Жартылай өзгеретін шығындар және оларды есептеу әдістері
Semi-variable cost
Жартылай өзгермелі шығындар: тұрақты және өзгермелі бөліктері бар шығыстар. Өндіріс көлеміне қарай қаржылық жоспарлауға көмектеседі. Мысалдар мен есептеулер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Есепке алу және экономикада жартылай өзгермелі шығындар (сонымен қатар жартылай тұрақты шығындар деп те аталады) – бұл тұрақты шығындар бөлігі мен өзгермелі шығындар бөлігін қамтитын шығыс. Ол көбінесе өндіріс көлемінің әртүрлі деңгейлеріндегі қаржылық көрсеткіштерді болжау үшін қолданылады. Бұл шығын, кәсіпорнындағы өндіріс масштабына байланысты, онда барлық өндіріс деңгейлерінде өзгермейтін тұрақты шығындар бар, ал өзгермелі шығындар өндіріс көлеміне пропорционалды түрде артады. Мысалы, зауытты қарастырайық, тұрақты шығындарға зауыт ғимаратын жалға алу және сақтандыру кіреді, ал өзгермелі шығындарға еңбек ақының қосымша төлемақысы және шикізатты сатып алу бағасы кіреді.
In accounting and economics, a semi variable cost (also referred to as semi fixed cost) is an expense which contains both a fixed cost component and a variable cost component. It is often used to project financial performance at different scales of production. It is related to the scale of production within the business where there is a fixed cost which remains constant across all scales of production while the variable cost increases proportionally to production levels. Using a factory as an example, fixed costs can include the leasing of the factory building and insurance, while the variable costs include overtime pay and the purchase price of the raw materials.
Сызықтық шығындармен үлгі
Кәсіпорынға тауарды ең төменгі деңгейде өндіру үшін аптасына 5000 фунт стерлинг қажет, бірақ жоғары сұранысқа байланысты, ол аптасына қосымша 20 сағат жұмыс істеуге міндетті. Жалақы, коммуналдық төлемдер, шикізат сияқты барлық шығындарды есепке алғанда, қосымша сағаттың құны (өзгермелі шығын) 300 фунт стерлингті құрайды. Осы мысалда апталық тұрақты шығын 5000 фунт стерлинг, өзгермелі шығын сағатына 300 фунт стерлинг, ал өндіріс көлемі 20 сағатты құрайды. Жалпы шығынды есептеу үшін:
A factory costs £5000 per week to produce goods at a minimum level and due to high demand it has to produce for an extra 20 hours in the week. Including the wages, utility bills, raw materials etc. the extra cost per hour (the variable cost) is £300. In this example, the weekly fixed cost is £5000, the variable cost is £300 per hour, and the output is 20 hours. To find the total cost , we calculate:
Осы аптада зауытты іске қосудың жалпы құны 11000 фунт стерлинг болады.
The total cost would be £11,000 to run the factory for this particular week.
Жоғары-төмен әдісі
Егер шығындардың өзгермелі бөлігі сызықтық болмаса, бағалауды есептеу қиынырақ болуы мүмкін. Жоғары-төмен әдісі – басшылар мен бухгалтерлердің өзгермелі шығындарды сызықтық деп есептеу үшін қолданатын салыстырмалы түрде жиі қолданылатын әдіс. Өндірістің ең жоғары және ең төменгі деңгейлерін анықтап, осы мәндерді жоғары-төмен теңдеуіне қойсақ, өзгермелі және тұрақты шығындарды бөліп шығаруға болады. Бір бірлікке шаққандағы өзгермелі шығынды табу үшін:
If the variable part of the cost is not linear, calculating an estimate can be more difficult. The high low method is a relatively common method used by managers and accountants alike to estimate the variable costs as if they were linear. By identifying the time period where production is at its highest and its lowest, and inputting the figures into the high–low equation, we can separate out the variable and fixed costs. To find the variable cost per unit:
мұнда – қызмет деңгейінің ең жоғары нүктесіндегі жалпы өзгермелі шығын, – қызмет деңгейінің ең төмен нүктесіндегі шығын, – жоғары деңгейдегі бірліктер саны, ал – төмен деңгейдегі бірліктер саны.
where is the total variable cost at the high end of activity, is the cost at the low end of activity, is the number of units at the high end, and is the number of units at the low end.
Жоғары-төмен әдісімен үлгі
Зауыттың шығындары ең жұмысы көп аптада 10 600 фунт стерлинг, ал ең тыныш аптада 8 500 фунт стерлингті құрайды. Тұрақты шығын 5000 фунт стерлинг екені белгілі, сондықтан жұмысы көп аптадағы айнымалы шығын 5600 фунт стерлинг, ал тыныш аптадағы айнымалы шығын 3500 фунт стерлинг. Зауыт жұмысы көп аптада 70 сағат, ал тыныш аптада 40 сағат жұмыс істеді. Айнымалы шығынды сағатқа шаққанда бағалау үшін мынаны есептейміз:
A factory's costs are £10,600 during the busiest week, and £8,500 during the quietest week. The fixed cost is known to be £5,000, so the variable cost during the busy week is £5,600, and during the quiet week is £3,500. The factory was running for 70 hours during the busy week and 40 hours during the quiet week To estimate the variable cost per hour, we calculate:
Демек, сағатқа шаққандағы айнымалы шығын 70 фунт стерлингті құрайды. Бұл бағалауды бұрынғы сызықтық формуламен қолдануға болады; егер зауыт алдағы аптада 60 сағат жұмыс істесе, жалпы шығынды есептеуге болады: Осылайша, апталық болжамды жалпы шығын 9200 фунт стерлинг болады.
So the estimated variable cost is £70 per hour. This estimate can now be used with the linear formula from before; if the factory is going to run for 60 hours in the coming week, the total cost can be calculated:So the predicted total cost for the week would be £9,200.
Жартылай айнымалы шығындарды есептеуде жоғары-төмен әдісті қолданудың артықшылықтары мен кемшіліктері
Жоғары-төмен әдісінің басты артықшылығы – оны есептеу салыстырмалы түрде оңай. Бұл, тұрақты және айнымалы шығындарды қысқа мерзімде, тек қарапайым математикалық амалдарды қолдана отырып бағалауға мүмкіндік береді.
A major advantage of the high low method is that it is relatively simple to calculate. This enables an estimate for the fixed costs and variable costs can be found in a short time, with only basic mathematics
Осы әдіс ең жоғары және ең төменгі көрсеткіштерді ғана пайдаланатындықтан, компания қызметкерлері компанияның деректер базасындағы ақпаратты оңай іздестіре алады (жалпы шығындар мен өндіріс көлемі қызметкерлерге кеңінен қолжетімді немесе оңай алуға болады). Бұл, кәсіпорындағы барлық қызметкерлерге жартылай айнымалы шығындарды және оның құрамдас бөліктерін оңай есептеуге, соның нәтижесінде компанияның қызметін және шығыстарын жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Дегенмен, жоғары-төмен әдісі тек шамамен ғана нәтиже береді. Ол тек екі дерек жиынтығын – ең жоғары және ең төменгі деректерді пайдаланатындықтан, өндіріс деңгейіндегі үлкен ауытқулар жиі кездесетін жағдайларда, орташа белсенділік деңгейін анықтауға қабілетсіз болғандықтан, көбінесе сенімді емес болуы мүмкін. Ең кішкентай квадраттар регрессиясы сияқты дәл әдістер де бар, бірақ оларды қолдану әлдеқайда күрделі. Жоғары-төмен әдісінің тағы бір маңызды кемшілігі – тек бір айнымалы ескеріледі. Мысалы, егер айнымалы шығындар уақытпен өлшенсе (мысалы, сағатына), ал фирма бұрынғыдан жоғары өндіріс деңгейін қажет етсе, кеңейту шығындары (жабдық сатып алу, қосымша қызметкерлерді жұмысқа алу және т.б.) ескерілмейді. Осы әдіспен жартылай айнымалы шығындарды есептеудің кемшілігі – ол шығындарды төмен бағалайды, себебі тұрақты және айнымалы шығындарды бөліп көрсетпейді, шығындардың өсуіне назар аудармайды және дұрыс емес болжамдарға әкеледі. Бұл фирманың табыстылығын төмендетуі мүмкін, өйткені шығындарды күткеннен төмен бағалау нәтижесінде пайда да күткеннен азайды.
As this particular method only uses the highest and lowest figures it means individuals in companies can simply research the data in the company database (as the total costs and scale of production would be widely available to employees or easily attainable). This would allow all employees in the business to calculate the semi variable costs and its components easily resulting in them having a better understanding of how the company performs and its expenses. However, the high low method can only produce an estimate. As it only uses two sets of data, the highest and lowest, it can be largely unreliable as often firms can have high variances in production levels and this method would not be able to capture the average activity levels. There are more accurate methods such as the least squares regression, although this is much more complex to use. Another major drawback of the high low method is that only one variable is taken into account. For example, if the variable cost is measured by time (e. g. per hour), but the firm wants to produce at a higher level than it ever has before, expansions costs (such are buying more equipment, hiring more people, etc.) will not be taken into account. The disadvantage of calculating semi variable costs through this particular method is that it would underestimate the cost as it does not separate the fixed and variable costs, leading to the increase in expenditure being neglected and resulting in incorrect forecasts. This could lead to the firm's bottom line eroding as the individual would estimate lower costs than what it would occur and profits would be lower than expected.