Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бас сүйегіндегі өте жоғары қысымның қауіпті, тіпті өлімге әкелуі мүмкін салдары
Potentially deadly side effect of very high pressure within the skull
Мидың сығуы – бас сүйегіндегі өте жоғары қысымның қауіпті, тіпті өлімге әкелуі мүмкін салдары. Мидың бір бөлігі бас сүйегі ішіндегі құрылымдардың арасынан ығысып шығады. Ми мидың ми қабығы, мишық қабығы және тіпті үлкен тесік арқылы (бас сүйегінің түбіндегі, жұлынмен байланысатын тесік) жылжуы мүмкін. Мидың сығуына массалық әсер ететін және бас сүйегі ішіндегі қысымды (БЖҚ) арттыратын бірнеше фактор себеп болуы мүмкін: мидың жарақаты, бас сүйегі ішіндегі қан кету немесе ми ісігі. Жоғары БЖҚ болмаған жағдайда да, гематома сияқты массалық зақымданулар ми бөліктерінің шекарасында пайда болғанда мидың сығуы мүмкін. Мұндай жағдайларда, сығу орын алған жерде жергілікті қысым артады, бірақ бұл қысым мидың қалған бөлігіне тарамайды, сондықтан БЖҚ-ның артуы ретінде тіркелмейді. Мидың сығуы мидың белгілі бір бөліктеріне шектен тыс қысым түсіріп, мидың әртүрлі бөліктеріне қан ағынын тоқтатуға себеп болғандықтан, көбінесе өлімге әкеледі. Сондықтан, ауруханада бұл жағдайды алдын алу үшін қатаң шаралар қолданылады, бас сүйегі ішіндегі қысымды төмендету немесе мидың бір бөлігіне жергілікті қысым түсіріп жатқан гематоманы (дренаждау) жою жүргізіледі.
Brain herniation is a potentially deadly side effect of very high pressure within the skull that occurs when a part of the brain is squeezed across structures within the skull. The brain can shift across such structures as the falx cerebri, the tentorium cerebelli, and even through the foramen magnum (the hole in the base of the skull through which the spinal cord connects with the brain). Herniation can be caused by a number of factors that cause a mass effect and increase intracranial pressure (ICP): these include traumatic brain injury, intracranial hemorrhage, or brain tumor. Herniation can also occur in the absence of high ICP when mass lesions such as hematomas occur at the borders of brain compartments. In such cases local pressure is increased at the place where the herniation occurs, but this pressure is not transmitted to the rest of the brain, and therefore does not register as an increase in ICP. Because herniation puts extreme pressure on parts of the brain and thereby cuts off the blood supply to various parts of the brain, it is often fatal. Therefore, extreme measures are taken in hospital settings to prevent the condition by reducing intracranial pressure, or decompressing (draining) a hematoma which is putting local pressure on a part of the brain.
Ұрсақ бұрышы
Ұйқылық грыжа – транстенториалдық грыжаның жиі кездесетін түрі. Онда уақытша бөлігінің ең ішкі бөлігі – ұйқылық жасуша – тенториумға қарай жылжып, ми сабағына, әсіресе ортаңғы миға қысым түсіреді. Тенториум – ми қабығының қатты қабығынан (dura mater) құралған бас сүйек ішіндегі құрылым. Ми қабығының тіндері декортикация процесінде жарылуы мүмкін. Ұйқылық жасуша окуломоторлық жүйкені (CN III) қысып, зардап шеккен жақтағы көзге парасимпатиялық әсерін әлсіретеді, нәтижесінде зардап шеккен көздің оқушысы жарыққа жауап ретінде кеңейіп, тарылуы тоқтауы мүмкін. Оқушының кеңеюі көбінесе CN III қысылуынан туындаған окуломоторлық жүйке салдары немесе үшінші жүйке салдарының соматикалық моторлық әсерлерінен бұрын болады. Бұл салдар көздің төмен және сыртқа қарай бұрылуымен көрінеді, себебі бүйірлік тік бұлшық (абдуценс жүйкесімен – CN VI және жоғарғы көлбеу бұлшық – трохлеарлық жүйкемен – CN IV иннервацияланады) болмағанда, көздің барлық қозғалыс бұлшықтарының иннервациясы жоғалады. Симптомдар осы ретпен пайда болады, өйткені CN III моторлық талшықтарының айналасында парасимпатиялық талшықтар орналасқан және олар бірінші болып қысылады. Іпсилатеральді артқы ми артериясының қысылуы іпсилатеральді бастапқы көру қабығының ишемиясына және екі көздің де контралатеральді көру өрісінің кемістігіне (контралатеральді гомонимді гемианопсия) әкеледі. Маңызды белгі – жалған локализациялық белгі, Керноханның ойығы, ол кортикоспинальдық және кортикобульбарлық жол талшықтары бар қарсы жақты мидың қысылуынан туындайды. Бұл ипсилатеральді гемипарезге (ойыққа қатысты) және контралатеральді гемипарезге (ми қыртысына қатысты) алып келеді. Қысымның артуы және грыжаның прогрессиясы ми сабағының бұзылуына, ортаңғы ми мен көпірдің орталық және параорталық аймақтарындағы Дюре қан кетуіне (паренхимадағы ұсақ тамырлардың жыртылуы) әкеледі. Бұл тамырлардың жарылуы сызықтық немесе жалын тәрізді қан кетулерге әкеледі. Ми сабағының бұзылуы дене күйінің бұзылуына, тыныс орталығының депрессиясына және өлімге алып келуі мүмкін. Ми сабағының бұрмалануынан туындайтын басқа да мүмкіндіктерге летаргия, жүрек соғуының баяулауы және оқушының кеңеюі жатады. Транстенториалдық грыжа мидың тенториум арқылы жоғары немесе төмен жылжуынан пайда болады, бұл тиісінше көтеріліп және төмендеп транстенториалдық грыжа деп аталады; алайда төмендеп грыжа жиірек кездеседі. Бұл жағдайда "күн батып бара жатқан көздер" сияқты ерекше көз қозғалысының салдары байқалады. Сондай-ақ, гипофиз сабағының қысылуынан туындаған диабет инсипидусының дамуы жиі кездеседі, бұл көбінесе соңғы асқыну болып табылады. Рентгенологиялық тұрғыдан алғанда, төмендеп грыжа уақытша бөлігінің тенториялық ашылуға жылжуымен және ми аяқтарына қысыммен сипатталады. Ал жоғарылап грыжа төрт түлік цистернасының жойылуымен сипатталады. Интракраниалды гипотензия синдромы төмендеп транстенториалдық грыжаны имитациялай алады.
In uncal herniation, a common subtype of transtentorial herniation, the innermost part of the temporal lobe, the uncus, can be squeezed so much that it moves towards the tentorium and puts pressure on the brainstem, most notably the midbrain. The tentorium is a structure within the skull formed by the dura mater of the meninges. Tissue may be stripped from the cerebral cortex in a process called decortication. The uncus can squeeze the oculomotor nerve (a. k. a. CN III), which may affect the parasympathetic input to the eye on the side of the affected nerve, causing the pupil of the affected eye to dilate and fail to constrict in response to light as it should. Pupillary dilation often precedes the somatic motor effects of CN III compression called oculomotor nerve palsy or third nerve palsy. This palsy presents as deviation of the eye to a "down and out" position due to loss of innervation to all ocular motility muscles except for the lateral rectus (innervated by abducens nerve (a. k. a. CN VI) and the superior oblique (innervated by trochlear nerve a. k. a. CN IV). The symptoms occur in this order because the parasympathetic fibers surround the motor fibers of CN III and are hence compressed first. Compression of the ipsilateral posterior cerebral artery will result in ischemia of the ipsilateral primary visual cortex and contralateral visual field deficits in both eyes (contralateral homonymous hemianopsia). Another important finding is a false localizing sign, the so called Kernohan's notch, which results from compression of the contralateral cerebral crus containing descending corticospinal and some corticobulbar tract fibers. This leads to Ipsilateral hemiparesis in reference to the herniation and contralateral hemiparesis with reference to the cerebral crus. With increasing pressure and progression of the hernia there will be distortion of the brainstem leading to Duret hemorrhages (tearing of small vessels in the parenchyma) in the median and paramedian zones of the mesencephalon and pons. The rupture of these vessels leads to linear or flamed shaped hemorrhages. The disrupted brainstem can lead to decorticate posture, respiratory center depression and death. Other possibilities resulting from brain stem distortion include lethargy, slow heart rate, and pupil dilation. Transtentorial herniation can occur when the brain moves either up or down across the tentorium, called ascending and descending transtentorial herniation respectively; however descending herniation is much more common. paralysis of upward eye movement giving the characteristic appearance of "sunset eyes". Also found in these patients, often as a terminal complication is the development of diabetes insipidus due to the compression of the pituitary stalk. Radiographically, downward herniation is characterized by obliteration of the suprasellar cistern from temporal lobe herniation into the tentorial hiatus with associated compression on the cerebral peduncles. Upwards herniation, on the other hand, can be radiographically characterized by obliteration of the quadrigeminal cistern. Intracranial hypotension syndrome has been known to mimic downwards transtentorial herniation.
Кингуляттық көгеріс
Ең көп кездесетін цингуляттық немесе субфальциндік грыжада, мидың маңдай бөлігінің ең ішкі бөлігі мидың екі жарты шарларының арасындағы бас түбіндегі қатты қабықшаның (dura mater) бөлігімен – ми жапырағының (falx cerebri) астына сызады. Цингуляттық грыжа бір жарты шардың ісіп, цингуляттық жиырылысты (gyrus) ми жапырағы арқылы итеруінен туындауы мүмкін. Цингуляттық грыжаның белгілері нақты анықталмаған. Церебеллярлық миндальды эктопия (CTE) – радиологтардың миндаль тәрізді церебеллярлық түйіндерді «төмен орналасқан» деп сипаттау үшін қолданатын термині, бірақ олар Чиари аномалиясының радиографиялық критерийларына сәйкес келмейді. Қазіргі таңда қабылданған Чиари аномалиясының радиографиялық анықтамасы бойынша, церебеллярлық миндальдар үлкен тесікшенің (foramen magnum) деңгейінен кем дегенде 5 мм төмен орналасуы керек. Кейбір клиниктер кейбір пациенттерде миндальды грыжаның радиографиялық белгілері болмаса да, Чиари аномалиясына ұқсас белгілер байқалатынын хабарлады. Кейде осындай пациенттерді «Чиари [0] типі» деп сипаттайды. Миндальды грыжаның көптеген күдікті себептері бар: кішкентай немесе қалыптасқан артқы черептік ойыс (posterior fossa) церебеллаға жеткілікті орын қалдырмауы; гидроцефалия немесе сұйықтықтың (CSF) көлемінің бұзылуы миндальдарды сыртқа итеруі; немесе қатты қабықшаның (dura) кернеуі миды төмен қарай тартуы. Байланыстырғыш тіндердің бұзылыстары, мысалы, Элерс-Данлос синдромы да байланысты болуы мүмкін. Миндальды грыжаны одан әрі бағалау үшін CINE ағыны зерттеулері қолданылады. Бұл типтегі МРТ бас-мойын буынындағы сұйықтықтың ағынын зерттейді. Симптомдары бар, бірақ МРТ-де нақты дәлелдері жоқ адамдар үшін, әсіресе симптомдар жатып жатқанда жақсырақ болса және тік тұрғанда нашарласа, тік МРТ пайдалы болуы мүмкін. Емдеу этиологиялық массаны алып тастау және декомпрессиялық краниектомияны қамтиды. Ми грыжасы ауыр мүгедектікке немесе өлімге әкелуі мүмкін. Шындығында, грыжа КТ сканында көрінсе, неврологиялық функцияның мағыналы түрде қалпына келуінің болжамы нашар.
In cingulate or subfalcine herniation, the most common type, the innermost part of the frontal lobe is scraped under part of the falx cerebri, the dura mater at the top of the head between the two hemispheres of the brain. Cingulate herniation can be caused when one hemisphere swells and pushes the cingulate gyrus by the falx cerebri. Symptoms for cingulate herniation are not well defined. Cerebellar tonsillar ectopia (CTE) is a term used by radiologists to describe cerebellar tonsils that are "low lying" but that do not meet the radiographic criteria for definition as a Chiari malformation. The currently accepted radiographic definition for a Chiari malformation is that cerebellar tonsils lie at least 5mm below the level of the foramen magnum. Some clinicians have reported that some patients appear to experience symptoms consistent with a Chiari malformation without radiographic evidence of tonsillar herniation. Sometimes these patients are described as having a 'Chiari [type] 0'. There are many suspected causes of tonsillar herniation including: decreased or malformed posterior fossa (the lower, back part of the skull) not providing enough room for the cerebellum; hydrocephalus or abnormal CSF volume pushing the tonsils out; or dural tension pulling the brain caudally. Connective tissue disorders, such as Ehlers Danlos syndrome, can be associated. For further evaluation of tonsillar herniation, CINE flow studies are used. This type of MRI examines flow of CSF at the cranio cervical joint. For persons experiencing symptoms but without clear MRI evidence, especially if the symptoms are better in the supine position and worse upon standing/upright, an upright MRI may be useful.]] Treatment involves removal of the etiologic mass and decompressive craniectomy. Brain herniation can cause severe disability or death. In fact, when herniation is visible on a CT scan, the prognosis for a meaningful recovery of neurological function is poor.