Немец жазушысы Эдуард Кейзерлинг: Өмір және шығармашылығы

Кіріспе

Неміс жазушысы Иоганн Генрих Эдуард Николаус Граф фон Кейзерлинг (14 мамыр 1855 – 28 қыркүйек 1918) – Балтық немісі, көркем әдебиетші және драматург, әдеби импрессионизмнің өкілі және Курляндия тарихи аймағымен байланысты болған.

Өмірбаян

Кейзерлинг Шлосс Телс Паддернде (қазіргі Кальвене приходы, Оңтүстік Курземе муниципалитеті, Латвия) туды, бұл Курляндия губернаторлығының, кейін Ресей империясының бір бөлігі болған. Ол Балтық немісі Кейсерлингк әулетінен шыққан және геолог Александр Кейсерлингтің сіңілі баласы болды. Ол Баварияның Мюнхен қаласында қайтыс болды. Кейзерлингтің алғашқы романдары – «Фраулейн Роза Герц. Eine Kleinstadtliebe» (1887) және «Die dritte Stiege» (1892) – натурализмнің ықпалында жазылған. Кейінгі романдары тереңірек, күрделірек және егжей-тегжейлі сипаттауға онша қызығушылық танытпайды. Ол жарық пен табиғи нысандардың өзара әрекеттесуіне үнемі қызығушылық танытады. Оның романдары мен новеллалары көбінесе Германияның Балтық аймақтарында, ақсүйектердің үйлері мен бақтарында, сондай-ақ шыршалы орман мен кең далада өрбиді. Көптеген романдары белгілі бір мұңмен суланған. Оларда ұсақ аристократтар бейнеленген. Кейде олармен салыстырмалы, төмен дәрежелі тұлғалар да кездеседі; көбінесе бұл – «табиғаттың баласы», өркениетпен бұзылмаған адам. Көбінесе әртүрлі буын арасындағы қақтығыс орын алады. 1902 жылдан кейін жазылған новеллалары мен романдары Кейзерлингті неміс әдеби импрессионизмінің алдына шығарады. Оның жалпы және мәдени мәселелерге арналған эсселері, театрлық пьесалары сияқты ұмытылып кеткен. Кейзерлинг Германияда да, Америка Құштама Штаттарында да әдеби даңққа ие болды. 1920 жылдардың соңында ағылшыл тіліне аударылған романдары әдеби сыншылар тарапынан, әсіресе басылымдарда жарияланды. Оның шығармалары тіл білімінде қолдану үшін өңделді және антологияға енгізілді, мүмкін олардың оңай түсінілетін стиліне және тартымды сюжеттеріне байланысты. Оның тілі ерекше таза және лаконикалық. Сөйлемдер тым ұзын немесе күрделі болмайды. Нағыз шебер стильші, Кейзерлингтің повестеуі өзінің әсерлі атмосферасы мен «сезімімен» естен шықпайды. Оның ең танымал туындысы – «Фюрстиннен» («Принцессалар»), ол 19 ғасырдың дәстүрлі неміс «Шлоссроман» (қасiрде немесе сарайда өрбитін роман) -мен тек сырттай ғана байланысты. Бір жағынан Иван Тургенев, екінші жағынан Франц Кафканың арасында, Кейзерлинг пен Антон Чеховтың арасында белгілі бір пессимистік туыстық сезім бар.

Keyserling was born at Schloss Tels Paddern (now in Kalvene parish, South Kurzeme Municipality, Latvia), Courland Governorate, then part of the Russian Empire. He belonged to the Baltic German family of Keyserlingk and was a nephew of the geologist Alexander Keyserling. He died in Munich, Bavaria. Keyserling's early novels Fräulein Rosa Herz. Eine Kleinstadtliebe (1887) and Die dritte Stiege (1892) were influenced by Naturalism. The later novels are more finely nuanced and less interested in assembling details. He is always interested in the interplay of light and natural objects. His novels and novellas are usually set in the German Baltic provinces, both in the noble houses and gardens and also in the fir forests and the outdoors generally. Most of his novels are suffused with a certain melancholy. They are peopled by minor aristocrats. Sometimes there are contrasting figures from a less exalted class; often this is a "child of nature," a person uncorrupted by civilization. Frequently there is a clash of generations. His novellas and novels, after 1902, place Keyserling at the forefront of German literary Impressionism. His essays on general and cultural questions, like his theater plays, are forgotten. Keyserling enjoyed a literary reputation both in Germany and in the United States. His novels, translated into English in the late 1920s, were reviewed by literary critics, particularly in newspapers of record. His works were edited and anthologized for use in language pedagogy, perhaps as much for their accessible style as for their appealing story lines. His language is unusually chaste and concise. Sentences are never very long or complex. A subtle and elegant stylist, Keyserling's narrative is unforgettable for its evocative ambience and "feel." His most emblematic work is perhaps Fürstinnen (Princesses), only superficially related to the typical German 19th century Schlossroman (the novel set in a castle or manor house). Somehow midway between Ivan Turgenev and Franz Kafka, there is a certain pessimistic kinship between Keyserling and Anton Chekhov.