Кіріспе

Билли "Хатчи" Хатчинсон (1955 жылы туған) - Солтүстік Ирландиялық Ольстер лоялистік саясаткері және белсенді, 2011 жылдан 2023 жылға дейін Прогрессивті унионисттік партиясының (ПУП) басшысы болды, қазір партия президенті қызметін атқарады. Ол 1997 жылдан 2005 жылға дейін Олдпарк округін, ал 2014 жылдан 2023 жылға дейін – Сот округін білдіретін Белфаст қалалық кеңесінің депутаты болды. Хатчинсон 1998 жылдан 2003 жылға дейін Солтүстік Ирландия Ассамблеясының Солтүстік Белфасттан сайланған депутаты (MLA) болды. Осыған дейін ол Ольстер еріктілер күшінің (UVF) мүшесі және олардың жастар қанаты – Жас азамат еріктілерінің (YCV) негізін қалаушылардың бірі болды.

УФФ белсенділігі

Белфаст қаласы, Шанкилл жолының тумасы Хатчинсон сол аймақтағы бірқатар тәртіпсіздіктерге қатысты, оның барысында Шанкилл тұрғындары көршілес ұлтшыл Unity Flats аймағының тұрғындарымен қақтығысты. UVF мүшелері Unity Flats-ке оқ атқан, және осы кезде Хатчинсон ұйымға мүше болып, көтерілістегі өзінің рөлін UVF-ке "менің бастауышым" деп сипаттады. Линфилд футбол клубының жақтаушысы Хатчинсон, Шанкиллдегі достарын Лисберн жолындағы Виндзор паркінен қайтып келгенде Unity Flats-ке тас лақтырып, лоялист әндерін айтуға жетекшілік етті. Осы жас лоялистер 1970 жылдардың басында Хатчинсон жетекшілік еткен реформаланған YCV-нің негізін құрады. Хатчинсон бұл топқа алғашқы жылдары Білли Спенстің көмегімен қабылдауды басқарды. 1974 жылдың қазан айында Хатчинсон және тағы бір YCV мүшесі Томас Уинстон таңғы сағат 7:30-да Нортумберленд көшесімен (Шанкилді көршілес Фолс-роудқа, Белфастқа, республикалық аймаққа жалғастыратын) жүріп өтті. Олар жұмысқа бара жатқан екі католик ер адамды, Майкл Логран мен Эдвард Морганды кездестіріп, екеуін де атып өлтірді. Екеуі де көп ұзамай тұтқындалып, кісі өлтіру айыпталды, кінәларын мойындады және өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Хатчинсон машинаны жүргізсе, Уинстон оқ атқан. Шабуыл кезінде екеуі де он тоғыз жаста болған.

Түрмеде

1975 жылы Лонг-Кеш түрмесіне жіберілген Хатчинсон, көптеген басқа жас УФФ тұтқындары сияқты, қазіргі УФФ-тың негізін қалаушы және саяси әдістерге бет бұра бастаған Гести Спенстің ықпалына іледі. Хатчинсон Спенспен бұрыннан таныс еді, өйткені 1972 жылы Спенс, немере інісі Фрэнки Карридің көмегімен бірнеше айға түрмеден қашып шыққанда, олар бірнеше рет сөйлескен. Хатчинсон қысқа мерзімге Спенстің қауіпсіздік күзеті қызметін атқарған және Спенс қайта ұсталған күні оның жанында болған. Түрмеде Хатчинсон, Дэвид Эрвин, Эдди Киннер, Билли Митчелл және Уильям "Плам" Смит сияқтылар Спенстің лоялизмнің күнтәртібінде саяси бағытты дамыту қажеттігіне көндірілді, ал Спенс осы жас мүшелерді осы дамуға қатысуға ынталандырды. 1977 жылы Спенс республикашылдармен диалог жүргізу саясатын жақтағанда, Хатчинсон мен Митчелл Спенстің шақыруын қолдаған UVF мүшелеріне хат жазды. Түрмеде оқып жүргенде Хатчинсон әлеуметтік ғылымдар саласындағы бакалавр және қала құрылысы саласындағы диплом алды. Спенс 1978 жылы УФФ-тан кетіп, әр түрме кешенінің "басшы офицерлерінің" ұжымдық басшылығынан кейін Хатчинсон Лонг-Кештегі УФФ басшысы болды. Бұл келісім ұзаққа созылмады, себебі УФФ тұтқындары Спенс бастаған қатаң тәртіптік режимге шаршады, оны Хатчинсон жалғастыруға тырысты. Бірақ көп ұзамай, одан кейін орнаған тәртіпсіздік бірнеше жоғары лауазымды тұлғаларға шыдай алмайтындықтан, 1984 жылы Хатчинсон қайтадан басқаруды қолға алды және 1990 жылы түрмеден босағанға дейін осы лауазымда қалды. Хатчинсон сондай-ақ УФФ-тың Джон де Частеленмен және Тәуелсіз Халықаралық Комиссиямен байланысқа шығу үшін тағайындалды және 2009 жылы кейбір УФФ қаруларын жою процесіне көмектесті. Бұл, Хатчинсонның бұл мәселеге қатысты күмәнданушы болғанына және Дэвид Тримблді сынағанына қарамастан болды, ол Тримблдің республикашылдардың қаруын жою туралы талабы бейбіт процеске зиян келтіретінін айтты.

Прогрессивті Юнионисттік партия

Түрмеден босатылғаннан кейін көп ұзамай Хатчинсон Прогрессивті Юнионисттік партияда (ПУП) белсенділікке кірісіп, Солтүстік Ирландиядағы бейбіт процестің құрылуы үшін жұмыс істей бастады. 1990 жылдардың басында Хатчинсон мен Дэвид Эрвин бұқаралық ақпарат құралдарында көбірек таныла бастады, лоялистік саяси талаптарды ұсынып жүрді. Екеуі де Sinn Féin мысалына ден қойды, олар өрнекті әңгімелеу арқылы жарымәскери топтардың талаптарын естуге болатынын көрсеткен еді. Хатчинсон мен Эрвин әріптес ғана емес, жақын досқа айналды, сонымен қатар Хатчинсон батыс Белфасттағы «Линфилд» командасының жанкүйері болса, Эрвин қаланың шығысынан шыққан және «Гленторан» футбол клубының жанкүйері болғандықтан, достық бәсекелестікке де түсті. Спенс пен Эрвинмен бірге Хатчинсон бейбітшілікке қадам жасайтындықтың жақтаушысы болды және 1994 жылы УФФ командирлерін Біріккен лоялистік әскери командасының атысты тоқтату келісіміне қолдау көрсетуге көндіруде маңызды рөл атқарды. Атысты тоқтату туралы жарияланғаннан кейін Хатчинсон ПУП пен Ольстер Демократиялық партиясын (UDP) өкілдік еткен алты адамнан тұратын делегация құрамында АҚШ-қа сапар жасады. Хатчинсон бейбіт процестің ынталы жақтаушысы ретінде танылды, әсіресе 1996 жылдың жазында Солтүстік-Батыс Белфастағы бір оқиғада. Лоялистік Торренс анклавындағы протестанттар – көбінесе ұлтшыл Олдпарк және Клифтонвилл тас жолдары арасындағы шағын аудан – көршілес Ардойндағы католиктермен қақтығысқа түсті, ал жағдай бірнеше Уақытша ИРА мүшелері Ардойнға тұрғындарды қорғау үшін кірген кезде одан әрі ушықты. Содан кейін УФФ мүшелері Торренске кіріп, қару-жарақ қоймасынан қару-жарақ (соның ішінде АК-47) алып, екі топ арасында қақтығыс болуы мүмкін болды. Хатчинсон бұл туралы білгенде Торренске кіріп, УФФ мүшелерін қаруларын тастауға көндірді, тіпті АК-47 ұстаған адамның Ардойнға жақындамауы үшін оның алдына тұрды. Қару алынып, УФФ оқиға орнынан кетіп, оқиға осылай реттелді. Ол сондай-ақ Дерри қаласының Богсайд ауданында өткен шарада сөз сөйлеп, жергілікті Sinn Féin белсендісі Робин Персевалмен суретке түсер алдында атқарушы емес, шекаралық органдар құру мүмкіндігін қолдады.

ПУП басшысы

2011 жылдың қазан айында Билли Хатчинсон партияның жылдық конференциясында Брайан Эрвиннен кейін Прогрессивті Юнионисттік партияның басшысы болып сайланды. Осы қызметте Хатчинсон 2012 жылдың желтоқсанында Белфаст қалалық кеңесі Белфаст қалалық үйінен жыл бойы Ұлыбритания туын көтеруді тоқтату және оны белгілі бір күндермен шектеу туралы қаулы қабылдағаннан кейін лоялистер ұйымдастырған наразылықтар мен жол тосу акцияларында жетекші рөл атқарды. Хатчинсон дауыс беру процесінің заңды болмауы мүмкін екенін айтты және 15 желтоқсанда «алдағы бірнеше күнде» заңдық шағым туралы хабарлайтынын мәлімдеді. 2013 жылы Хатчинсон жақын арада өтетін кеңес және парламент сайлауларына қатысу ниетін жариялады. Ол өзінің күшін Оңтүстік Антримге жұмылдыратынын мәлімдеді. 2023 жылғы жергілікті сайлауда кеңес мүшелігінен айырылғаннан кейін, Хатчинсон келесі айда PUP басшысы қызметінен кетіп, оның орнына Рассел Уоттон келді.

Сайлаулар

Хатчинсон 1996 жылғы Солтүстік Ирландия форумына Солтүстік Белфасттен PUP партиясынан кандидат болды. Ол сайланбады, бірақ ПУП уақытша органда екі орын жеңіп алды. Ол 1998 жылғы Солтүстік Ирландияның жаңа Ассамблеясына сайлауға Солтүстік Белфасттен үміткер ретінде қайта қатысты және осы органға сайланды. Хатчинсон 2003 жылғы сайлауда Демократиялық унионисттік партия мен Синн Фэйн бір-бір орыннан қосымша алғаннан кейін өзінің орнын жоғалтты. Ол 2016 және 2022 жылғы сайлауларда Солтүстік Белфасттен тағы да қатысты, бірақ Ассамблеяға қайта оралуға қол жеткізе алмады. Хатчинсон 1997 жылғы жергілікті билік сайлауында ПУП партиясынан үміткер болып, Белфаст қалалық кеңесіне Олдпарк сайлау округінің өкілі ретінде сайланды, бұл аймақтағы унионисттік кандидаттар арасында ең көп дауыс жинады. Ол 2001 жылы орынды сақтап қалды, бірақ 2005 жылы Ольстер унионисттік партиясының Фред Кобайнға оны жоғалтты. 2014 жылғы Солтүстік Ирландияның жергілікті сайлауында Хатчинсон Белфаст қалалық кеңесіне қайта оралды, бұл жолы Сот DEA өкілі ретінде, бұрынғы ПУП жетекшісі Хью Смиттың орнын басты. Ол 1674 бірінші басымдық дауысымен дауыс беруде көш бастады және 2019 жылғы жергілікті сайлауда өз орнын сәтті сақтап қалды. 2023 жылғы жергілікті сайлауда ол өзінің орнын дәстүрлі унионисттік дауыс (TUV) кандидатына жоғалтты, нәтижесінде ПУП Белфаст қалалық кеңесінде өкілдіксіз қалды.

2000 жыл

2000 жылы Хатчинсон УФФ және Ульстер қорғаныс қауымдастығының (УДА) Батыс Белфаст бригадасы арасындағы адалдық таласының ортасында қалды. Хатчинсонның оқиғаға қатысуының бастауы үш жыл бұрын, Ирландия Ұлттық Азаттық Армиясының (INLA) Лоялист Еріктілер күштерінің (LVF) басшысы Билли Райтты өлтірген сәтінен кейін туды. Райт Батыс Белфаст UDA-мен тығыз байланыста болғандықтан, олардың басты оқысқышы Стивен МакКиг Клифтонвилл жолындағы католик барын жаза ретінде атқылады. UDA, LVF-ті шабуылға жауапкершілік алуға итермеледі, бірақ талап қойылғанда Хатчинсон оны жоққа шығарып, кінәны UDA-ға таңды. Осы үшін ол UDP-нің Джон Уайтынан қатты сөккі алды, ол Хатчинсонды Синн Фэйн және SDLP-мен UDA-ға қарсы жұмыс істеген деп айыптады. Хатчинсон мен Уайт түрмеде жақын дос болғанмен, сөздерге соғыс басталып кетті. Шенкилл жолында екі топтың мүшелері арасындағы қақтығыстан кейін, УВФ UDA-ның Батыс Белфаст басшылығына жақын екі адамды – Джеки Колтер мен Бобби Махудты атып өлтірді. UDA бригадирі Джонни Адейр бұл жағдайға ашуланып, Хатчинсонды теледидардағы сұхбатта көріп, өзінің орынбасары Джим Спенске телефон соғып, "оны қазір барып атып сал" деді. Спенс Адейрге қақтығысты мүмкіндігінше аз қантөгіспен аяқтауға тырысатынын айтты, ал оның телефоны RUC арнайы бөлімі тарапынан тыңдалды, олар Хатчинсонды ескертті. Осының нәтижесінде шабуыл болған жоқ. Сол жылдың 31 қазанында Хатчинсонның досы және оның сайлау округі кеңсесінде ерікті болып жұмыс істеген Берти Райс, Адейрге жақын UDA-ның Солтүстік Белфаст бригадасының мүшелері тарапынан атып өлтірді.

Кейінгі қызмет

2007 жылдың қазан айында Хатчинсон 2005 жылдың тамызында католик жасөспірім Томас Девлинды өлтірумен байланысты тұтқындалды. Ол ұсталған полиция бөлімшесі алдында наразылық акциясы өтті, бірақ Хатчинсон соңында ешқандай айып танылмай босатылды. Ол сол кезде Белфаст қаласының Шор Роудтағы Маунт Вернон ауданында қоғамдық жұмыс істеді, осы ауданда кісі өлтірушілердің орналасқандығы болжанып жүрген. 2010 жылдың шілдесінде ол Белфаст қаласындағы Шор Роудтағы Asda дүкенінде бір қызметкерді жұмыстан шығаруға қарсы наразылыққа қатысты. Бұл қызметкер лоялист әні "Шығанақ" әнін насихаттаған деген пікір айтқандығы үшін жұмыстан босатылды. Шағымдар қаралып, қызметкер жұмысына қайта орналастырылды. 2014 жылдың наурызында Белфаст жаңалықтарына берген сұхбатында Хатчинсон 1974 жылы екі католик құрбанын кездейсоқ өлтіргеніне байланысты өткеніне "өкініш білдірмейтінін" айтты және өз әрекеттері арқылы біріккен Ирландияның алдын алуға көмектескенін мәлімдеді.

Нанымдар

Хатчинсон лоялизмнің жұмысшы кластық мәніне жиі баса назар салып, социализмді қолдаған. Оның социализмге деген қолдауы сол кездегі УФФ Орталық Ольстер бригадасының командирі Билли Райттан күшті сынға ұшырады, оның солшыл саясатқа қарсылығы оны УФФ-тың бағытынан алшақтатуға себеп болды. Джон Грегг, UDA Оңтүстік-Шығыс Антрим бригадасының бригадирі, Райт сияқты, Англиядағы оңшыл топтармен тығыз байланысы бар адам, Хатчинсонды да қатты сынап, оны "республикалық сияқты ойлауда" айыптады. Хатчинсон түрмеде оқыған Ресми ИРА мүшелерімен болған байланыстың өзінің кейбір идеяларына әсер еткенін мойындады. 2020 жылғы сұхбатында Хатчинсон: "Тортүршілік кезінде жасағанның бәрін ақтадым. Саналы болу үшін, мен солай жасауым керек" деді. Хатчинсон атеист және ешқашан "Оранж" орденінің мүшесі болған емес.

Жазу

Хатчинсонның "Менің өмірім лоялизмде" атты естеліктері 2020 жылдың қараша айында Merrion Press баспасынан шықты.