Кіріспе

Түстен кейінгі сағаттардың литургиясының дұға уақыты (Nones), сонымен қатар None (Nona, "Тоғызыншы"), Тоғызыншы сағат немесе Түстен кейінгі дұға деп те аталады. Бұл дерлік барлық дәстүрлі христиан литургияларындағы Құдай қызметінің белгілі бір дұға уақыты болып табылады. Ол негізінен псалмдерден тұрады және таңнан кейін шамамен тоғызыншы сағатта, яғни сағат 15:00 шамасында оқылады. Римдік ритуалда Нон "кіші сағаттардың" бірі болып есептеледі. Шығыс православие шіркеулерінде, мысалы, копт православие шіркеуінде, эфиопия православие шіркеуінде және үнді православие шіркеуінде бұл барлық христиандар оқуға тиіс жеті белгіленген дұға уақытының бірі болып табылады.

Шығу тегі

Ежелгі гректер мен римдіктердің дәстүрі бойынша, күн де, түн де үш сағаттан тұратын төрт бөлікке бөлінген. Ежелгі замандағылар күннің жұмысын аяқтау, моншаға бару және кешкі ас ішу уақыты ретінде Nones сағатын қарастырған. Бұл уақытты бөлу яһудилердің арасында да кең таралған, және Шіркеу олардан осыны қабылдаған. Құрбандықтармен бірге таңғы және кешкі дұғаларға қоса, күннің үшінші, алтыншы және тоғызыншы сағаттарында да дұғалар оқылған. Күннің бөлінуіне мистикалық себептер ерте заманнан ізделіп келген. Әйелі Киприан Terce, Sext және Nones сағаттарында, үш сағаттан кейін келетін уақыттарда, Құдайдың үш бірлігіне (Үштікке) сілтеме жасайды. Ол сондай-ақ бұл сағаттар Ескі Заманда дұғаға арналған және Жаңа Заманда үлкен құпиялармен қасиеттіленгенін айтады: Terce – елшілерге Киелі Рухтың түсуімен; Sext – Әйелі Петірдің дұғаларымен, басқа ұлттардың адамдарын шіркеуге қабылдауымен немесе Мәсіхтің айқышқа шегеленуімен; Nones – Мәсіхтің өлімімен. Әйелі Василий тек тоғызыншы сағатта елшілер Петір мен Жоханның ғибадатханаға барып дұға ететінін еске салады. Әйелі Иоанн Кассиан, Terce және Sext сағаттарына Киприанның түсіндірмесін қабылдап, Nones сағатында Мәсіхтің тозаққа түсуін көреді. Бірақ, көбінесе Nones сағаты Мәсіхтің өлімін еске алу үшін арналған.

Батыс сириялық ырым

Маронит шіркеуінде, Сирия православие шіркеуінде, Сирия католик шіркеуінде, Маланкара православие сирия шіркеуінде, Маланкара Мартома сирия шіркеуінде және Сиро Маланкара католик шіркеуінде, Кешкі дұға (None) Са'шонин деп те аталады және сағат 15:00-де Шехимо дұға кітабын қолдана отырып оқылады.

Византиялық ырым

Шығыс православие және грек-католик шіркеулерінде тоғызыншы сағаттың қызметі әдетте бір оқырманмен оқылады және онда өте аз өзгеріс болады. Үшінші сағатта үш псалмы оқылады: 83, 84 және 85 (LXX). Жылдың көп бөлігінде өзгермелі бөліктер – Тропарь (бір немесе екі) және күндізгі Контакион. Қызмет Ұлы Василийдің тоғызыншы сағатқа арналған дұғасымен аяқталады. Ұлы Ораза кезінде қызметте бірқатар өзгерістер болады. Дүйсенбіден бейсенбіге дейін үш псалмыдан кейін оқырман Псалтирьден катизма оқиды. Күндізгі тропарь орнына арнайы оразалық әндер оқылады, сәжде жасап. Содан кейін «Құдайға көтерілу сатысынан» бір бөлік оқылуы мүмкін. Күндізгі Контакион орнына арнайы оразалық тропарь оқылады. Сағат аяқталар алдында, сәжде жасап, Әулие Ефремнің дұғасы оқылады. Қасиетті аптада, Ұлы дүйсенбі, сейсенбі және сәрсенбі күндері қызмет Ұлы Ораза кезіндегі қызметке ұқсас, бірақ катизма жоқ, ал Контакионды алмастыратын оразалық әндердің орнына, сол күндік Контакион (яғни Қасиетті аптаның сол күні) оқылады. Ұлы бейсенбі және сенбі күндері кішкентай сағаттар әдеттегідей болады. Ұлы жұма күні Патшалық сағаттар оқылады. Кіші ораза кезеңдерінде (Тұңғыш ораза, Елшілер оразасы және Ұйқы оразасы) кішкентай сағаттар Ұлы Ораза кезіндегідей өзгерістерге ұшырайды, бірақ оразалық әндер көбінесе оқылады, ән шырқамайды, және катизмалар болмайды. Сонымен қатар, кіші оразаның апта күндерінде әр сағаттан кейін (кем дегенде оразаның бірінші күні) бірден Inter Hour (грекше: Mesorion) оқуға болады. Егер кішкентай сағат кезінде «Құдайға көтерілу сатысынан» оқу болмаса, онда Ұлы Ораза кезінде де Inter Hour оқуға болады. Inter Hour кішкентай сағаттардың сияқты, бірақ олар қысқа.

Армяндық ырым

Армян литургиясында Тоғызыншы сағат (innerord zham) Құдайдың Ұлын және [Оның] ақыл-эсте жоғары рухының өлімін және тапсыруын еске алады. Армян Сағат кітабында және көптеген литургиялық қолжазбаларда Тоғызыншы сағат әндер, псалмдар, оқулар және дұғалардан тұратын қызметпен аяқталады, олар әдетте Патарагта (Құдайлық литургия немесе месса) оқылады. Армян Сағат кітабында және көптеген литургиялық қолжазбаларда тоғызыншы сағатта Патарагта (Құдайлық литургия немесе месса) әдетте орындалатын дұғалар, әндер және Киелі кітап оқулары бар, бірақ евхаристиялық канонның дұғалары (дайындық, қасиеттеу, қасиеттен кейінгі дұғалар) және көптеген литаниялар жоқ. Бұл қызмет үшін Сағат кітабындағы басқа қызметтер сияқты жеке тақырып болмайды. Дегенмен, бұл ерекше қызмет, себебі барлық армян литургиясын, соның ішінде сағат литургияларын аяқтайтын "Біздің Әкеміз" дұғасы, бірінші, үшінші және алтыншы сағаттарға ұқсас, Тоғызыншы сағаттың соңында және осы қосымша қызметтен бұрын оқылады. Бұл қызметті Шаш қызметі (chashou pashtawn) деп атауға болады, ол күннің соңында, жұмыстан кейін, әдетте тоғызыншы сағаттан соң ішілетін тамаққа арналған қызмет. Ежелгі шіркеуде қасиеттілікке дейін ораза ұстау қағидасы болғандықтан, тоғызыншы сағат Патарагты ұсынуға ыңғайлы уақыт ретінде қарастырылды. Сондықтан, Патараг өткізілмейтін күндері үшін Тоғызыншы сағаттан кейін Патарагтан оқылатын және көптеген дұғаларды қамтитын қызмет қосылды. Бұл Шаш қызметін Византиялық литургиялық рәсімдегі славян дәстүріне жататын шіркеулерде орындалатын Типика қызметімен салыстыруға болады. Армян сағаттарының барлық көне қолжазбаларында бұл қызмет кездеспейді, сондықтан бұл қызмет Византиялық литургиядан кейінірек алынғандығы белгісіз, онда армян Патарагының сөздері мен реті Византиялық Құдайлық литургияның сөздерімен алмастырылған.

Александриялық ырым

Копт православие шіркеуінде және Копт католикалық шіркеуінде, жатып ұйықтауға дайындалар алдында сағат 3-те Агпея дұға кітабын пайдаланып, кешкі дұға (Compline) оқылады.

Шығыс сириялық ырым

Шығыс Сириялық ғибадаттағы Нонға балама, Халдей Католик Шіркеуі, Сиро-Малабар Шіркеуі, Ассириялық Шығыс Шіркеуі және Ежелгі Шығыс Шіркеуі қолданатын – Д Батша Шаин.