Кіріспе

Гай Маний (мүмкін, Гай Маний Антиатикус) – б.з.б. 338 жылы консул сайланған, ал б.з.б. 320 және 314 жылдары екі рет диктатор болып тағайындалған римдік мемлекет қайраткері және генерал.

Консулдық қызмет және латын соғысы

Плебейлік отбасынан шыққан Маний б.з.д. 338 жылы Екінші Латын соғысының соңғы кезеңінде Люций Фурий Камилмен бірге консул болып сайланды. Ол Антиум, Ланувий, Ариция және Велитраяның біріккен латын әскерлерін Астура өзеніндегі Антиум шайқасында жеңіп, Лациумды толық басып алуға мүмкіндік берді, сонымен қатар Рим теңіз күштеріне қолбасшылық етті. Осы жеңістен кейін ол жау кемелерінің тұмсығынан алынған алты ространы (қошқарларды) алып, оларды Ростра деп аталған жерге орналастырды, ол Рим форумында сөз сөйлейтін спикерлерге арналған сахнаны безендірді. Осы жеңістен кейін Маний де, оның әріптесі де жеңіспен марапатталды, және ерекше құрмет көрсетіліп, екеуіне де Рим форумында атты мүсіндер орнатылды. Оның мүсіні Форумның соңында, Капитолийге жақын тұрған Маения бағанасына қойылды. Бұған қоса, ол осы жеңісті еске алу үшін Антиатикус деген қосымша ат алған болуы мүмкін.

Диктатуралар мен цензура

320 ж.б.д., Маний Римнің ең көрнекті ақсүйек отбасылары мен Капуяның жетекші азаматтарының қатысуымен жасалған бірнеше қастандықтар мен құпия жоспарларды тергеу мақсатында диктатор болып тағайындалды. Маний Марк Фослий Флакинаторды өзінің магистер-эквитум ретінде тағайындады, және екеуі де мәселені мұқият зерттеуге кірісті. Осының салдарынан Римнің көптеген ақсүйектері оның олардың жоспарларын ашқанына наразылық білдіре бастады, ал Капуя 319 ж.б.д. Римге қарсы көтеріліс жасады. Жағдай тез арада шиеленісіп, Рим ақсүйектері Маний мен Фослийге қарсы айыптау қоюды талап етті. Екеуі де лауазымынан қалып, консулдар Луций Папирий Курсор мен Квинт Публилий Филоннан сот отырысын өткізуді сұрады. Консулдар келісіп, екеуін де ақтады. Өз беделін сақтап қалған Маний 318 ж.б.д. Луций Папирий Красспен бірге цензор болып тағайындалды. Ол қызмет еткен кезеңде форум маңындағы ғимараттарға балкондар орнатты, олар оның есімімен “maeniana” деп аталды, осы арқылы көрермендер форумда орнатылған уақытша ағаш ареналардағы ойындарды көруге қосымша орын алды. Содан кейін 314 ж.б.д., Екінші Самнит соғысының кезекті кезеңінде, Римге Овий мен Новий Калавий басқарған Капуядағы тағы бір қастандық туралы хабарлар жетті. Бұл жолы Кампанияны Рим одағынан бөліп, Самниттерге қосылу ниетімен. Қайғыға қалған Рим Манийді тағы да диктатор етіп тағайындады, ол өзіне сенген қолбасшысы Фослийді магистер-эквитум етіп тағайындады. Диктатор тергеуді бастамас бұрын және оларға қарсы айғақтар ұсынылмас бұрын, бауырластар өз-өзіне қол жұмсады, осылайша соттан құтылды.