Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстың британдық әскери желкеншісі
Екінші дүниежүзілік соғыс желкеншісі

General Aircraft GAL.48 Hotspur – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық General Aircraft Ltd компаниясы жобалаған және құрастырған әскери желкенші. 1940 жылы премьер-министр Уинстон Черчилльдің бұйрығымен британдық әуе десанттық әскерлері құрылғанда, әуе десанттық әскерлерді салғысқа тасымалдау үшін желкеншілер қолданылатындығы шешілді. 1940 жылдың маусым айында General Aircraft Ltd компаниясы Ұшақ өндірісі министрлігінен әуе десанттық әскерлері үшін алғашқы желкеншіні жобалау және өндіру жөнінде шарт алды, нәтижесінде Hotspur пайда болды. "Шабуылдық" желкенші ретінде жоспарланған, ол ықшам конструкцияны және сегізден аспайтын әскерді тасымалдауды талап етті, бірақ тактикалық тұрғыдан қарағанда, салғысқа көбірек әскерді жіберу артықшылықты болды. Осы себепті Hotspur көбінесе оқу-жаттығуларға бағытталды, онда ол өте жақсы нәтижелер көрсетті және құрылған желкенші мектептері үшін негізгі оқу құралы болды. Hotspur – англо-шотланд соғыстарындағы маңызды капитан, сондай-ақ "Hotspur" деп белгілі болған сэр Генри Персинің құрметіне аталған.

Операциялық талаптар

Неміс әскері әуедегі бөлімдерді пайдалануды алғашқылардың бірінен бастады, 1940 жылы Франция шайқасында, оның ішінде Эбен-Эмаэль форты үшін болған шайқаста бірнеше сәтті әуе шабуылдарын жүргізді. Германияның әуе шабуылдарының табысына тәнті болған одақтас үкіметтер өздерінің әуе бөлімдерін құруға шешім қабылдады. Бұл шешім екі британдық әуе десанттық дивизиясының, сондай-ақ бірнеше кіші бөлімшелердің құрылуына әкелді. Британдық әуе десанттық құрылым 1940 жылдың 22 маусымында дамуын бастады, сол кезде премьер-министр Уинстон Черчилль 5000 парашютисттен тұратын корпус құру мүмкіндігін зерттеу туралы Соғыс кеңсесіне меморандум жіберді. Әуе десанттық күштері қолданатын жабдықтар әзірленген кезде, Соғыс кеңсесінің шенеуніктері әскерлер мен ауыр жабдықтарды тасымалдау үшін планерлердің маңызды бөлігі болатынын шешті. 1940 жылдың 21 маусымында Манчестер маңындағы Рингвей әуежайында Орталық қону орталығы құрылды; ол негізінен парашютистерді даярлаумен айналысса да, әскерлерді шайқасқа тасымалдау үшін планерлерді пайдалануды зерттеуге де міндеттелді. Корольдік әуе күштері мен армия әуе десанттық құрылымды құруда бірлесіп жұмыс істейтін болғандықтан, эскадрилья басшысы Л. А. Стрейндж пен майор Дж. Ф. Рокка потенциалды планер ұшқыштарын іздеуге және планер бөлімін құруға міндеттелді; бұл қарулы күштердің соғысқа дейінгі планер ұшу тәжірибесі бар немесе оны үйренуге қызығушылық танытқан мүшелерін іздеу арқылы іске асырылды. Бұл бөлім құрылып жатқандықтан, маусым айында Ұшақ өндірісі министрлігі General Aircraft Ltd компаниясымен әуе десанттық бөлімінде пайдалану үшін алғашқы планер түрін жобалау және өндіру туралы келісімшарт жасасты. Ол шабуыл және оқу мақсатында қолданылатын және сегіз әуе десантшыны тасымалдауға қабілетті болды. Планердің алғашқы прототипі GAL.48 деп белгіленді және Hotspur Mk I деген қызметтік атау алды, ол General Aircraft Ltd компаниясы планердің талаптарын алғаннан кейін төрт ай өткен соң қарашада ұшты. Толық жүктелгенде (шамамен), Mk I фюзеляжының бойындағы кабина тесіктерінің болуымен басқа нұсқаларынан ерекшеленді. Оның шассисі алынып тасталатын болды, ал оның ерекше фюзеляжы қақпақ сияқты жұмыс істеді; Hotspur қонғаннан кейін, ішіндегі әскерлер фюзеляждың жоғарғы жартысын лақтырып, төменгі жартысынан шығып кететін, бұл кішкентай қайықтан шығуға ұқсас болды. 1941 жылдың ақпанында Боултон мен Пол Оверстранд бомбалаушы ұшағымен сүйреу сынақтары басталды.

Өндіріс

1943 жылдың басында "Хотспур" өндірісі тоқтағанда, барлығы 1015 жолжуғыш (планер) жасалған болатын. Басты қосалқы мердігер Харрис Лебус 996 Mk II және Mk III үлгілерін жасады, ал бас компания тек 10 Mk I және бір Mk II прототипін шығарды. Slingsby – өндіріске қатысқан жалғыз басқа мердігер, ол сегіз Mk I жолжуғышын аяқтады. Алғашқы жолжуғыш ұшқыштары қызығынан "жолжуғыш сержанттары" деп аталды. Жолжуғыш ұшқыштары алдымен de Havilland Tiger Moths немесе Miles Magisters ұшақтарындағы Elementary Flying Training School-да негізгі ұшу дағдыларын меңгерді, содан кейін жолжуғышқа ауысты. Жолжуғыш мектептерінде Hotspur MK III үлгісіндегі жолжуғыш екі адамдық оқу үшін қолданылды, артқы орындықтар салмақ ретінде ауырлатылып, тек нұсқаушы мен оқушы болды. Жаттығу кезінде жолжуғыштарды әдетте Hawker Hector немесе Hawker Audax бипландары (кейіннен Miles Master және Westland Lysander "буксирлеушілері") сүйреп алып жүрді. 8-11 екі орынды оқу ұшуынан кейін оқушының алғашқы жеке ұшуы жүзеге асырылды. Оперативтік оқу-жаттығу жолжуғыш мектептерінде Hotspur MK II жолжуғыштарында балласт орнына әскерлермен ұшулар жасалды. Биік биіктіктегі және түнгі ұшу да оқу бағдарламасына кірді. Қажет болған жағдайда 250 "Хотспур" жолжуғышы операциялық қолдану үшін сақталды, ал қалғандары оқу жолжуғыштары ретінде пайдаланылды. Соғыс аяқталғаннан кейін, бұл үлгі қолданудан шығарылды және азау саны сақталды.

Тірі қалғандар мен көшірмелері

Гэмпшир, Англиядағы Әскери Ұшу Музейінде Hotspur Mark II (HH268) көшірмесі қойылған. Hotspur ұшағының алдыңғы фюзеляжы 2007 жылы музей жабылуына дейін Aldershot-тағы Парашютшілер полкі мен Әуе шабуыл күштері музейінде сақталды, Imperial War Museum Duxford-қа көшірілуі күтілді.