Кіріспе

Виллафранка қоршауы 1744 жылдың 14-27 сәуір аралығында Австрия мұрагерлік соғысы кезінде өтті. Испания және Франция әскерлері Сардиния Корольдігіне қарай жылжып, Виллафранка өткеліндегі англо-сардиниялық күштер бекінген позицияларына шабуыл жасады. Франко-испандық шабуылдар аса сәтті болмады, бірақ шабуылдар барысында қорғаушылар көп шығынға ұшырағандықтан, өз күштерінің басым бөлігімен Виллафранка портын тастап кетуге мәжбүр болды. 27 сәуірде қалада қалған кішкентай гарнизон жанындағы әскерлер бағынды.

Италиядағы жағдай

1744 жылы Италияда испандықтар үшін жағдай қиын басталды. Оңтүстікте австриялықтар генерал Монтемар әскерін үнемі кері шегіндіруде болды. Неаполь қауіп астында еді. Жерорта теңізінде теңіз үстемдігімен мақтанған Ұлыбритания Австрия тарапына қосылды, ал Корольдік теңіз флоты Испанияның одақтастарын тұрақты түрде мазалады және испандық әскери кемелердің қозғалысын қиындатты. Генуя британдық эскадрильямен блокадаланды, ал Швейцария әскердің өтуіне шекарасын жапты. Одақтас Франция арқылы құрлықпен жүріп, Инфанте Филип Савойяны оңай бағындырды, бірақ жеткілікті жабдықталусыз Альп тауларында сардиниялықтарға қарсы шабуылға өте алмады. 22 ақпанда Бурбон флоты Тулон жағалауында британдықтарды жеңді. Адмирал Мэтьюстің флотының шегінуі теңіз жолдарын уақытша француз және испандық бақылауға қалдырды. Филиптің лагеріне көтерме жөнелтілді. Содан кейін Конти князі Людовик Франсуа I басқаратын 20 мың француз, Филиптің 20 мың испандық әскерімен біріктіру үшін жіберілді, олардың мақсаты Ломбардияға жол ашып, оңтүстіктегі испан әскерімен қосылу болды. 1 сәуірде одақтастар Вар өзенін кешіп, Ниццаға қарай жылды. Ницца қарсылықсыз түсті. Виллафранка олардың алдында еді.

Қоршау

Сардиниялықтар, король Карл Эммануэль III-нің інісі, Суза маркизі Витторио Франческо Филиппо ди Савойя бастаған, Виллафранка биіктіктерінде бекінді. Олардың табиғи қорғанысы зор болды: шабуылдаушылар, тік жарлар мен құздармен қоршалған, сардиниялықтардың пуляларының тікелей астында, тас-талдар арқылы қиын өрмелеуге мәжбүр болды. Бекінілген лагерь портта тұрған ағылшын кемелерінен жеткізілген, он бір батареяға бөлінген, барлық калибрлі 80-нен астам зеңбірекпен жабдықталған. Сардиния әскерлері он төрт жаяу әскер батальонынан тұрды. Адмирал Мэтьюс осы кезде аймаққа оралып, сардиниялық қорғанысты нығайту үшін британдық әскерлер, теңізшілер мен артиллерия мамандарынан тұратын күшті түсірді. Бұл күш сардиниялықтармен бірге биіктікке қосылды, олардың зеңбіректері француздарға қарсы соғыс жариялаған елге (Британия 1739 жылдан бері Испаниямен соғысып келеді) бағытталды. Вольтер кейіннен: «Альп тауларында да бізге қарсы күресу үшін ағылшындарды табуға болады» деп әзілдеді. Контидің алғашқы шабуылы 14 сәуірде басталды, бірақ дауыл салдарынан тоқтатылды. Соңында Конти 1744 жылдың 19-20 сәуірінде Виллафранканың бекінілген лагеріне шабуыл жасады. Шабуылдың басында француздар мен испандар Вильфранш жотасының позициясын бірден басып алып, бес сардиниялық батальонды тұтқынға алды немесе жойды. Тіпті бас қолбасшы, Суза маркизі де тұтқынға алынып, оның орнына Цинцано тағайындалды. Француз және испан күштері Виллафранканың қорғаныс шеңберінің кілті болған Мон-Гро, Мон-Руж және Мон-Лез позицияларын басып алуға көшті. Алайда, жаңа қолбасшының басшылығымен қорғаушылар шабуылды тойтаруға мүкіндік алды. Атап айтқанда, сардиниялық қызметтегі швейцариялық бөлімше – Кальберматтен полкі Мон-Лез позициясын ұстап тұру үшін керемет қорғаныс көрсетті. Сағат төртке қарай жағдай қалпына келді және Конти өзінің бар күштерін жұмсады. Цинцано Вильфранш жотасына шабуыл жасап, Ниццаға баратын жолдың маңызды болған позициясын қайта басып алуға мүмкіндік алды. Бұл операция негізінен гранадерлер роталарымен жүзеге асырылып, толық сәттілікке жетті. Кешке сардиниялықтар таңертеңгі позицияларына қайта орналасты. Қорғаушылар ауыр шығынға ұшырады. 1000-нан астам адам қаза тапты, 1500-ге жуық адам жараланды, ал испан және француз әскерлері 3000-нан кем шығынға ұшырады, олардың арасында 433 тұтқын болды. Тек 5000 сарбазы бар Цинцано британдық флоттың көмегімен Виллафранканың бекінілген лагерін тастауды жөн көрді. 21 сәуірдің кешінде Виллафранка портында гарнизон 33 кемеге тиеліп, төрт британдық соғыс кемесімен бірге шықты. 22 сәуірдің таңында флот портты қалдырды. Монтальбано бекінісі тасталып кетті, бірақ Цинцано Виллафранка цитаделінде 340 сарбаздан тұратын гарнизонды қалдырды, олар 27 сәуірде берілді.

Салдары

Принц де Конти Лигурия Ривьерасын бағындыру бірнеше айға созылатын шайқасқа түсетінін түсінді. Сондықтан ол шілдеде Альп тауларына шабуыл жасауды ұйғарды, бұл қимыл итальян фронтын жаруға және Кунео қаласын қоршауға мүмкіндік берді.