Екінші дүниежүзілік соғыстағы 13-ші әуе десант дивизиясы

Кіріспе

АҚШ әскери бөлімі

13-ші әуе десанттық дивизиясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылған, АҚШ армиясының дивизия деңгейіндегі әуе десанттық құрамасы. Дивизияның көп бөлігін генерал-майор Элбридж Г. Чэпман басқарды. Ол 1943 жылдың тамызында АҚШ-та, Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэггте ресми түрде құрылып, 1946 жылдың ақпанына дейін әрекет етті, бірақ ешқашан жауынгерлік қимылдарға қатыспады. Құрылғаннан кейін дивизия жаттығуларын аяқтау үшін АҚШ-та қалды. Бұл жаттығулар 1944 жылдың қыркүйегінде аяқталды, бірақ 82-ші және 101-ші әуе десанттық дивизияларын толықтырғандықтан тағы төрт айға созылды. Сонымен қатар, АҚШ-та көлік ұшақтарының жетіспеуіне байланысты дивизия ірі жаттығулар өткізуде кешігулерге тап болды. Бұл кемшілік 82-ші және 101-ші әуе десанттық дивизияларының жабдықтарға ие болуда 13-ші дивизиядан басымдыққа ие болуына байланысты болды, себебі екі дивизия да Еуропадағы жауынгерлік операцияларға қатысты. Осы кешігулердің нәтижесінде дивизия толық дайындыққа және жауынгерлік қабілетке 1945 жылдың қаңтарында ғана ие болды және ақпан айында Франция мен Еуропа операциялық театрына жіберілді. Францияға келгеннен кейін дивизия Бірінші одақтас әуе десанттық армиясының бағынысында болды, ол барлық одақтас әуе десанттық күштерін басқарды. Дивизия тағы екі дивизиямен бірге Рейн өзенін форсирлеуге көмектесетін 21-ші ағылшын-канад армия тобын қолдау мақсатындағы «Varsity» әуе десанттық операциясына қатысуға таңдалды, бірақ барлық үш дивизияны тасымалдауға жеткілікті көлік ұшағы болмағандықтан операциядан алынып тасталды. «Varsity» операциясы аяқталғаннан кейін дивизия үшін бірнеше басқа операциялар жоспарланды, бірақ одақтас құрлық әскерлерінің жылдам ілгерілеуі нәтижесінде олардың мақсаттары орындалғандықтан, бұл операциялардың қажеттілігі жойылды. Еуропадағы соғыс аяқталғаннан кейін 13-ші әуе десанттық дивизиясы Жапонияға жоспарланған шабуылға қатысуға дайындалу үшін АҚШ-қа қайтарылды, бірақ Тынық мұхитындағы соғыс олардың қатысуын қажет етпей аяқталды, сондықтан дивизия АҚШ-та қалды. 13-ші әуе десанттық дивизиясы 1946 жылдың 26 ақпанында таратылды және оның жауынгерлік құрамы 82-ші әуе десанттық дивизиясының құрамына берілді.

The 13th Airborne Division was an airborne forces formation of division size of the United States Army that was active during World War II. The division was commanded for most of its existence by Major General Elbridge G. Chapman. It was officially activated in the United States in August 1943 at Fort Bragg in North Carolina, remaining active until February 1946, however it never saw combat. After activation the division remained in the United States to complete its training. This training was completed by September 1944, but had to be extended by a further four months when the division provided replacements for the 82nd and 101st Airborne Divisions. The division also encountered delays in mounting large scale training exercises due to a lack of transport aircraft in the United States. This shortage was caused by the 82nd and 101st Airborne Divisions taking priority over the 13th in terms of equipment due to the two divisions serving in combat in Europe. As a consequence of these delays the division was not fully trained and combat ready until January 1945, and was transferred to France and the European Theater of Operations in February. When the division arrived in France, it came under the command of the First Allied Airborne Army, which controlled all Allied airborne formations. The division, along with two others, was selected to participate in Operation Varsity, the airborne operation to support the Anglo Canadian 21st Army Group crossing the River Rhine, but was removed from the operation due to there being insufficient transport aircraft to carry all three divisions into combat. Several other operations were planned for the division after the end of Operation Varsity, but these operations were cancelled when their objectives were captured by the rapid advance of Allied ground forces and they became superfluous. After the end of the conflict in Europe, the 13th Airborne was shipped to the United States to stage there before it was to participate in the planned invasion of Japan, but the conflict in the Far East ended before it was required and it remained in the United States. The 13th Airborne Division was finally inactivated on 26 February 1946 and its combat personnel were transferred to the command of the 82nd Airborne Division.

Құрылу

13-ші әуеде десанттық дивизия – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Америка Құрама Штаттарында құрылған бесінші әуеде десанттық дивизия. Ол 1943 жылдың 13 тамызында, жұма күні Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэггте генерал-майор Джордж У. Грайнердің басқаруымен ресми түрде іске қосылды. Чэпмен американдық әуеде десанттық идеясының алғашқы дамушыларының бірі болды, 1941 жылдың соңында лейтенант-полковник болып қызмет еткен кезде тәжірибелік 88-ші әуедегі жаяу әскер батальонына қолбасшылық етті, содан кейін 13-ші әуеде десанттық дивизияның басқаруын өз мойнына алды. 88-ші әуедегі жаяу әскер батальоны 88-ші әуедегі жаяу әскер полкі болып қайта аталды, содан кейін 1942 жылдың 21 қыркүйегінде 88-ші планерлік жаяу әскер полкіне айналды, бұл 13-ші әуеде десанттық дивизияның ядросын құрады. Іске қосылған кезде 13-ші әуеде десанттық дивизияның құрамында 515-ші парашютші жаяу әскер полкі, 88-ші планерлік жаяу әскер полкі және 326-шы планерлік жаяу әскер полкі болды.

Оқыту

1943 жылдың тамызы мен 1945 жылдың ақпаны аралығында 13-ші әуеде десанттық дивизия АҚШ-та қалды және теңізде қызмет етпеді, сондай-ақ әуеде десанттық операцияларға қатыспады, себебі ол жауынгерлік дайындыққа жетілу үшін оқу-жаттығуды бастады. 82-ші және 101-ші әуеде десанттық дивизиялар салыстырмалы түрде Еуропада теңізде қызмет ету үшін белсенді жауынгерлік құрамалар ретінде тағайындалды, 11-ші әуеде десанттық дивизия Тынық мұхиты операциялар театрына жөнелтілуге жоспарланған, ал 17-ші әуеде десанттық дивизия АҚШ-тың стратегиялық резервтік құрамасы ретінде белгіленді. Осы кезеңде дивизияның қызметі негізінен әуедегі оқу-жаттығулар мен бірнеше оқу жиындарына қатысуды қамтыды. Дегенмен, 1943 жылы алғашқы төрт американдық әуеде десанттық дивизиясының әуедегі дайындығы жүргізілген кезде, 13-ші дивизия өз кезегінде оқуға келгенде елеулі қиындықтарға тап болды. 1943 жылдың соңғы айларында 82-ші және 101-ші әуеде десанттық дивизиялары әуедегі жаттығуларын аяқтап, Еуропаға ауыстырылды; дивизиялардың әуеде десанттық операцияларды жүргізе алуын қамтамасыз ету үшін, АҚШ-тағы қолда бар көлік ұшақтарының көп бөлігі олармен бірге жіберілді, ал 1944 жылдың маусымында Нормандияға американдық әуе десанттарынан кейін тағы көбі Еуропаға ауыстырылды. Осының салдарынан 13-ші дивизияға пайдалануға өте аз көлік ұшағы қалды, ал дивизияның 1944 жылдың маусымына жоспарланған алғашқы оқу-жаттығуы 17 қыркүйекке, содан кейін 24 қыркүйекке шегерілді. Дивизиялық оқу-жаттығулары Солтүстік Каролинадағы Макколл лагері маңында өтті және бірқатар қиындықтарға және мәселелерге тап болды. Жаман ауа райы жаттығудың басталуын 25 қыркүйекке дейін кешіктірді, тек содан кейін бірінші үш парашютист батальонын тасымалдаған ұшақтар ұшып, үш бөлек түсіру аймағына әуе десанттық әскерін түсіруге тырысты. Көрудің нашар болуы және көлік ұшақтарының ұшқыштарының жеткілікті дайындықтан өтпеуі парашютистердің түсірілген кезде кеңінен таралуына әкелді. Бірінші түсіру аймағына түсірілген әскерлер мен техниканың тек 65 пайызы тоқсан минуттан кейін әрекетке дайын болды, ал екінші түсіру аймағындағы әскерлер соншалықты шашырап кетті, келесі күні таңертеңгі сағат 10:00-ге қарай батальон командирі өз әскерінің тек 20 пайызын ғана бақылай алды. Қаңтар айында оқуын аяқтаған дивизия 1945 жылдың басында Тынық мұхиты операциялар театрына ауысуға дайындалды. Алайда, Арденн шайқасында неміс әскерлерінің қарқынды ілгерілеуі дивизияның Еуропа операциялар театрына одақтас әскерлерін күшейту үшін ауыстырылуына себеп болды.

Between August 1943 and February 1945, the 13th Airborne Division remained in the United States and did not serve overseas or participate in any airborne operations, as it began training to become a combat ready formation. In comparison, the 82nd and 101st Airborne Divisions had been assigned as active combat formations to serve overseas in Europe, the 11th Airborne Division was scheduled to be deployed to the Pacific Theater of Operations, and the 17th Airborne Division had been assigned as the United States strategic reserve formation. During this period, the activities of the division primarily involved airborne training, as well as taking part in several training exercises. However, while airborne training for the first four American airborne divisions was conducted during 1943, the 13th encountered considerable difficulties when it came to its turn for training. By the last few months of 1943 the 82nd and 101st Airborne Divisions had conducted airborne exercises and finished their training, and had then been transferred to Europe; to ensure the divisions could conduct airborne operations, a majority of the transport aircraft available in the United States had been sent with them, and even more were transferred to Europe as replacements after the American airborne landings in Normandy in June 1944. Consequently, very few transport aircraft were available for use by the 13th, and the original training exercise for the division that had been scheduled for June 1944 had to be postponed until 17 September, and then once again until 24 September. The divisional training exercise took place around Camp Mackall, North Carolina, and suffered from a number of difficulties and problems. Poor weather delayed the beginning of the exercise until the night of 25 September, and it was only then that the aircraft carrying the first three battalions of paratroopers could take off and attempt to drop the airborne troops on three separate drop zones. A combination of poor visibility, and a lack of sufficient training for the pilots of the transport aircraft, resulted in the paratroopers being dispersed widely when dropped. Only sixty five percent of the airborne troops and equipment dropped on the first drop zone were ready for action ninety minutes later, and in the second drop zone the airborne troops were so scattered that by 10:00 the next morning the commander of the battalion only had control over twenty percent of his men. After completing its training in January the division was preparing to transfer to the Pacific Theatre in early 1945. However, the rapid advances made by German forces during the Battle of the Bulge led to the division being transferred to the European Theatre of Operations to reinforce Allied divisions already in combat.

Еуропалық операциялар театры

Дивизия ақпан айының басында Еуропа операциялар театрына келді, Бірінші одақтас әуе десанттық армиясының басқаруына бағынды, және генерал-майор Чепменге дивизияның Арден шайқасының соңғы кезеңінде әуе десанттық операцияларын жүргізуі мүмкін екені туралы хабарланды. Дегенмен, Ардендегі науқан дивизия сол жерге жеткізілмей тұрып аяқталды. Бірақ, егер жарылыс жасалса, одақтастар Солтүстік Германия жазығына кіріп, Берлинге және Солтүстік Германияның басқа да ірі қалаларына шабуылға көше алатын еді. Генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрдің, Одақтас экспедициялық күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысының «Жалпы майданға бағытталған шабуыл» стратегиясына сәйкес, Рейнді бірнеше жерде бұзуға тырысу туралы шешім қабылданды. Англо-канадтық 21-ші армия тобының қолбасшысы, фельдмаршал Бернард Монтгомери, өзінің басқаруындағы күштерге Рейнді бұзуға мүмкіндік беретін жоспар жасады, оны «Жарлау операциясы» деп атады, және Эйзенхауэр бұл жоспарды мақұлдады. «Жарлау операциясы» генерал-лейтенант Майлз С. Демпси басқаратын британдық екінші армияның және генерал-лейтенант Уильям Симпсон басқаратын АҚШ-тың тоғызыншы армиясының Ристе, Веселде және Липп каналының оңтүстігінде Рейнді кесіп өтуін көздеді. Операцияның сәтті аяқталуын қамтамасыз ету үшін Монтгомери операция жоспарына әуе десанттық бөлімді қосуды талап етті, ол амфибиялық шабуылдарды қолдауға арналған еді, және бұл операция «Varsity» деп аталды. Бастапқыда Varsity-ге қатысу үшін үш әуе десанттық дивизия таңдалды: британдық 6-шы әуе десанттық дивизиясы, АҚШ-тың 17-ші әуе десанттық дивизиясы және соңында 13-ші дивизия, олардың барлығы генерал-майор Мэтью Риджвей басқаратын АҚШ-тың XVIII әуе десанттық корпусына бағынды. Дивизия бірнеше басқа әуе десанттық операцияларына қатысуы жоспарланған, бірақ олардың барлығы орындалудан бұрын тоқтатылды. Біріншісі – «Арена» операциясы, ол Солтүстік Германияның Кассель аймағында «стратегиялық әуе басы» деп аталатын жерге алтыдан онға дейін дивизияны қондыруды көздеді; операцияны жоспарлаушылар бұл операцияның неміс қорғаушыларынан үлкен аумақты тартып алуға және одақтас әскерлеріне Германияға одан әрі шабуыл жасау үшін плацдарм беруге мүмкіндік беретінін күткен. 13-ші дивизия 17-ші, 82-ші және 101-ші әуе десанттық дивизияларымен және британдық 6-шы және 1-ші әуе десанттық дивизияларымен бірге қатысуға таңдалды. Операцияға 1 мамыр күні бастау жоспарланған, барлық қажетті әуе және әуе десанттық жаяу әскер дивизиялары орналастырылып, жабдықталғаннан кейін, бірақ 26 наурызда одақтас жер күштерінің жылдам қимылы операцияның қажеттілігін жойғандықтан ол кейіннен тоқтатылды. 13-ші дивизияны тартуды көздеген тағы екі әуе десанттық операция жоспарланған. «Шокер II» операциясы Германияның Вормс қаласының жанындағы Рейннің шығыс жағалауына әуе десанттық қондыруды көздеді. Операцияны жоспарлау жоғары деңгейге жетті, және дивизия Франциядағы әуежайлардан ұшуға бірнеше сағат қалғанда, одақтас жер күштері жоспарланған қондыру аймақтарын басып алғандықтан операция тоқтатылды. «Эффективті» операциясы 13-ші дивизияны Штутгарттан оңтүстікке қондыруды, жақын маңдағы әуежайды басып алуды және Қара Орманның жанындағы жерлерге қосымша күштердің қонуы үшін плацдарм құруды көздеді. Операция 22 сәуірге жоспарланған, бірақ 18 сәуірде одақтас бөлімдері Қара Орман аймағын қоршап алып, оны қажетсіз еткендіктен тоқтатылды.

The division arrived in the European Theater of Operations in early February, coming under the command of the First Allied Airborne Army, and Major General Chapman was informed that there was a possibility that the division would be required to conduct airborne operations during the closing stages of the Battle of the Bulge. However, the campaign in the Ardennes ended before the division could be transported there. but if breached would allow the Allies access to the North German Plain and ultimately to advance on Berlin and other major cities in Northern Germany. Following the 'Broad Front Approach' laid out by General Dwight D. Eisenhower, the Supreme Allied Commander of the Allied Expeditionary Force, it was decided to attempt to breach the Rhine in several areas. Field Marshal Bernard Montgomery, commanding the Anglo Canadian 21st Army Group, devised a plan to allow the forces under his command to breach the Rhine, which he titled Operation Plunder, and which was subsequently authorized by Eisenhower. Plunder envisioned the British Second Army, under Lieutenant General Miles C. Dempsey, and the U. S. Ninth Army, under Lieutenant General William Simpson, crossing the Rhine at Rees, Wesel, and an area south of the Lippe Canal. To ensure that the operation was a success, Montgomery insisted that an airborne component was inserted into the plans for the operation to support the amphibious assaults that would take place, which was code named Operation Varsity. Three airborne divisions were initially chosen to take part in Varsity, these being the British 6th Airborne Division, the U. S. 17th Airborne Division, and finally the 13th, all of which were assigned to U. S. XVIII Airborne Corps, commanded by Major General Matthew Ridgway. The division was scheduled to participate in several other airborne operations; however, these were all cancelled before they could take place. The first of these was Operation Arena, which envisioned landing between six and ten divisions into what was termed a 'strategic airhead' in the Kassel region of Northern Germany; the planners of the operations envisioned that the operation would deny a large swathe of territory to the German defenders and give the Allied armies a staging area for further advances into Germany. The 13th was chosen to participate, along with the 17th, 82nd and 101st Airborne Divisions and the British 6th and 1st Airborne Divisions. A preliminary date for 1 May was set for the operation once all of the required airborne and air landed infantry divisions had been located and supplied, but it was ultimately cancelled on 26 March due to the rapid movement of Allied ground forces negating the need for the operation. Two other airborne operations were planned to include the 13th. Operation Choker II was to be an airborne landing on the east bank of the Rhine near Worms, Germany; planning for the operation got to an advanced stage, and the division was only hours from taking off from airfields in France when the operation was cancelled due to Allied ground forces overrunning the proposed landing areas. Operation Effective was designed to land the 13th south of Stuttgart, seize a nearby airfield and create an airhead for further forces to land in near the Black Forest. The operation was scheduled for 22 April, but was cancelled on 18 April due to Allied units encircling the Black Forest region and making it unnecessary.

Белсенділендіру

Германиямен болған қақтығыс "Эффективті операция" жойылғаннан кейін бірнеше аптадан соң аяқталды, және одан кейін дивизияның Тынық мұхитындағы Жапонияға шабуылға қатысу үшін, АҚШ-та қысқа тоқталыс жасағаннан кейін қайта орналастырылатыны жарияланды. 17-ші әуеде десанттық дивизияның таратылуы 13-ші дивизияның Жапониядағы жоспарланған әрекеттеріне дайындық үшін сол дивизиядан бірнеше жауынгерлік бөлімдерді қосып алуына мүмкіндік берді. Дивизия 23 тамызда Нью-Йорк қаласына келді, бірақ 1945 жылдың қыркүйегінде Жапонияның капитуляциясына дейін АҚШ-тан шыққан жоқ. Қақтығыс аяқталғандықтан, дивизия енді АҚШ армиясына қажет болмады және 25 ақпан 1946 жылы Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэггте толығымен таратылды, оның құрамы 82-ші әуеде десанттық дивизияның басқаруына берілді.