Екінші дүниежүзілік соғыстағы британ әуе десант дивизиясы

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британ армиясының әуедегі жұмылдырылатын дивизиясы

1-ші әуедегі жұмылдырылатын дивизия – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британ армиясының әуедегі жұмылдырылатын дивизиясы. Дивизия 1941 жылдың соңында, британ премьер-министрі Уинстон Черчилль әуедегі күштерді талап еткеннен кейін құрылды және бастапқыда генерал-майор Фредерик А. М. "Бой" Браунингтің басқаруында болды. Бұл дивизия соғыс кезінде британ армиясы құрамындағы екі әуедегі жұмылдырылатын дивизияның бірі еді, екіншісі – 1943 жылдың мамырында 1-ші әуедегі жұмылдырылатын дивизияның бұрынғы бөлімшелерін пайдаланып құрылған 6-шы әуедегі жұмылдырылатын дивизия. Дивизияның алғашқы екі операциясы – Франциядағы парашютпен қону операциясы "Biting" және Норвегиядағы ұшқышсыз ұшақпен қону операциясы "Freshman" – екі шабуыл болды. 1942 жылдың соңында дивизияның бір бөлігі Солтүстік Африкаға жіберілді, онда ол бірнеше апта бойы Тунис науқаны кезінде жаяу әскер рөлінде шайқасты. 1943 жылдың шілдесінде одақтастар Сицилияға шабуыл жасаған кезде дивизия екі бригада көлемінде қону операцияларын жүзеге асырды. Біріншісі, 1-ші әуе десанттық бригадасының ұшқышсыз ұшақтарымен жүзеге асырылған "Ladbroke" операциясы, екіншісі – 1-ші парашют бригадасының "Fustian" операциясы, толыққанды сәттілікке жетпеді. 1-ші әуедегі жұмылдырылатын дивизия 1943 жылдың қыркүйегінде Италияға одақтастардың шабуылы аясында "Slapstick" операциясы деп аталған, көбінесе диверсиялық сипаттағы десанттық операцияға қатысты. Желтоқсан айында 1-ші әуедегі жұмылдырылатын дивизияның көп бөлігі (Италияда қалған 2-ші парашют бригадасын қоспағанда) Англияға оралды және Нормандияға одақтастардың шабуылына дайындық бастады. Ол 1944 жылдың маусым айында Нормандияға десант түсіруге қатыспады, резервте қалды. 1944 жылдың қыркүйегінде 1-ші әуедегі жұмылдырылатын дивизия "Market Garden" операциясына қатысты. Дивизия, уақытша қосылған Польшаның 1-ші парашют бригадасымен бірге, Рейн өзенінің өткелдерін басып алу үшін неміс әскерінің сызығынан 60 миль (97 км) артқа қонды және Арнем шайқасына қатысты. Мақсатына жетпегеннен кейін дивизия қоршауға алынып, ауыр шығынға ұшырады, бірақ аман қалғандар эвакуацияланғанға дейін тоғыз күн бойы тұрып берді. 1-ші әуедегі жұмылдырылатын дивизияның қалдықтары көп ұзамай Англияға оралды. Дивизия Арнемдегі жоғалтулардан толыққанды қалпына келе алмады және 4-ші парашют бригадасы таратылды. Еуропадағы соғыс аяқталғаннан кейін, 1945 жылдың мамырында Норвегиядағы "Қиямет күні" операциясына қатысты. Оларға неміс оккупациялық әскерін қарусыздандыру және елге қайтару міндеті жүктелді. 1-ші әуедегі жұмылдырылатын дивизия Англияға оралды және 1945 жылдың қарашасында таратылды.

The 1st Airborne Division was an airborne infantry division of the British Army during the Second World War. The division was formed in late 1941 during the Second World War, after the British Prime Minister, Winston Churchill, demanded an airborne force, and was initially under command of Major General Frederick A. M. "Boy" Browning. The division was one of two airborne divisions raised by the British Army during the war, with the other being the 6th Airborne Division, created in May 1943, using former units of the 1st Airborne Division. The division's first two missions—Operation Biting, a parachute landing in France, and Operation Freshman, a glider mission in Norway—were both raids. Part of the division was sent to North Africa at the end of 1942, where it fought in an infantry role during the Tunisian campaign over the next few weeks, and when the Allies invaded Sicily in July 1943, the division undertook two brigade sized landings. The first, Operation Ladbroke, carried out by glider infantry of the 1st Airlanding Brigade and the second, Operation Fustian, by the 1st Parachute Brigade, were far from completely successful. The 1st Airborne Division then took part in a mostly diversionary amphibious landing, codenamed Operation Slapstick, as part of the Allied invasion of Italy in September 1943. In December, most of the 1st Airborne Division (minus the 2nd Parachute Brigade, left behind in Italy) returned to England, and began training and preparing for the Allied invasion of Normandy. It was not involved in the Normandy landings in June 1944, being held in reserve. In September 1944 the 1st Airborne took part in Operation Market Garden. The division, with the Polish 1st Parachute Brigade temporarily attached, landed 60 mile (97 km) behind German lines, to capture crossings on the River Rhine, and fought in the Battle of Arnhem. After failing to achieve its objectives, the division was surrounded and took very heavy casualties, but held out for nine days before the survivors were evacuated. The remnants of the 1st Airborne Division returned to England soon after. The division never fully recovered from their losses at Arnhem and the 4th Parachute Brigade was disbanded. Just after the end of the war in Europe, the depleted formation took part in Operation Doomsday in Norway in May 1945. They were tasked with the disarmament and repatriation of the German occupation army. The 1st Airborne Division then returned to England and was disbanded in November 1945.

Өмірбаян

Франция шайқасы кезіндегі неміс әуе десанттық операцияларының табысына шабыттанған британ премьер-министрі Уинстон Черчилль Соғыс кеңсесіне 5000 парашютші әскерін құру мүмкіндігін зерттеуді тапсырды. Нәтижесінде, 1940 жылдың 22 маусымында No. 2 Команда парашюттік міндеттерді өз мойнына алды, ал 21 қарашада парашют және планерлік бөлімі бар 11-ші арнайы әуе күштері батальоны болып қайта аталды. 1940 жылдың 21 маусымында Манчестер маңындағы Рингвей әуежайында Орталық қону орталығы құрылды. Басты назар парашютшілерді даярлауға болғанымен, әскерді шайқасқа жеткізу үшін планерлерді пайдалану мүмкіндігін зерттеу де олардың міндетіне кірді. Сонымен қатар, Ұшақ өндірісі министрлігі General Aircraft Ltd компаниясына осы мақсатта планерді жобалау және өндіруге тапсырыс берді. Соның нәтижесінде сегіз сарбазды тасымалдай алатын және шабуылдар мен оқуларда қолданылған General Aircraft Hotspur пайда болды. Бірінші британдық әуе десанттық операциясы – "Колос операциясының" сәттілігі Соғыс кеңсесін әуе күштерін кеңейтуге, парашют полкін құруға және бірнеше жаяу әскер батальондарын парашюттік және планерлік батальондарға айналдыру жоспарларын жасауға итермеледі. 1941 жылдың 31 мамырында Бас штабтар мен Уинстон Черчилль бірлескен армия және әуе күштері меморандумына қол қойды; онда британдық әуе күштері екі парашют бригадасынан – біреуі Англияда, екіншісі Таяу Шығыста орналасқан, сондай-ақ 10 000 адамдық планерлік күш құрылуы тиіс деп ұсынылды.

Құрылыс тарихы

Қазіргі 11-ші арнайы әуе қызметі батальоны 1-ші парашют батальоны деп қайта аталды және жаңадан құрылған 2-ші және 3-ші парашют батальондарымен бірге жаңа әуе десанттық құралымдардың біріншісі – 1-ші парашют бригадасын құрды. Бригаданы бригадир Ричард Нельсон Гейл басқарды, ол кейіннен 1943 жылдан 1944 жылға дейін 6-шы әуе десанттық дивизияға қолбасшылық жасады. 2-ші және 3-ші парашют батальондары жиырма екі мен отыз екі жас аралығындағы, қазірде жаяу әскер бөлімдерінде қызмет ететін еріктілерден құрылды. Бір бөлімнен тек он адамға ғана ерікті болуға рұқсат берілді. 1941 жылдың қазан айында бригадир Фредерик Артур Монтегю "Бой" Браунинг генерал-майор болып тағайындалды, парашют және әуе десанттық әскерлердің командирі болып бекітілді және әуе десанттық күштерді дамыту мен оқыту үшін штаб құруға бұйрық берілді. 1941 жылдың 10 қазанында 1-ші әуе десанттық бригадасы құрылды, ол бұрын тау соғысына дайындалған 31-ші тәуелсіз жаяу әскер бригадасының тобының қайта құрылуы болды, оған кейін дивизияға қолбасшылық ететін бригадир Джордж Фредерик "Хоппи" Хопкинсон басшылық етті. Бригада төрт батальоннан тұрды: 1-ші шекаралық полк, 2-ші Оңтүстік Стаффордшир полкі, 2-ші Оксфорд және Бакс жеңіл жаяу әскері және 1-ші Корольдік Ольстер мылтық әскері. Әуе десанттық күштерге жарамсыз болған әскерлер басқа бөлімдерден келген еріктілермен алмастырылды. Жыл соңына қарай Браунингтің басқаруы 1-ші әуе десанттық дивизияның штаб-пәтеріне айналды. 1942 жылдың шілдесінде рұқсат берілді және 2-ші парашют бригадасы құрылды. 2-ші парашют бригадасына қазіргі 4-ші парашют батальоны бекітілді. Италияда қысқа қызметтен кейін дивизия 1943 жылдың желтоқсан айында Англияға оралды. 1944 жылдың қыркүйегінде Нидерландыдағы "Market Garden" операциясы үшін дивизияға 1-ші поляк парашют бригадасы қосылды. "Market Garden" операциясынан кейін Нидерландыға жіберілген 10 мың әскердің 2200-ден азы ғана британдық желілеріне қайта оралды. Ауыр шығындарға ұшыраған 4-ші парашют бригадасы таратылды, ал оның аман қалғандары 1-ші парашют бригадасына жіберілді. Дивизия қайта ұйымдастыру кезеңінен өтті, бірақ 1944-1945 жылдары британ армиясындағы адам күшінің жетіспеушілігіне байланысты соғыс аяқталғанға дейін толыққанды қалпына келмеді. 1945 жылдың мамырында Еуропадағы соғыс аяқталғанда, дивизия Норвегияға неміс әскерін қарусыздандыру үшін жіберілді. 1945 жылдың қарашасында 1-ші әуе десанттық дивизия таратылды.

The existing 11th Special Air Service Battalion was renamed the 1st Parachute Battalion and, together with the newly raised 2nd and 3rd Parachute Battalions, formed the first of the new airborne formations, the 1st Parachute Brigade, commanded by Brigadier Richard Nelson Gale, who would later command the 6th Airborne Division from 1943 to 1944. The 2nd and 3rd Parachute Battalions were formed from volunteers, between the ages of twenty two and thirty two, who were already serving in infantry units. Only ten men from any one unit were allowed to volunteer. In October 1941, Brigadier Frederick Arthur Montague "Boy" Browning was promoted to major general, named the Commander Parachute and Airborne Troops, and ordered to form a headquarters to develop and train airborne forces. The next unit formed was the 1st Airlanding Brigade on 10 October 1941, by the conversion of the mountain warfare trained 31st Independent Infantry Brigade Group, commanded by Brigadier George Frederick "Hoppy" Hopkinson, later to command the division. The brigade comprised four battalions: the 1st Border Regiment, 2nd South Staffordshire Regiment, 2nd Oxford and Bucks Light Infantry, and the 1st Royal Ulster Rifles. The men who were unsuitable for airborne forces were replaced by volunteers from other units. By the end of the year Browning's command had become the headquarters of 1st Airborne Division. Permission was finally granted in July 1942, and the 2nd Parachute Brigade, commanded by Brigadier Ernest Down, who would later succeed Hopkinson in command of the division, was formed. The 2nd Parachute Brigade was assigned the existing 4th Parachute Battalion, After brief service in Italy, the division returned to England in December 1943, leaving the 2nd Parachute Brigade behind as an independent formation. In September 1944, for Operation Market Garden in the Netherlands, the 1st Polish Parachute Brigade was attached to the division. Following Market Garden, fewer than 2,200 men from the 10,000 that were sent to the Netherlands returned to the British lines. Having suffered such severe casualties, the 4th Parachute Brigade was disbanded, with its surviving men being posted to the 1st Parachute Brigade. The division then went through a period of reorganisation, but had still not fully recovered by the end of the war, due to the acute shortage of manpower throughout the British Army in 1944–1945. Still under strength in May 1945 when the war in Europe ended, it was sent to Norway to disarm the German army of occupation; returning to Britain in November 1945 where the 1st Airborne Division was disbanded.

Франция

"Бруневаль шабуылы" деп те аталатын "Биттинг" операциясы – 1942 жылы Біріккен операциялар жасаған шабуылдың кодолық атауы. 27 ақпан күні түнде майор Джон Фросттың басқаруымен 2-ші парашюттік батальонның "С" ротасы Францияға, орналымнан бірнеше шақырым қашықтықта парашютпен түсті. Күшпен келген техник Вюрцбург радиолокациялық құрылғысын жартылай бөлшектеп, бірнеше маңызды бөліктерін алып, Ұлыбританияға қайтарды; шабуыл жасаушы күш содан кейін эвакуациялық жағажайға шегінді. Бірақ жағажайды тазалауға бекітілген бөлім мұны істей алмады, сондықтан жағажайды күзетіп тұрған немістерді талқандау үшін тағы бір шағын қақтығыс қажет болды. Шабуыл жасаушы күшті кейін аз ғана десанттық қайықтар жинап алып, бірнеше моторлы қайықтарға көшірді, олар оларды Ұлыбританияға жеткізді. Шабуыл толығымен сәтті аяқталды. Әуе десантшылары аз ғана шығынға ұшырады, ал олар әкелген радар бөліктері мен неміс радар техникасы британ ғалымдарына немістердің радар саласындағы жетістіктерін түсінуге және осы жетістіктерді бейтараптандыруға қажетті шараларды жасауға мүмкіндік берді.

Норвегия

Фрешман операциясы - британдықтардың планерлерді пайдалана отырып жүргізген алғашқы әуе шабуылы болды. Оның мақсаты Норвегиядағы Веморк Норск Гидро химия зауыты еді, ол нацистік Германия үшін ауыр су өндірді. 1942 жылға қарай неміс атомдық қарулар бағдарламасы ядролық реакторды жасауға жақын келді, бірақ реактордың жұмыс істеуі үшін көп мөлшерде ауыр су қажет болатын. Бұл судың көзі 1940 жылы жаулап алынған Норск Гидро зауыты еді. Британ үкіметі неміс ядролық әзірлемелері туралы білгеннен кейін, зауытты жою және немістерден ауыр суды алу үшін шабуыл ұйымдастыруға шешім қабылданды. Бірнеше тактика талқыланды және тиімсіз деп тасталды. Соңында, 1-ші әуе десанттық дивизиясының шағын күші, 9-шы инженерлік полкінің (әуе десанттық) 30 сапёрі, зауыттан қашықта жерге планермен қондырылып, жарылғыш заттармен жоюға шешім қабылданды. Екінші жұп одан да жаман аяқталды, екі ұшақ та, планер де белгісіз себептермен тауға құлады. Ұшақ экипажы мен бірнеше сарбаз сол жерде қаза тапты, ал аман қалғандары тұтқынға алынды. Тұтқындардың ешқайсысы ұзақ өмір сүрмеді, Адольф Гитлердің «Коммандос бұйрығы» бойынша уланып немесе атылып тасталды, онда барлық британдық коммандостар тұтқынға алынғанда дереу өлім жазасына кесілуі керек еді. Миссияны дивизияның планер ұшқыштары мен №295 эскадрильясы Корольдік әуе күштері Сицилияға одақтастардың шабуылына дайындық аясында жүзеге асырды. «Хорса» планерлері жоспарланған операциялар үшін жеткілікті сыйымдылығы жоқ американдық «Вако» планерлерін толықтыру үшін қажет болды. Миссия барысында екі неміс «Кондор» патрульдік ұшағы «Галифакс» пен «Хорса» ұшақтарын анықтап, атып түсірді. Барлығы бес «Хорса» және үш «Галифакс» жоғалды, бірақ 27 «Хорса» Сицилияға шабуылға қатысу үшін Туниске уақытында жетті. Ладброк операциясы - 1-ші әуе десанттық бригадасының Сиракуза маңында 1943 жылдың 9 шілдесінде Сицилияға шабуыл жасау кезінде жүзеге асырған планерлік шабуылы. Бригада 144 «Вако» және алты «Хорса» планерлерімен жабдықталған. Олардың мақсаты Сиракуза қаласының жанында қону, Понте-Гранде көпірін бақылауға алу және стратегиялық маңызды порты бар қаланың өзін бақылауға алу еді. Сицилияға бара жатқанда 65 планер сүйрейтін ұшақтан ертерек босатылып, теңізге құлады, нәтижесінде 252 сарбаз суға батып қайтыс болды. Қалғандарының тек 87 адамы Понте-Гранде көпіріне жетті, оны сәтті басып алып, алмастырылатын уақыттан кейін ұстап тұрды. Ақырында, оқ-дәрілері таусылып, жараланбаған 15 сарбаз ғана қалғаннан кейін итальяндық әскерлерге берілді. Итальяндықтар көпірді қайта бақылауға алғаннан кейін оны бұзуға тырысты, бірақ әуе десанттық күштері жарылғыш зарядтарды алып тастағандықтан оларға мүмкін болмады. Сицилиядағы дивизияның екінші миссиясы - Фустиан операциясы 1-ші парашют бригадасымен жүзеге асырылды. Олардың мақсаты - Симето өзені арқылы өтетін Примосоле көпірі. Жоспар бойынша, парашют бригадасы, планермен жеткізілген күштердің қолдауымен, өзеннің екі жағына да қонуға тиіс болды. Бір батальон көпірді басып алса, қалған екі батальон солтүстік және оңтүстікке қорғаныс позицияларын орнататын еді. Олар көпірді Сегізінші армияның XIII корпусы жеткенге дейін ұстап тұруға тиіс болды, ол үш күн бұрын оңтүстік-шығыс жағалауға қонған еді. Операцияның басталуы апатқа ұшырады. Солтүстік Африкадан десантшыларды тасымалдаған көптеген ұшақтар достық атыс пен жаудың әрекеттерінен атып түсірілді немесе зақымданып, кері қайтарылды. Ұшқыштардың қашу әрекеті бригаданы үлкен аумаққа шашыратып жіберді, және дұрыс жерлерге екі ротаға тең әскер қонды. Осыған қарамастан және неміс және итальяндық күштердің қарсылығына қарамастан, британдық парашютшілер көпірді басып алды. Солтүстіктен және оңтүстіктен келген шабуылдарға төтеп беріп, олар түнгі уақытқа дейін күшейіп келе жатқан қиындықтарға төтеп берді. Осы уақытқа дейін, зардап шеккендер көбейіп, азық-түлік азайғандықтан, бригада командирі, бригадир Джеральд Латбери көпірдің бақылауын немістерге тапсырды. Келесі күні британдық бөлімшелер күш біріктірді, ал 9-шы батальон, Дурхам жеңіл жаяу әскері броньды қолдаумен көпірді қайтаруға тырысты. Операция басталғаннан кейін үш күн өткенде, десантшылар бастаған Дурхам жеңіл жаяу әскерінің басқа батальоны өзеннің солтүстік жағалауында көпір басына орнатылған кезде, ол түпкілікті қорғауға алынды. Миссия итальян үкіметінің Таранто мен Бриндизи порттарын Италияның топырағында одақтастарға ашу туралы ұсыныс жасағаннан кейін қысқа мерзімде жоспарланды. 1-ші әуе десанттық дивизиясы миссияны орындау үшін таңдалды, бірақ сол кезде олар Солтүстік Африкада орналасқан еді. Оның орнына, дивизия Жерорта теңізі арқылы Корольдік теңіз күштерінің кемелерімен тасымалдануға тиіс болды. Қонуға қарсылық болған жоқ, және әуе десанттық дивизиясы Таранто және кейіннен Адриатика теңізіндегі Бриндизи порттарын жұмыс істеп тұрған күйінде сәтті басып алды. Аймақтағы жалғыз неміс күштері неміс 1-ші парашют дивизиясының элементтері болды, олар британдықтардың алға жылжуына кедергі келтіру үшін шабуылдар жасады және солтүстікке қарай шегіну кезінде кедергілер қойды. Қыркүйек айтының соңына қарай 1-ші әуе десанттық дивизиясы 201 км (125 миль) қашықтықтағы Фоджаға жетті. Олардың артынан 8-ші үнді және британдық 78-ші екі жаяу әскер дивизиясы келді, бұл әуе десанттық әскерлерді Тарантоға қайтаруға мүмкіндік берді. Италиядағы 1-ші әуе десанттық дивизиясының шығындары салыстырмалы түрде аз болғанына қарамастан, дивизия командирі, генерал-майор Джордж Хопкинсон, 10-шы парашют батальонының шабуылын қарап тұрғанда, пулеметтен атылып, қаза тапты. Оны бұрынғы 2-ші парашют бригадасының командирі, бригадир Эрнест Е. Даун алмастырды.

Operation Freshman was the first British airborne operation conducted using gliders, its target was the Vemork Norsk Hydro chemical plant in Norway, which produced heavy water for Nazi Germany. By 1942 the German atomic weapons programme had come close to being able to develop a nuclear reactor, but in order for the reactor to function it would require a great deal of heavy water. The source of this water was the Norsk Hydro plant, which had been occupied in 1940; when the British government learned of the German nuclear developments, it was decided that a raid would be launched to destroy the plant and deny the Germans the heavy water. Several tactics were discussed and discarded as impractical, and it was finally decided that a small force from the 1st Airborne Division, comprising 30 sappers from 9 Field Company RE (Airborne), Royal Engineers, would land by glider a short distance from the plant, and demolish it with explosives. The second pair fared even worse, with both aircraft and glider crashing into a mountain for unknown reasons; the aircrew and several men were killed outright, and those who survived were taken prisoner. None of the prisoners survived for very long, being either poisoned or executed as a result of Adolf Hitler's Commando Order, which stated that all British Commandos personnel were to be killed immediately when captured. The mission was undertaken by the division's glider pilots and No. 295 Squadron Royal Air Force, as part of the preparations for the Allied invasion of Sicily. The Horsas were needed to complement the smaller American Waco gliders, which did not have the capacity required for the planned operations. During the mission two German Condor patrol aircraft located and shot down a Halifax and Horsa combination. Altogether five Horsas and three Halifaxes were lost, but 27 Horsas arrived in Tunisia in time to participate in the invasion of Sicily. Operation Ladbroke was a glider assault by the 1st Airlanding Brigade near Syracuse, that began on 9 July 1943 as part of the invasion of Sicily. The brigade were equipped with 144 Waco and six Horsa gliders. Their objective was to land near the town of Syracuse, secure the Ponte Grande Bridge, and ultimately take control of the city itself with its strategically important docks. On the way to Sicily, 65 gliders were released too early by the towing aircraft and crashed into the sea, drowning around 252 men. Of the remainder, only 87 men arrived at the Pont Grande Bridge, which they successfully captured and held beyond the time they were to be relieved. Finally, with their ammunition expended and only 15 soldiers remaining unwounded, they surrendered to the Italian forces. The Italians sought to demolish the bridge after regaining control of it, but were unable to do so because the airborne forces had removed the explosive charges. Operation Fustian, the division's second mission in Sicily, was carried out by the 1st Parachute Brigade. Their objective was the Primosole Bridge across the Simeto River. The intention was for the parachute brigade, with glider borne forces in support, to land on both sides of the river. While one battalion seized the bridge, the other two battalions would establish defensive positions to the north and south. They would then hold the bridge until relieved by the advance of XIII Corps, part of the Eighth Army which had landed on the southeastern coast three days previously. The start of the operation was a disaster. Many of the aircraft carrying the paratroopers from North Africa were shot down, or were damaged and turned back, due to both friendly fire and enemy action. The evasive action taken by the pilots scattered the brigade over a large area, and only the equivalent of two companies of troops were landed in the correct locations. Despite this and the defence by German and Italian forces, the British paratroops captured the bridge. Resisting attacks from the north and south, they held out against increasing odds until nightfall. By this time, with casualties mounting and supplies running short, the brigade commander, Brigadier Gerald Lathbury, had relinquished control of the bridge to the Germans. The following day the British units joined forces, and the 9th Battalion, Durham Light Infantry with armour support attempted to recapture the bridge. It was not finally secured until three days after the start of the operation, when another battalion of the Durham Light Infantry, led by the paratroopers, established a bridgehead on the northern bank of the river. The mission had been planned at short notice, following an offer by the Italian government to open the ports of Taranto and Brindisi on the heel of Italy to the Allies. The 1st Airborne Division was selected to undertake the mission, but at the time they were located in North Africa. Instead, the division had to be transported across the Mediterranean by ships of the Royal Navy. The landing was unopposed, and the airborne division successfully captured the ports of Taranto, and later Brindisi on the Adriatic coast, in working order. The only German forces in the area were elements of the German 1st Parachute Division, which engaged the advancing British in ambushes and at roadblocks during a fighting withdrawal north. By the end of September, the 1st Airborne Division had advanced 125 mile (201 km) to Foggia. Reinforcements from two infantry divisions, the 8th Indian and British 78th, had by then been landed behind them, which allowed the airborne troops to be withdrawn back to Taranto. Despite casualties for the 1st Airborne Division in Italy being relatively light, the General Officer Commanding (GOC), Major General George Hopkinson, was killed while watching an assault by the 10th Parachute Battalion where he was mortally wounded by a burst of machine gun fire. He was replaced by Brigadier Ernest E. Down, previously the commander of 2nd Parachute Brigade.

Англия

1943 жылдың желтоқсанына қарай дивизия Англияға оралып, I Әуедегі корпустың басшылығымен Солтүстік-Батыс Еуропадағы операцияларға дайындық бастады. 1-ші әуедесанттық дивизия Нормандияға қонуға жоспарланбағанмен, «Қалдық» операциясы деп аталатын еңбек жоспары жасалды. Егер үлкен кешігулер болса, дивизия бес шабуылдық жағалаудың кез келгеніне парашютпен түсірілуі керек еді. Бұл жоспар қажет болмады. 6-шы әуедесанттық дивизия Нормандияда шайқасқанда, 1-ші әуедесанттық дивизияны Францияға парашютпен түсірудің көптеген жоспарлары жасалды, бірақ ешқайсысы нәтижесіз аяқталды. 1944 жылдың маусым және шілде айларында жоспарларға Сент-Саувер-ле-Виконттан батысқа қарай АҚШ-тың 82-ші әуедесанттық дивизиясын қолдау үшін «Күшейту» операциясы және «Жабайы бидалай» операциясы кірді. Бұл операция дивизияның Каеннен оңтүстікке қарай 7-ші бронетандық дивизиямен кездесуі үшін жоспарланған. Мұндай әуедегі операцияны Траффорд Ли-Маллори ұшақтар үшін тым қауіпті деп санап, вето құқығын қолданды. Дегенмен, шабуылдың құрлықтағы бөлігі (көбінесе «Перч» операциясының бөлігі деп есептеледі) неміс қарсыласы мен Нормандияға әскерлерді жеткізудегі кешігулерге байланысты тоқтап қалды. Сондай-ақ, «Бенефициар» операциясы американдық XX корпусының Сен-Малоны басып алуына көмектесу үшін, ал «Сәтті соққы» операциясы Руандағы Сена өзенінен өтетін көпірлерді басып алуды көздеді. «Қылыш қалқаны» операциясында дивизия Брест портын оқшаулап, Морле виадугын жоюға тиіс болды. «Қолдау» операциясы АҚШ-тың үшінші армиясын Ванн әуежайын басып алу арқылы қолдау мақсатын көздеді. Тамыз айына қарай дивизия әлі де орналасуды күтіп тұрды, бірақ енді оларды үлкен күштердің бір бөлігі ретінде пайдалану жоспарланған. «Трансфигурация» операциясы дивизияны, 52-ші (Төмендік) жаяу әскер дивизиясын, АҚШ-тың 101-ші әуедесанттық дивизиясын және 1-ші поляк парашют бригадасын Орлеан мен Париж арасындағы алшақтықты жабу үшін Рамбуйе-Сент-Арноға қондыруды көздеді. Сол күштерді пайдалана отырып, «Бас бұлақ» операциясы 21-ші армия тобының қолдауымен Сена өзенінен өтетін көпірлерді басып алуды жоспарлады. «Боксер» операциясы сол күштермен Булоньді басып алу және V1 ұшатын бомбалары орналасқан жерлерге шабуыл жасауды көздеді. Айдың соңында, бұрынғы бірліктермен «Қарға» операциясы Эскаут арқылы өтетін жерлерді басып алу үшін жасалды. Сентябрь айының басында жасалған «Жақындық» операциясы I Әуедесанттық корпусының барлық күштерін Бельгияға қондыруды, шегініп келе жатқан неміс әскерлерін Схельда сағасында тұтқындауды және Антверпенге қауіп төндіруді көздеді. Соңында, қыркүйекте «Комета» операциясы өтті, онда дивизияның үш бригадасы Нидерландыға қонып, әрқайсысы өзен арқылы өтуді басып алуға тиіс болды. Олардың біріншісі – Нимвегендегі Ваал өзенінен өтетін көпір, екіншісі – Граведегі Маас өзенінен өтетін көпір, ал соңғысы – Арнемдегі Рейн өзенінен өтетін көпір. «Комета» жоспары 10 қыркүйекте миссия тоқтатылған кезде жақсы дамыған болатын. Оның орнына, Comet-пен бірдей мақсаттармен жаңа операция ұсынылды, бірақ оны Бірінші одақтас әуедесанттық армиясының үш дивизиясы жүзеге асыруға тиіс болды.

By December 1943 the division had returned to England and begun training for operations in North West Europe under the supervision of I Airborne Corps. Although the 1st Airborne Division was not scheduled to take part in the Normandy landings, a contingency plan, Operation Wasteage, was drawn up whereby the division would be parachuted in to support any of the five invasion beaches if serious delays were experienced. This plan turned out not to be required. While the 6th Airborne Division were still fighting in Normandy, numerous plans to parachute the 1st Airborne Division into France were formulated, all to no avail. In June and July 1944, the plans included Operation Reinforcement, which was a landing to the west of St Sauveur le Vicomte to support the US 82nd Airborne Division, and Operation Wild Oats that would have seen the division land south of Caen to meet the advancing 7th Armoured Division moving from Villers Bocage and the 51st (Highland) Infantry Division and 4th Armoured Brigade advancing south out of the Orne bridgehead in a move to encircle and capture Caen. Such an airborne operation was vetoed by Trafford Leigh Mallory, as being too risky for the aircraft involved. At any rate, the land portion of the attack (generally considered to be part of Operation Perch) bogged down due to German resistance and the delayed deployment of troops to Normandy. There was also Operation Beneficiary, intended to support the American XX Corps in capturing St Malo, and Operation Lucky Strike which had the objective of seizing bridges across the River Seine at Rouen. In Operation Sword Hilt, the division was to isolate the port of Brest and destroy the Morlaix viaduct. Operation Hands Up was intended to support the US Third Army by seizing the Vannes airfield. By August the division was still waiting to be deployed, but now plans envisioned using them as part of a larger force. Operation Transfigure involved the division, the 52nd (Lowland) Infantry Division, the US 101st Airborne Division, and the 1st Polish Parachute Brigade landing at Rambouillet St Arnoult, to close the gap between Orléans and Paris. Operation Axehead, using the same force, was to seize the bridges over the River Seine in support of 21st Army Group. Operation Boxer, with the same force, was to seize Boulogne and assault V1 flying bomb sites. Near the end of the month, Operation Linnet, with the same units as before, was formulated to seize crossings over the Escaut. Operation Infatuate, drawn up in early September, involved the entire I Airborne Corps landing in Belgium to trap the retreating German armies in the Scheldt estuary, as well as aiming to threaten Antwerp. Finally, in September, there was Operation Comet, in which the division's three brigades were to land in the Netherlands and each capture a river crossing. The first of these was the bridge over the River Waal at Nijmegen, the second the bridge over the River Maas at Grave, and the last was the bridge over the River Rhine at Arnhem. Planning for Comet was well advanced when on 10 September the mission was cancelled. Instead, a new operation was proposed with the same objectives as Comet but to be carried out by three divisions of the First Allied Airborne Army.

Арнем

Маркет-Гарден операциясы – 1944 жылдың қыркүйегінде Нидерландыда үш дивизияның әуе шабуылы, оның ішінде британдық 1-ші, американдық 82-ші және 101-ші дивизиялар, одақтастардың күтілетін алға жылжу бағытындағы маңызды көпірлер мен қалаларды бақылау үшін жүзеге асырылды. Солтүстікте 1-ші әуе десант дивизиясы, 1-ші поляк парашют бригадасының қолдауымен, Ндерриндегі көпірлерді бақылау үшін Арнемге қонды. Бастапқыда оңай алға жылжуды күткен ХХХ корпусы, генерал-лейтенант Брайан Хоррокс басқаратын, Арнемдегі әуе десант күшіне екі-үш күн ішінде жетуі тиіс болды. Бірақ, тек шағын күш Арнемдегі көпірге жете алды, ал дивизияның басым бөлігі қаланың шетінде тоқтатылды. Төрт күннен кейін, көпірдегі шағын британдық күштің үстінен билік басып алды, ал дивизияның қалған бөлігі өзеннің солтүстігіндегі қапталға қысылып қалды, онда оларды поляктар немесе Оңтүстік жағалауға жеткен ХХХ корпусы жеткілікті түрде күшейте алмады. Дивизия 134-ші күш келгенге дейін тәртіп пен заңдылықты сақтады. Норвегиядағы уақытында дивизияға Норвегиядағы неміс күштерінің капитуляциясын қадағалау, сондай-ақ маңызды әскери және азаматтық объектілердің саботаждалуына жол бермеу міндеті жүктелді. Германияның капитуляция құжаты 8 мамырда Норвегиядағы барлық неміс күштерінің қолбасшысы, генерал Франц Бёмеге тапсырылды; 1-ші әуе десант дивизиясы 9-11 мамыр аралығында Осло мен Ставангер маңына қонды. Дивизияны тасымалдаған көлік ұшақтарының көпшілігі қауіпсіз қонды, бірақ бір ұшақтың апаты бірнеше адамның қаза болуына әкелді. Дивизия күткендей неміс қарсылығына көптеп тап болған жоқ. Оперативтік міндеттерге король Хаконды қарсы алу, одақтастардың бұрынғы әскери тұтқындарын күту, соғыс қылмыскерлерін қамаулау және миналық далаларды тазалауды қадағалау кірді.