Кіріспе
Маманкам немесе Мамангам – Оңтүстік Үндістанның Тирунавая қаласында Перар (Нила, Поннани, Бхаратаппужа) өзенінің құрғақ арнасында өткен ортағасырлық жәрмеңке. Бұл мерекемен байланысты ғибадатхана – Тирунаваядағы Нава Мукунда ғибадатханасы. Фестиваль ғибадатханалық мереке ретінде басталған сияқты, ол Уджайни, Праяга, Харидвар және Кумбаконамдағы Кумбха Меласына ұқсас. Тирунавая ежелгі индуистік ғибадатханаларымен танымал. Бұл жәрмеңке Кожикоде (Каликут) индуистік басшылары, Самутирилердің (Замориндердің) қамқорлығымен және қаржысымен әсем түрде тойланды. Бұл жәрмеңке Самутирилер үшін діни мереке ғана емес, сонымен қатар Кераланың ең қуатты басшылары ретінде олардың салтанаты мен күшін көрсету мүмкіндігі болды. Маманкам кезінде Ганг қасиетті құдайы Перар өзеніне түсіп, керемет күшімен өзенді Гангтейдей қасиетті етті деп сендірілді. Атақты Кумбха Меласына ұқсас, бұл жәрмеңке 12 жылда бір рет өткізіліп, зор экономикалық, әлеуметтік және саяси маңызға ие болды. Арабия, Грекия және Қытайдан келген саяхатшылар куәлік берген белсенді саудадан басқа, Тирунаваяда түрлі жауынгерлік өнерлер мен зияткерлік жарыстар, мәдени фестивальдар, индуистік рәсімдер мен халықтық өнерлер көрсетілді. Алыс елдерден келген индуист паломниктері, саудагерлер мен саяхатшылар Маманкам туралы әртүрлі әңгімелер қалдырды. Дуарте Барбоса "жібекпен жабылған эшафолдтар" туралы айтады. Кожикод Грантавари, Мамакам Килиппатту және Кандару Менон Патаппатту, сондай-ақ Кералольпатти және Кераламахатмия – Маманкам мерекесін сипаттайтын маңызды жергілікті жылнамалар. Фестивальдің шығу тегі, кем дегенде, Кранганордың Чера дәуіріне (800-1124 ж.б.) дейін жетеді, мифтер мен аңыздарға толы, оның табиғаты әлі де даулы. Кейбір деректерге сәйкес, Тирунаваяны Кожикоде басшысы Веллатри басшысынан басып алғаннан кейін жәрмеңке табиғаты қайғылы өзгерістерге ұшырады. Сол күннен бастап Валуванату басшылары Самутириді (барлық туыстарымен бірге жәрмеңкеге келген) өлтіру және фестивальді өткізу құрметін қайтару үшін жауынгерлерін жіберді. Бұл екі рудың арасында ұзақ соғыс пен қан төгіске әкелді. К. В. Кришна Айердің айтуынша, соңғы Маманкам жәрмеңкесі 1755 жылы өткен. Маманкам Мэйсоре сұлтаны Хайдар Әлидің Кожикодені басып алуымен (1766 ж.) және кейіннен 1792 жылғы Серингапатам шартымен (ағылшын Шығыс Үндістан компаниясымен) аяқталды. Тирунаваядағы Канганпалли Калари, Пазуккамандапам, Нилапату Тара, Марунара және Маниккинар ғибадатханалары Мемлекеттік археология департаментімен (Керала) қорғалатын ескерткіштер болып табылады.
Māmānkam or Māmāngam was a duodecennial medieval fair held on the bank, and on the dry river bed, of Pērār (River Nil̥a, River Ponnani, or Bhārathappuzha) at Tirunāvāya, southern India. The temple associated with the festival was Nava Mukunda Temple in Tirunavaya. It seems to have begun as a temple festival, analogous to the Kumbha Melas at Ujjaini, Prayaga, Haridwar and Kumbakonam. Tirunāvāya, is known for its ancient Hindu temples. The festival was most flamboyantly celebrated under the auspices and at the expenses of the Hindu chiefs of Kōzhikōde (Calicut), the Samutiris (the Zamorins). The fair was not only a religious festival for the Samutiris, but also an occasion for the display of all their pomp and power as the most powerful chiefs of Kerala. During the Mamankam it was believed that the goddess Ganga descended into the Perar and by her miraculous advent made the river as holy as the Ganges itself. Much like the famous Kumbha Mēḷas, the fair is held once in every 12 years and carried huge economic, social and political significance. Apart from the brisk trading, attested by travelers from Arabia, Greece and China, various forms of martial art and intellectual contests, cultural festivals, Hindu ritual ceremonies and folk art performances were held at Tirunāvāya. Hindu pilgrims from distant places, trading groups and travelers also leave colorful accounts of Māmānkam. Duarte Barbosa mentions "scaffoldings erected in the field with silken hangings spread over it". Kozhikode Granthavari, Mamakam Kilippattu and Kandaru Menon Patappattu, along with Keralolpatti and Keralamahatmya, are the major native chronicles mentioning the Mamankam festival. The innate nature of the festival, dateable at least to the era before the Cheras of Cranganore (c. 800 1124 CE), muddled in myths and legends, is still disputed. As per some sources, the nature of the fair underwent tragic changes after the capture of Tirunāvāya by the chief of Kōzhikōde from the Veḷḷāṭṭiri chief. From that day forth, the Vaḷḷuvanāṭu chiefs started to send warriors to kill the Sāmūtiri (who was personally present at the fair with all his kith and kin) and regain the honor of conducting the festival. This led to a long drawn rivalry and bloodshed between these two clans. As per K. V. Krishna Iyer, the last Māmānkam fair was held in 1755 CE. The Māmānkam came to an end with the conquest of Kōzhikōde by the Sultān of Mysōre, Ḥaidar ʿAlī (1766 CE) and the subsequent Treaty of Seringapatam (1792) with the English East India Company. Canganpaḷḷi Kaḷari, Paḻukkāmandapam, Nilapāṭu Tara, Marunnara and Manikkiṇar at Tirunāvāya are protected (Protected Monuments) by the State Archaeology Department, Kēral̥a.
Соңғы Маманкам күні
Жыл Көз 1743 Уильям Логан, К. П. Падманабха Менон және П. К. С. Раджа 1755 К. В. Кришна Айяр 1766 К. В. Кришна Айярдың тағы бір пікірі, Н. М. Нампоутири
Археология және сақтау
Чангампалли Калари, Пажуккамдапам, Нилападу Тхара, Марунара және Маниккинар Тирунавайядағы ескерткіштер Мемлекеттік археология департаменті, Керала қорғауында. Олардың барлығы жеке меншікте орналасқан, сондықтан Керала туризм департаменті ескерткіштерді сақтауға қатыса алмайды. Марунара Керала мемлекеттік электр энергиясы басқармасына тиесілі шамамен 4,5 акр жерде, ал Нилапату Тара Кодаккал плитка фабрикасының жерінде орналасқан. 2010 жылдың тамызында Маманкам қираған орындарын қайта жаңарту жұмыстары басталды, бұл жұмыс Мемлекеттік археология департаментінің қолдауымен жүзеге асырылған Nila туризм жобасының аясында жүргізілді. Керала өндірістік және техникалық консалтингтік ұйымы жобаны іске асырушы агенттік ретінде тағайындалды. Осы кезеңде Чангампалли Калари, Нилападу Тхара, Маниккинар, Пажуккамдапам және Марунара қайта жаңартылды. Бұл жөндеу жұмыстарына шамамен 90 лакх рупия мемлекеттік қаржы жұмсалды. Нилападу Тара (Вакаюр платформасы): Бұл көтерілген платформа Кодаккал плитка фабрикасының аумағында орналасқан. Маманкам фестивалі кезінде Кожикодтың Самутириі осы платформада тұратын. Бұл орын Керала индустары үшін ежелден бері қасиетті саналады. Тирунавайядағы Перар өзенінің қасиеттілігі ерекше, себебі ол оң жағында Вишну (Нава Мукунда) храмымен, ал сол жағында Брахма және Шива храмдарымен ағып өтеді. Алғашқыда жәрмеңке жер иелерімен, Рақшапуруша ("Төрт Калаканың Ұлы Қорғаушысы") атты басшының жетекшілігімен ұйымдастырылған. Әр Рақшапуруша үш жыл ғана қызмет ететін. Бірде Тирунавайядағы жиналыста келесі Ұлы Қорғаушыны таңдау туралы дау туындады, ал төрт бөлім (жиналысты құрайтын) өкілдері келісе алмағандықтан, оларды басқару үшін біреуді таңдауға шешім қабылдады. Олар Батыс Гатттан шығысқа қарай орналасқан бір патшалықтан ханзаданы шақырып, Тирунавайяға әкеліп, Перар өзенінің жағасында құрметті орынға отырғызып, "Кераланың Перумалы" деп жариялады. Алғашқы келісім бойынша, ол 12 жыл билік ететін, содан кейін жеке өмірге кететін немесе елден кетуге тиіс болған. Осылайша, бастапқыда брахмандар ұйымдастырған жәрмеңке кейіннен Кранганордың Чера билеушілерінің қамқорлығында өтті. Тіпті Самутири дәуірінің соңғы кезеңдерінде Маманкамға қатысуға шақыру хаттары Пандияларға жіберілді, бұл Чера дәуірінің естелігі болды. Сэр Джеймс Фрейзер де кең зерттеулерінде осы пікірді қолдайды.
Жерге иелік ету
Джонатан Дункан өзінің "Бомбей әдеби қоғамының мәмілелері" деген еңбегінде әр қайталанатын Маманкам мейрамында барлық феодалдық байланыстар үзіліп, Тирунавайядағы ашық кеңесте жиналған тараптар сол кезде өзара барлық қарым-қатынастарын жаңадан орнататынын айтады. Ежелгі дәстүр бойынша, тіпті Траванкорда да барлық жер иелену мерзімі он екі жылмен шектеліп, одан кейін жаңаруға тиіс болған. Бірақ бұл идеалды ұсыныстың Кералада толыққанды жұмыс істемегені мәлім.
1683 Маманкам
1683 жылы Маманкамда болған Валлуванату шабуылы туралы Уильям Логан өзінің аудандық нұсқаулығында (1887) баяндайды. Бұл баяндама Қожықоде гранатаварілеріне негізделген. Көп шу мен мылтық атысының арасында Валлуванатудың төрт Наир үйінен таңдалған батырлар, Самутирилер, көпшіліктен шығып, достары мен туыстарының соңғы тілектерін және қоштасуларын қабылдайды. Олар өздерінің басшысы Веллатридің ғибадатхана өкілінің үйінде жер бетінде жейтін соңғы тамақтарын ішіп, гүл шоқтарымен безендіріліп, күлге малынған күйде болады. Осы ретте, Путуманна Паниккар бұл үйдің басшысы. Оған 17 досы қосылады, себебі өлуді қалағандарды қылыштарымен және қалқандарымен қолдауға ниет білдірген әркім олармен бірге келе алады. Олар тек қылыштарымен және қалқандарымен қаруланып, найза ұстағандардың қаптаған жеріне шабуылдайды, сүйектері жоқтай иіліп, бұрылып, алға және артқа, жоғары және төмен лақтырылады, оны көргендердің қызығушылығын тудырады, бұл туралы бұрын айтылған мәтінде Мастер Джонсон сипаттағандай. Алайда, олардың денелерінің икемділігіне, қару-жарақтағы шеберлігіне қарамастан, нәтиже сөзсіз болады және жылнамада былай деп жазылған: Фил алтынмен әшекейленгеннен кейін ертесіне таңертең келген және қайтыс болған жауынгерлердің саны – Пүтимана Кантар Менон және оның ізбасарлары – он сегіз адамды құрады. Мерекеге дейінгі соңғы он күннің ішінде осы оқиға қайталануда. Самутири Кожикод террасада тұрып, қылышын (Чера патшасының қылышын) ұстап, оны шайқаған сайын, ғибадатхананың батыс қақпасынан көпшілік арасынан адамдар асығып шығып, күзетшілердің найзаларына қадалады, күзетшілер күн сайын алмасып отырады.
Amid much din and firing of guns the Samutiri, the warriors, the elect of the four Nair houses in Valluvanatu, step forth from the crowd and receive the last blessings and farewells of their friends and relatives. They have just partaken of the last meal they are to eat on earth at the house of the temple representative of their chieftain Vellattiri; they are decked with garlands and smeared with ashes. On this particular occasion it is one of the houses of Putumanna Panikkar who heads the fray. He is joined with seventeen of his friends – for all who so wish may fall in with sword and shields in support of the men who have elected to die. Armed with swords and shields alone they rush at the spearmen thronging the palisades; they wind and turn their bodies, as if they had no bones, casting them forward and backward, high and low, even to the astonishment of the beholders, as worthy Master Johnson describes them in a passage already quoted. But notwithstanding the suppleness of their limbs, notwithstanding their delight and skill and dexterity in weapons, the result is inevitable, and is prosaically recorded in the chronicle thus: The number of warriors who came and died in the early morning the next day after the elephant began to be adorned with gold trappings – being Putumana Kantar Menon and followers – was eighteen. At various times during the ten last days of the festival the same thing is repeated. Whenever the Samutiri of Kozhikode takes his stand on the terrace, assumes the sword (the Sword of the Chera king) and shakes it, men rush forth from the crowd on the west temple gate only to be impaled on the spears of the guardsmen who relieve each other from day to day.
Кераладағы басқа жәрмеңкелер
Кеңінен таралған "Маманкам" фестивальдері Керала штатындағы индуист ғибадатханаларында жиі өткізіледі. Тирунавайядағы Маманкамнан ерекшелендіру үшін, мұндай шаралар көбінесе жер атымен және "Маманкам" атауымен бірге көрсетіледі. Мысалы, "Мачад Маманкам".