Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық палеонтолог Сэмюэл Уэнделл Уиллистон (10 шілде 1852 – 30 тамыз 1918) – американдық педагог, энтомолог және палеонтолог. Ол құстардың ұшу қабілеті ағаштар арасында секіру арқылы емес, жүгіру арқылы дамығанын алғаш рет ұсынды. Ол екіқанаттылар (Diptera) тобын зерттеуде маман болған. Ол Виллистон заңымен белгілі, бұл заңға сәйкес организмнің мүшелері, мысалы, буынды аяқталғандардың аяқтары, эволюция барысында саны азайып, қызметтері маманданған.
American paleontologist
Samuel Wendell Williston (July 10, 1852 – August 30, 1918) was an American educator, entomologist, and paleontologist who was the first to propose that birds developed flight cursorially (by running), rather than arboreally (by leaping from tree to tree). He was a specialist on the flies, Diptera. He is remembered for Williston's law, which states that parts in an organism, such as arthropod limbs, become reduced in number and specialized in function through evolutionary history.
Ерте өмір
Уиллистон Массачусетс штатының Бостон қаласында Сэмюэл Уиллистон мен Джейн А. Уиллистон-Тернер отбасында дүниеге келген. Кішкентай кезінде 1857 жылы Уиллистонның отбасы құлшылықты таратуға қарсы күресу үшін «Жаңа Англия көшпенділерін көмектесу компаниясы» қолдауымен Канзас аумағына сапар шекті. Ол Манхэттенде өсті, онда мемлекеттік орта мектепті бітірді және 1872 жылы Канзас мемлекеттік ауыл шаруашылығы колледжін (қазіргі Канзас мемлекеттік университеті) бітіргеннен кейін сол мекемеден өнер магистрі дәрежесін алды. 1874 жылы ол Бенджамин Франклин Мадждың жетекшілігімен Йель университетінде Отниел Чарльз Марш үшін алғашқы палеонтологиялық экспедицияға қатысты және 1877 жылы өзінің алғашқы экспедициясын басқарды. Маджбен бірге Уиллистон аллозавр мен диплодокстың алғашқы қазбаларын тапты. Ол табылғандарды ерекше мұқияттықпен суреттегенімен белгілі болды. 1880 жылы ол Йель университетіне түсті, бірнеше жыл аспирант және оқытушы болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол құстардың ұшуының жерде пайда болғаны туралы алғашқы нақты модельді ұсынды (яғни динозаврлар ағаштардан секіргенінің орнына жер бетімен жүгіру арқылы ұшу қабілетін дамытқан). Уиллистон 1890 жылы Канзасқа оралып, Канзас университетінде геология және анатомия профессоры қызметін атқарды. Ол Америка өнер және ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. Канзас ғылым академиясының президенті болды, ал 1903 жылы омыртқалы жануарлар палеонтологиясы қоғамының президенті атанды. Ол бірнеше кітаптың авторы, ал қазір Смитсондар институты оның атынан құрылған қорды басқарып отыр.
Williston was born in Boston, Massachusetts to Samuel Williston and Jane A. Williston née Turner. As a young child, Williston's family travelled to Kansas Territory in 1857 under the auspices of the New England Emigrant Aid Company to help fight the extension of slavery. He was raised in Manhattan, Kansas, attended public high school there, and graduated from Kansas State Agricultural College (now Kansas State University) in 1872, afterwards receiving a Master of Arts from that institution. In 1874, he went on his first field fossil hunting expedition for Othniel Charles Marsh at Yale University under the mentorship of Benjamin Franklin Mudge, and led his first expedition in 1877. With Mudge, Williston discovered the first fossils of the dinosaurs Allosaurus and Diplodocus. He was noted for painstakingly illustrating the finds. In 1880, he matriculated to Yale University, for several years was a post graduate student and faculty member. Around this time, he proposed the first explicit model for the terrestrial origin of bird flight (i. e., that dinosaurs developed flight by running along the ground rather than jumping from trees). Williston returned to Kansas in 1890, to take a position on the faculty at the University of Kansas as a professor of geology and anatomy. a member of the American Academy of Arts and Sciences, and a member of the American Philosophical Society. He was president of the Kansas Academy of Science, and in 1903 became president of the Society of Vertebrate Paleontology. He was the author of several books, and the Smithsonian Institution now administers an endowment fund in his name.
Диптерлер бойынша жұмыс
Самуэль Уиллистон ешқашан кәсіби энтомолог ретінде жұмыс істемегенмен, 1915 жылдан бері Америка энтомологиялық қоғамының мүшесі болды және шыбықтардың (Diptera) таксономиясы мен систематикасы бойынша белгілі маман болды. Ол осы топтағы Солтүстік Америкадағы алғашқы маман атанды, 50-ден астам кітап пен мақала жариялады және 1250-ден астам түрге есім қойды. Оның ең танымал еңбектері – Солтүстік Америка шыбықтары туралы нұсқаулықтың үш басылымы (1888, 1896, 1908).
Although never employed as a professional entomologist, Samuel W. Williston was a Fellow of the Entomological Society of America since 1915, and was well renowned specialist on the taxonomy and systematics of flies (Diptera). He became the first North American specialist on this group, publishing over 50 books and papers, and naming more than 1250 species. His best known works were the three editions of the Manual of North American Diptera (1888, 1896, 1908).
Сырсүйектердің остеологиясы
1925 жылы Уиллистон рептилиялардың қаңқасын толық зерттеген мақала жариялады, ол А. С. Ромердің "Жорғалаушылардың остеологиясы" атты маңызды еңбегіне негіз болды.
In 1925, Williston published a comprehensive survey of the reptilian skeleton, which was a precursor to the monumental Osteology of Reptiles by A. S. Romer.
Уиллистон заңы
Уиллистон эволюциялық уақыт өте келе жануарлар топтарын ерекшелендіретін модульдік және сериялық түрде қайталанататын бөліктердің сандары мен түрлерінде белгілі бір үрдістер байқалғанын анықтады. Мысалы, көне омыртқалылардың ауыздарында көбінесе бір-біріне ұқсас тістер болған, ал қазіргі омыртқалылардың ауыздарында түрліше тістер болады, олар тамақты шағу, жырту және ығыстыруға бейімделген; осы айырмашылықтар ақыр соңында әртүрлі тамақтану режимін көрсетеді, етқоректілерде кескіш тістер, клықтар және етке арналған тістер кездеседі, ал шөпқоректілерде көбінесе азу тістері болады. 1914 жылы Уиллистон «эволюцияның да бір заңы бар, организмдегі бөліктер саны азаюға бейім, ал азайтқан бөліктер функция бойынша жоғары маманданған» деп мәлімдеді. Дегенмен, эмпирикалық зерттеулер бұл жалпыламаны әрдайым растамады. Мысалы, сүйекті балықтардағы (остеихтиялар) қабыршақты сәулелер санының эволюциясын зерттеу жалпыланған азайту үрдісін қолдамады. Керісінше, элементтердің бұл тізбегі алғашқы қарқынды эволюция үлгісін көрсетеді (топтың тарихының басында жылдам эволюция, одан кейін эволюциялық жылдамдықтың төмендеуі).
Williston noticed that, over evolutionary time, the modular and serially repeated parts distinguishing animal groups exhibited trends in numbers and types. For instance, ancient vertebrates were characterized by mouths that contained mostly similar teeth, whereas recent vertebrates are characterized by mouths with different kinds of teeth, adapted for biting, tearing, and compacting food; differences ultimately characterized different diets, with carnivores bearing incisors, canines and carnassials, and grazers bearing mostly molars. In 1914, Williston declared that "it is also a law in evolution that the parts in an organism tend toward reduction in number, with the fewer parts greatly specialized in function". However, empirical studies have not always confirmed this generalization. For instance, a study of the evolution in the number of branchiostegal rays in osteichthyans has failed to support a generalized trend towards reduction. Instead, this series of elements shows an early burst pattern (rapid evolution early in the history of the group, followed by a decrease in evolutionary rate).