Кіріспе

1950 жылы Деймон Найттың ғылыми фантастикалық әңгімесі

Деймон Найттың "Адамға қызмет ету" атты қысқа әңгімесі – американдық жазушы Деймон Найттың ғылыми фантастикалық әңгімесі. Ол алғаш рет 1950 жылғы қараша айында "Galaxy Science Fiction" журналында жарияланды және көп рет қайта басылды, оның ішінде "Frontiers in Space" (1955), "Far Out" (1961) және "The Best of Damon Knight" (1976) жинақтарында да жарық көрді.

Қысқаша мазмұны

Бұл оқиға АҚШ-та, 1950 жылы жарық көрген шаққа сәйкес келеді. Оқиғаны БҰҰ аудармашысы бірінші тұлғада баяндайды. Оқиға БҰҰ-ның арнайы сессиясында басталады, онда үш шетелдік елші Жерге келгендерінің мақсаты адамзатқа «біздің өзімізге ұнайтын бейбітшілік пен молшылықты сыйлау, және бұрын галактикадағы басқа да халықтарға сыйлағандай» екенін мәлімдейді. Үш саусақты қолы бар, алып денелі шошқа тәрізді ғарышкерлер Жерді арзан, шексіз қуатпен, мол азық-түлікпен және барлық жарылыстарды тоқтатып, қазіргі заманғы әскерлерді күшсіз қылатын құрылғымен қамтамасыз етеді, сондай-ақ өмірді ұзартуға арналған дәрілерді жасауға кіріседі. Достық нысаны ретінде олар адамдарға он жылдық «алмасу топтары» арқылы өздерінің планетасына сапар шегуге рұқсат береді. Баяндаушы елшілерге келген сәттен бастап сенім артады, бірақ оның досы, әрі аудармашы Григорий оларға сенбейді. Григорий мүддесі жоқ қайырымдылыққа қатысты кез келген ойды жоққа шығарады және шетелдіктердің іс-әрекеттерінің артында жасырын мақсаттары бар деп сенімді. Адамдарға көмектесу арқылы олар не алуға тырысатынын анықтауға бекінген Григорий, олардың тілін үйрену үшін шетелдік елшілікте жұмысқа орналасады. Бұл оған шетелдік сөздікке қол жеткізуге мүмкіндік береді, кейін ол шетелдік кітапты ұрлап, оны аударуға үміттенеді. Баяндаушы да БҰҰ-дан елшілікке жұмыс істеуге кетеді, екеуі кітаптың тақырыбын «Адамға қалай қызмет ету керек» деп анықтайды. Екі аптадан кейін баяндаушы сапардан оралғанда, Григорийдің үлкен қорқынышқа ұшырағанын көреді, себебі ол тақырыптың екі мағыналы екенін білген еді. Григорий баяндаушыға кітаптың бірінші абзацын аударғанын және оның адамзатқа қызмет ету туралы емес, аспаздық кітап екенін анықтағанын хабарлайды.

Марапаттар

2001 жылы бұл әңгіме "Ретро Хьюго" сыйлығымен "1951 жылғы ең үздік қысқа әңгіме" деп танылды.

Бейімделулер

Найттың оқиғасы 1962 жылы "Твилайт-зона" телесериалының бір бөлімі ретінде бейімделді, онда шетелдіктер күмбез тәрізді басқан 9 фут (3 метр) биіктіктегі адамдар ретінде көрсетілген.