда болады, сонымен қатар қызыл қырлы және қызыл қоңыр кеудесі де қалыптасады. Ішегі ұзындығының соңғы үштен бір бөлігі кеңейеді және кеудеге қосылған жерінде айқын тартылған бөлігі бар. Қызыл шаянның қара аяқтары оны сырттан ұқсас қарапайым шаяннан (Sympetrum striolatum) және көшпелі шаяннан (Sympetrum vulgatum) ажыратады, екеуінің де аяқтарында сары жолақтар болады. Барлық қара аяқтары бар дақты шаянның (Sympetrum depressiusculum) ішегі айқын дөңгелек және птеростигмалары жарқырақ.
The ruddy darter is to be found in temperate regions throughout Europe as far east as Siberia and as far south as the northern Sahara. Its conservation status is regarded as secure, and indeed numbers seem to be increasing in some locations such as central England. It is present in the following countries: Albania; Algeria; Armenia; Austria; Azerbaijan; Belarus; Belgium; Bosnia and Herzegovina; Bulgaria; Croatia; Cyprus; Czech Republic; Denmark; Estonia; Finland; France; Germany; Greece; Hungary; Ireland; Italy; Kazakhstan; Kyrgyzstan; Latvia; Liechtenstein; Lithuania; Luxembourg; Macedonia, the former Yugoslav Republic of; Moldova; Monaco; Montenegro; Morocco; Netherlands; Norway; Poland; Portugal; Romania; Russian Federation; Serbia; Slovakia; Slovenia; Spain; Sweden; Switzerland; Tajikistan; Tunisia; Turkmenistan; Ukraine; United Kingdom; Uzbekistan. and attains a wingspan of up to 6 cm. These dragonflies are smaller than the Common Darter. They have black legs and the wings show a brown pterostigma and an orange color at the base of the wings. Two evident black marks are located on segments S8 and S9 of the abdomen. The head, thorax and abdomen of the mature male are vivid red, while the female is slightly smaller, and is a golden yellow colour with black markings. The blood red color of the males develop with maturity, together with a red frons and a red brown thorax. The abdomen widens for the final third of its length and shows a marked pinched section where it joins the thorax. The all black legs of the ruddy darter distinguish it from the otherwise very similar common darter (Sympetrum striolatum) and vagrant darter (Sympetrum vulgatum), both of which show yellow stripes on their legs. The spotted darter (Sympetrum depressiusculum) with all black legs has noticeably more clubbed abdomen and brighter pterostigmata.
Өмірлік цикл
Қызыл шаянды маусым мен қараша айлары аралығында кездестіруге болады. Жұптасу ұшу кезінде жүзеге асады, жұптасқан жұп су үстінде төмен-жоғары ұшып ойнайды. Аналық ұрықтанған жұмыртқаларын қарсы-қарсы қозғалыстар арқылы су бетіне тастайды. Аталық осы кезде жақын жерде қалықтап, жақындаған басқа аталықтарды қуу арқылы аналықты қорғайды. Дернәсілдер бір жыл су астында болып, кейін қуыршаққа айналып, ересек шаянға айналады.
The ruddy darter can be found between the months of June and November. Mating takes place on the wing, with the coupled pair performing a dipping flight over the water. The female jettisons her fertilised eggs at the water surface by alternating movements of the abdomen. The male may hover nearby during this period and protect the female by driving off any approaching males. The larvae spend the year beneath the water surface before emerging and pupating into adults.