Кіріспе

Протестанттық христиандық ілім

Екі патшалық ілімі – Құдай бүкіл әлемді билейді дегенді үйрететін протестанттық христиандық ілім. Бұл ілім лютерандар ұстанады және кейбір реформаланған христиандардың көзқарасын көрсетеді. Джон Кальвин Мартин Лютердің бастапқы екі патшалық ілімін едәуір өзгертіп, ал кейбір неокальвинистер трансформационизм деп аталатын өзгеше көзқарасқа жүгінді. Екі патшалық ілімі анабаптистерде де бар, олар жер бетінде бір-бірімен қарым-қатынас жасамайтын екі патшалық бар екенін үйретеді. Бұл заң мен евангелиенің айырмашылығы Лютердің христиандардың бір уақытта қасиетті де, күнәкар да, екі патшалықтың да азаматы екендігі туралы ілімін толықтырады және күшейтеді. Лютер оларды тірі кезде және табиғи патшалықта күнә, заң және өлімнің құлдары деп сипаттайды, бірақ Мәсіхте өлгеннен кейін олар күнә, заң және өлімге билік етеді. Заң мен евангелиенің айырмашылығын Филип Меланктонның 1521 жылғы Римдіктерге жасаған түсіндірмесінен және Меланктонның 1521 жылғы Loci Communes еңбегінен табуға болады.

Реформаланған

Джон Кальвин, сондай-ақ кейінгі реформациялық ортодоксал тұлғалар, Құдайдың құтқару жұмысы мен жердегі игілікті қамқорлығы арасындағы айырмашылықты анық көрсетеді. Шотланд теологы Эндрю Мелвилл осы доктринаны ерекше түсіндіргенімен белгілі, ал Шотландияның Екінші тәртіп кітабы азаматтық және шіркеу билігінің салаларын нақты анықтады. Сэмюэл Резерфорд сияқты ортодоксал теологтар да екі патшалықтың реформациялық тұжырымдамасы мен терминологиясын қолданды. Франсис Турретин бұл доктринаны одан әрі дамытып, уақыттық патшалықты Мәсіхтің мәңгілік Құдай және әлемнің жаратушысы ретіндегі мәртебесімен, ал рухани патшалықты оның кірген Ұлы және адамзатты құтқарушы ретіндегі мәртебесімен байланыстырды. Шіркеудің сыртқы басқару мәселесінде реформациялық доктринаны қолдану лютерандықтан өзгеше болды. Лютерандар шіркеу басқаруын мемлекетке беруге келісім берді, бұл көзқарас реформаторлық әлемде Томас Эрастпен ортақ болды. Алайда, реформаторлар Кальвиннің үлгісімен шіркеудің сыртқы басқаруын, оның ішінде қауымнан шығару құқығын мемлекетке беруге қарсылық танытты.

Жауаптар мен ықпал

Лютердің екі патшалық туралы ілімін жариялауы Реформация кезеңінде лютерандық аймақтардағы шіркеу басқаруының нақты жағдайына көп әсер етпеді. "Cuius regio, eius religio" принципінің қалыптасуымен азаматтық билік өз аймақтарындағы шіркеу құрылымына кең ауқымда ықпал етті, және Лютер 1525 жылдан бастап шіркеу қызметкерлеріне бұрын берілген биліктің көп бөлігін беруге мәжбүр болды. Дегенмен, Кальвин Женева қаласында ұзақ және қиын күрес жүргізгеннен кейін, "Екклезиастикалық жарлықтар" арқылы шіркеу басқаруының күшін едәуір арттыра алды. Ең маңыздысы, Женева консисториясына шіркеу мүшелерін қауымнан шығаруға ерекше құқық берілді.