Кіріспе
Балин /bɪlɪ/ // /n/ жабайы, сондай-ақ Екі қылышы бар рыцарь деп те аталады, Артур аңызының кейіпкері. Галахад сияқты Балин да ортағасырлық Артур әлемінің кейінен қосылған тұлғасы. Томас Малоридің "Артурдың өлімі" еңбегінде баяндалған оның тарихы, "Вулгатадан кейінгі" аңыздар циклының екінші кітабының жалғасы – "Сюита дю Мерлин" негізінде жазылған. Дөңгелек үстел құрылмас бұрын ерлік жасаған сэр Балин, Артур патшаның түрмесінен босатылып, көл әйелін өлтіргеннен кейін небары бірнеше апта ғана өмір сүрді. Кетуі алдында, оның тағдыры Артурдың сарайындағы "ең ізгі" рыцарь ғана тарта алатын қылысы бар құпия қыздың келуімен шешіледі; Балин осы қылышты оңай тартып алады. Оның бақиғасы Балин мен оның інісі сэр Балан жекелей шайқаста бір-бірін жоқ қылғанда аяқталады, бұл қыздың қылысын ұстаған адамның тағдыры туралы бұрынғы болжамды орындайды. Оның трагикалық соңына дейін, бұл бақытсыз рыцарь Мәсіхті айқышқа шаншуға арналған қасиетті сүңгімен ("Азапты соққы") соққы беруге тырысады, осылайша қасиетті Граальді іздеудің "Вулгатадан кейінгі" нұсқасының негізін қалайды. Мерлин Артурға: "Егер ол тірі қалғанда, Балин ең күшті және батыл рыцарь болар еді" дейді.
Balin '/b//eɪ//l//ᵻ//n/ the Savage, also known as the Knight with the Two Swords, is a character in the Arthurian legend. Like Galahad, Balin is a late addition to the medieval Arthurian world. His story, as told by Thomas Malory in Le Morte d'Arthur, is based upon that told in the continuation of the second book of the Post Vulgate cycle of legend, the Suite du Merlin. A knight before the Round Table was formed, Sir Balin lives only for a few weeks following his release from King Arthur's prison and his subsequent slaying of a Lady of the Lake. Just prior to his departure, his destiny is sealed by the arrival of a mysterious damsel bearing a sword that only the "most virtuous" knight in Arthur's court will be able to draw; Balin draws this sword easily. His adventures end when Balin and his brother Sir Balan destroy each other in single combat, fulfilling an earlier prophecy about the destiny of the bearer of the damsel's sword. Prior to his tragic end, this ill fated knight contrives to inflict a "Dolorous Stroke" with the Holy Lance, the spear that pierced Christ upon the Cross, thus setting the scene for the Post Vulgate version of the search for the Holy Grail. Merlin tells Arthur that had he lived, Balin would have been the best and bravest knight.
Бастапқы деректер мен атауы
Сер Балин (немесе Балин[e]) Жабайы және оның ағасы Сер Балан туралы әңгіме ең жақсы Томас Малоридің Артур аңызын ағылшын тілінде қайта баяндаған "Le Morte d'Arthur" еңбегіндегі, Малоридің ІІ кітабының бір бөлігі болған, ұзақ "Баллин ле Савеж кітабы" атты бөлімінде кездеседі. Малори өзінің әңгімесін француз тіліндегі Артурдың Грааль аңызының пост-Вулгата циклының екінші кітабының жалғасына негіздеді – "Suite du Merlin", ол XIII ғасырдың ортасында жазылған. "Suite du Merlin" тек екі данада сақталған: Ұлыбритания кітапханасының MS 38117 және Кембридж университеті кітапханасының MS Add.7071, екеуі де XIV ғасырға жатады. Онда Балин Balaain[s] (вариант: Balain, ал оның бауыры Балаан немесе Балаам деп аталған) le Sauvage деп аталады.
Екі семсерлі салт атты
Балиннің өмірі мен оқиғалары туралы бұл жазба Малоридің "Артурдың өлімі" атты еңбегінде баяндалған "Балин немесе екі семсерлі салт атты" әңгімесінен алынған. Мүмкін Артур патшаның сарайдағы маңызды салт аттыларының бірі Балин ешқашан Дөңгелек үстелге қосылмайды, ол осы мекеме құрылғанға дейін қайтыс болады. Балиннің семсерді тартуымен "қолдары мен іс-әрекеттерінің жақсы адамы, ал сұмдықсыз, сатқындықсыз және сатқындықсыз" екені дәлелденгеніне қарамастан, оның ерекшелігі, Малори суреттегендей, ащылық. Авалонның Лайла ханымнан жіберілген қыздың сарайға семсерімен келгенімен, Балинді босатудың уақыты бірдей, ол өзінің жүн шапанын жерге құлатып, киіп отырғанын көрсетеді. Бұл семсерді тек адал ер адам ғана шығара алады, немесе ол солай дейді. Көптеген адамдар, соның ішінде Артурдың өзі де, бұл семсерді шығаруға тырысқаннан кейін, Балин сынап көруге мүмкіндік сұрайды. Алайда, бұл тұзақ болып шықты, ол арқылы сэр Балин өз ағасын өлтіреді. Қыз тұңғыш рет түрмеден жаңа ғана шыққан рыцарьға сотқа қатысуға рұқсат беруден бас тартады. Бірақ ол солай істейді және Балин семсерді тартып, оны өзіне ие деп санайды. Қыз өзінің бастапқы асқақ болғаны үшін өкінеді, бірақ кейін Баллинге семсерді қайтарудан бас тартқан кезде жаза береді. Ол ашуланбайды, бірақ онымен алаңдайды, өйткені егер ол семсерді өзіне қайтармаса, ол үшін зардап шегеді. Қыз кетеді, бірақ Балинге ескерту жасамай, ол осы семсермен өзінің ең жақсы досын, ең жақсы көретінін өлтіреді, және бұл оның өзін құртуына әкеледі. Көп ұзамай өз отбасы мен Балиннің арасындағы қақтығысты іздеген көл ханымы Балиннің басын алу үшін Артур патшаға келеді. Ол Артурға берген "Эскалибур" семсері үшін ақы ретінде талап етеді. Патша Артур оған семсер үшін ақы төлеуге келіседі, бірақ Балиннің басын талап етпейді, ол Балиннің бауырын өлтіргенін айтады, немесе қыздың басын, ол әкесінің өліміне себепші болды деп мәлімдейді. Балин анасының қазасына себепші болған әйелдің сот алдында екенін естігенде, әйелдің басын шауып тастап: "Сен менің басын қаладың, мен де сенікіне барамын!" - деп айқайлайды. Балин өзінің тез әрекетін әйелдің өз анасын өртеп өлтіруіне себепші болғанын мәлімдеу арқылы растайды. Алайда Артур бұл өтінішке таңғалмайды және бұл талап шын болса да, Балиннің патша сарайында және осындай ханымға қарсы семсерін ұстауы керек еді деп талап етеді. Артур Балинді сотынан қуып шығады. Мерлин келіп, семсері бар қыздың шын мәнінде өтірік сатқын екенін түсіндіреді, ол өзінің сүйіктісін өлтірген жақсы салт атты ағасына ашулы. Авалонның Лилия ханымның көмегімен бұл қыз өзінің сүйіктісінің өлімі үшін сол семсер арқылы кек алмақшы болды, оны ұстаған адам өз бауырын өлтіруге лайық. Логикалық тұрғыдан қарағанда Балин мен қыздың ағасы бар, бірақ Малоридің бұл туралы ештеңе айтқаны жоқ. Мерлин соттың алдында осылардың бәрін түсіндіреді; ол семсердің қайда болғанын және оның мақсатын түсіндіреді. Мерлиннің түсіндірмесі оқиғаның қайта айтылуы мен аңыздағы сәйкессіздіктер арқылы қалыптасқан болуы мүмкін, бірақ Мерлиннен Балиннің қыздан алған семсерінің қандай да бір қарғысты болғаны анық. Бұл семсер скандинав мифологиясындағы Тирфингтің бейнесі.
Король Риенс
Балинді көп ұзамай қайғылы оқиғалар қоршап алады. Артурдың рыцарьларының бірі, Ирландиялық сэр Лансор, қарғыс атқан қылышты қабығынан суырып алуға мүмкіндік болмағанына қызғанып, Артур патшаның рұқсатымен Балинді өлтіру үшін ізденеді. Сэр Балин оны өлтіреді. Бірақ, бұл рыцарьдің әйелі Коломба кейусіз пайда болып, қайғыға батып, сүйіктісінің қылышына құлап, өзіне-өзі қол жұмсайды. Балин содан кейін ағасы Баланмен кездеседі, ол да Артур патшаның құрметіне ие емес, оны іздеп Артурдың еліне келген. Екеуі Артур патшаны өзінің билеушісі деп мойындамай, оған қарсы соғыс ашқан Риенс патшамен шайқасуға келіседі. Балин бұл әрекетті Артур патшаның махаббатын қайтару үшін жасағысы келеді, бірақ олар міндетке аттанбас бұрын, Балин өлтірген рыцарь мен оның жанында өзін-өзі өлтірген әйелдің өліміне аза тұтатын бір кісі пайда болады. Кісі, осы рыцарьдің бауыры Балинден кек алатынын мәлімдейді. Корнуоллдың патшасы Марк пайда болып, қаза тапқан рыцарь мен оның әйеліне мазар тұрғызады. Сосын Мерлин пайда болып, сэр Ланселот пен сэр Тристан осы жерде шайқасатынын және әйелдің өлімі салдарынан Балин адам тарихындағы ең ауыр соққыны түсіретінін болжайды, тек Мәсіхтің айқышқа қадалған жарасынан басқа. Мерлин жоғалып кетеді. Патша Марк Балиннің есімін сұрайды, ал Балан, оның бауыры екі қылыш тартатынын болғандықтан, оны Екі қылышты рыцарь деп атау керек деп жауап береді. Мерлиннің көмегімен Балин мен Балан Риенс патшаны тұтқындап, Артур патшаға жеткізеді, осылайша Артурдың жоғалған абыройын қайтаруға тырысады. Ағалар Риенс Леди де Ванспен ұйықтауға бару жолында тұтқындап, патшаны Артурдың алдына әкеледі. Риенстің тұтқындалуы он екі бүлікші патшадан тұратын одақты құруға себеп болады, олардың ішінде Риенс патшаның бауыры Нерон патша да бар. Нерон әскер жинап, Террабил қамалының жанында үлкен шайқас болады. Артур патша Неронды өлтіреді, ал Балин мен Балан Артурдың жағында ерлік көрсетіп, көптеген жауынгерлерді жеңеді. Соңында, Оркней патшасы Лот, Мерлиннің болжауына сәйкес, бұрынғы шайқасқа қатысуына кедергі келтірілген, Артурдың күштері сарсылғанын ойлап, он бір бүлікші патшамен бірге шабуылдайды. Лот патшаны Пеллинор патша өлтіреді, ал қалған бүлікші патшалар да қаза табады. Артур патша сол күні жиырма рыцарьді өлтіріп, қырық рыцарьді мүгедек етеді, осылай шайқаста жеңіске жетеді.
Шөл жер
Көтерілісші патшалардың жерленуінен кейін Балин, өзінің қорғауында жүргенде көзге көрінбейтін салт аттыдан қаза тапқан адамның кектесуі үшін жолға шығады. Зұлым адам – Грааль патшасы Пелламның інісі, Балин оны Пелламның сарайындағы тойда өлтіреді. Пеллам осы әрекеті үшін кек алады, Балин қолданған қаруын сындырады. Өзін қорғау үшін қару іздеп, Балин білмей Лонгиннің сұңқарын алып, Пелламды жаралайды: бұл Пелламды мүгедек ететін, Грааль патшалығын шөлге айналдыратын және қаланы Балин мен Пелламның үстіне құлататын Азапты соққы. Үш күн өткен соң Мерлин Балинді қирағаннан шығарып алады. Балин Шөлді аралап, осындай өлім мен қиратуға себеп болғандығы үшін айыпталады; бірақ күндер өте келе ол көркейген жерлерге жетеді және ақырында бір қамалға келеді, онда ол оның тұрғыны – қорғаушымен шайқасуға мәжбүр болады. Бұл қорғаушы – оның інісі Балан, ол бұл рөлді өз еркіне қарсы, бұрынғы қызметкерді өлтіру арқылы иеленеді, бұл жағдай Сэр Джеймс Фрейзердің «Алтын бұта» кітабында сипатталған Немидің қасиетті тоғайындағы оқиғаны еске түсіреді. Бұл сондай-ақ, Критиен де Тройестің «Ивайн, Арыстанның салт аттысы» шығармасында Су бұрқағының салт аттысын жеңгеннен кейін Сер Ивайнге берілген міндетті, ал Малоридің «Артурдың өлімі» романында Сер Тристрам қысқа мерзімге иеленген міндетті еске салады. Екеуі де қарсыласының өзінің інісі екенін тани алмайды: Балан жаңа және жасыратын қызыл қарумен, танылмастан қалқанмен; Балин шайқасқа түспес бұрын өзінің қалқанын жақсырақ қалқанға ауыстыруға көндірілген. Інілер бір-бірін өлтіре жаралайды, Балин Баланнан бірнеше сағатқа ғана көп өмір сүреді. Олар «бір мазарға» жерленеді. Мерлин Балин қыздан алған қылышын тасқа сақтап қояды, одан Галахад жылдар өткен соң Грааль іздеуінің басында оны алады. Галахад қайтыс болғаннан кейін бұл қылыш оның әкесі Ланселотке өтеді, ол оны Гауэйнге жара береді, ол соңынан қайтыс болады.
Қазіргі заманғы шығармалар
Альфред Теннисонның «Патшаның идиллиялары» жиырма бес жыл бойы жазылды. 1885 жылы «Тирезиас және басқа да өлеңдер» жинағында жарық көрген он екі эпостың соңғы идиллиясы Теннисонның «Балин мен Балан» деп аталды. Бұл өлеңде Артур патша Балинге «өз зорлық-зомбылық талғамын» бақылауға көмектесуді қалайды. Алгернон Чарльз Суинберн 1896 жылы жарық көрген «Балин туралы әңгімесінде» «адам өмірін тағдыр қалай басқаратынын көрсету үшін Малоридің Балин оқиғасының нұсқасын көп өзгертуге тура келмеді». Сэр Балиннің оқиғасы Дуглас Кармайклдың 1977 жылы жарық көрген «Пендрагон» романында қайта жаңғыртылды. Т. Х. Уайттың «Тастағы семсер» романында Балин мен Балан – Уорттың көгершінде кездесетін екі бүркіттің аты. Балан көмекші және мейірімді, ал Балин Уорттың қиындыққа тап болуын көруге құштар. 1991 жылы түсірілген «Балықшы патша» фильмінде олар үйсіз адамдарға көңіл көтеру үшін шабуыл жасайтын, Пэрриді кататониялық күйге түсіретін панк екі жігітінің бейнесінде көрсетілген. Эдвард М. Эрделактың 2018 жылғы «Екі семсерлі салт атты» романы – Ле Морте д’Артурдан алынған «Балин мен Балан балладасының» кеңейтілген қайта айтуы.