Кіріспе
Грекиялық британдық дәрігер және биолог Теодор Филипп Стефанидес (грекше: Θεόδωρος Φίλιππος Στεφανίδης; 21 қаңтар 1896 – 13 сәуір 1983) – грек және британдық дәрігер, көп салалы ғалым. Ол Джеральд Дюреллдің досы және ұстазы ретінде жақсы танымал. Сонымен қатар, Стефанидес табиғатты зерттеуші, биолог, астроном, ақын, жазушы және аудармашы ретінде де белгілі болды. Оның 1946 жылы жарық көрген «Крит шайқасы» атты автобиографиялық еңбегі әскери тарихшылардың арасында әлі де маңызды дереккөз ретінде қолданылады. Ал 1948 жылғы «Корфу және Грекияның кейбір аймақтарының тұщы су биологиясын зерттеу» Корфудағы тұщы су өмірі туралы маңызды биологиялық зерттеме болып саналады. Ол Джеральд Дюреллдің «Менің отбасым және басқа жануарлар», Лоуренс Дюреллдің «Проспероның жасушасы», Генри Миллердің «Маруссидің Колосы» сияқты бірнеше кітаптарда, сондай-ақ фильмдер мен телешоуларда бейнеленген. Оның құрметіне төрт биологиялық түр аталған.
Theodore Philip Stephanides (Greek: Θεόδωρος Φίλιππος Στεφανίδης; 21 January 1896 – 13 April 1983) was a Greek British doctor and polymath, best remembered as the friend and mentor of Gerald Durrell. He was also known as a naturalist, biologist, astronomer, poet, writer and translator. Stephanides' autobiographical account of the Battle of Crete, Climax in Crete (1946), is still cited by military historians and his 1948 A Survey of the Freshwater Biology of Corfu and of Certain Other Regions of Greece is a definitive biological treatise on the freshwater life in Corfu. He was portrayed in a number of books, including My Family and Other Animals by Gerald Durrell, Prospero's Cell by Lawrence Durrell, The Colossus of Maroussi by Henry Miller as well as in several movies and TV productions, and has four biological species named after him.
Бомбей мен Корфудағы балалық шақ
Теодор Филипп Стефанидес 1896 жылғы 21 қаңтарда Бомбей қаласында, Британдық Үндістанда (қазіргі Үндістан) дүниеге келді. Оның әкесі Филипп (Филипп) Стефанидес, Фессалия аймағының, Осман империясының тумасы, ал анасы Катерина Ралли, грек тегінен, Лондонда туып өскен және білім алған. Стефанидестің әкесі грек тегі бар британдық Ралли Бразерс компаниясында жұмыс істесе, анасы сол отбасының мүшесі болды. 1907 жылы Стефанидестің әкесі зейнетке шыққан соң, отбасы алдымен Францияның Марсель қаласына, кейін қысқа уақыттан соң Корфу аралындағы Раллилердің иелігіне көшті. Стефанидес грек тілін сол кезде, яғни 11 жасында ғана үйрене бастады.
Бірінші дүниежүзілік соғыс және грек-түрік соғысы (19191922)
Степанид 1917-1918 жылдары Македония фронтында грек армиясында пулеметші болып қызмет етті. Содан кейін 1919-1922 жылдардағы грек-түрік соғысына қатысты. 1910-1920 жылдары Константин I-мен қарым-қатынасы шиеленіскен Грекияның премьер-министрі.
1920-жылдар: Парижде медицинаны зерттеді, поэзияны аударды
Демобилизациядан кейін Стефанид Францияға көшіп, 1922–1928 жылдары Париж университетінде медицинаны оқыды (радиология мамандығы). Оның профессорларының бірі Мари Кюри болды. 1929 жылы ол микроскопия техникасы бойынша диссертациясын қорғап, сол университетте ғылым кандидаты атағын алды. Парижде Стефанид астрономиямен де шұғылданды және француз астрономы Камиль Фламмарионның жоғары бағасын алды. Осы зерттеулері үшін 1915 жылдың ақпанында Француз астрономиялық қоғамының мүшесі болды. Олар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде танысып, өмір бойы дос болып, бірлесіп жұмыс істеді. Алексия Корфуда Джеральд Дюреллдің жақын досы болды, Стефанид олардың үйленетініне үміттенді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс бұл жоспарларды жоққа шығарды. Алексия грек актрисасы Мелина Меркуридің ағасы Спайрос Меркуриске (1926–2018) үйленді. Олардың екі баласы болды: Пирр мен Александр Меркурис. Стефанид 1930-шы жылдары тұщы су биологиясына қызығушылық танытты. 1936 жылы грек үкіметінің тапсырмасымен ол Корфу аймағының тұщы су биологиясы туралы ғылыми еңбегін – трактатын жазуға кірісті, ол 1948 жылы жарияланды. Ол тез арада Дюрелл ағайындылары Лоренс пен Джеральдпен жақын достық қарым-қатынас орнатып, өмір бойы достары болып қалды. Екі Дюрелл ағайындысы Стефанидті Корфуда өткізген уақыттары туралы естеліктерінде көрсетті: Джеральд өзінің Корфу трилогиясында (оның ішінде бестселлер «Менің отбасым және басқа жануарлар», алғаш рет 1956 жылы жарық көрді), ал Лоренс «Проспероның торшасында» (бірінші басылымы: 1945 жыл). Стефанид те сол кезең туралы естеліктер жазды, олар негізінен Лоренс Дюрелл мен оның сол кездегі әйелі Нэнси туралы естеліктерден тұрады. Олардың үзінділері 1970 және 1980 жылдары «Deus Loci» журналында жарияланды, ал толық нұсқасы 2011 жылы Стефанидтің «Көктемдегі жинақтары» жинағында «Корфу естеліктері» деген атпен жарық көрді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Стефанид Корфудан қайтадан кетуге мәжбүр болды және ол тек сирек жағдайларда ғана сонда оралды. 1941 жылдың мамырында Стефанид Германияның басып кіруі кезінде одақтас әскерлермен бірге Критке барды. Ұзақ және шаршатарлық марш соңында ол тағы бір дәрігермен бірге жүзге жуық жарақат алған жаяу әскерлердің тобына жетекшілік етті, олар Қызыл Крест туының қорғауымен, қарусыз және тіпті темір дулығасыз ашық жерде жүруге мәжбүр болды. Ақырында олар кемеге мінуге арналған жағажайға жетіп, «H. M. A. S. Perth» кемесімен Александрияға эвакуацияланды. 1946 жылы Стефанид Крит шайқасының куәгері болған «Криттегі кульминация» атты кітабын жариялады. Лоренс Дюрелл оған алғы сөз жазып, былай деді: «Анықтығы, дәлдігі және өзін-өзі сезінбеуі үшін [бұл еңбек] кез келген қазіргі заманғы Пурхастың жинақтарымен тең деңгейде тұруға лайық. Ол Грекия мен Криттегі неміс шабуылының атмосферасын мен басқа жерде көрмеген дәлдікпен бейнелейді; және сол жерде болғандарға ол кәсіби журналистердің сенсациялық шығармаларынан кейін сергіту сыяқты болады». Лоренстің ағасы Джеральд Дюрелл «Криттегі кульминация» кітабын «жазылған ең жақсы соғыс кітаптарының бірі» деп атады. Ағылшын әскери тарихшысы Антони Бивор өзінің «Крит: шайқас және қарсылық» кітабында «Криттегі кульминациядан» кеңінен цитата келтіреді. Стефанидтің ата-анасы 1943 жылы Корфуды неміс бомбалау кезінде қаза тапты, ал оның әйелі Мэри мен қызы Алексия 1939 жылы Англияға көшіп, соғыс аяқталғанға дейін қауіпсіздікте болды, біраз уақыт Борнмут қаласында Дюреллдермен бірге тұрды. Бұл үш естелік әлі басылып шығарған жоқ, бірақ «Македониялық Медлиді» жариялау жоспары бар; 1917–1918 жылдар. 1945–1961 жылдары Стефанид Лондонның Ламбет ауданындағы Сент-Томас ауруханасында радиолог ассистенты болып жұмыс істеді. Стефанид пен Дюрелл екеуі де фильмде пайда болды, сондай-ақ Лоренстің «Проспероның торшасы», «Папа Жоанна» және «Грек аралдары» фильмдерінде түсті. «Алтын бет» (1965) және «Аң-сананың қалалары» (1969) атты екі өлең жинағын жариялағаннан кейін Стефанид ақын ретінде жоғары бағаланды. Оның аудармаларының жартысы ғана жарық көрген. Джеральд Дюреллді «пәні» ретінде бейнеледі. Бұл Стефанид пен Дюреллдің соңғы рет кездескені болды. Стефанид 1983 жылдың 13 сәуірінде Лондонның Килберн ауданында ұйықтағанда бейбіт түрде қайтыс болды.
Портреттер
BBC-нің 10 бөлімді "Менің отбасым және басқа жануарлар" (1987) телесериалында Стефанидес рөлін Кристофер Годвин сомдайды. ITV (Телевизиялық желі) драмалық сериалы "The Durrells" (2016–2019) бойынша Стефанидес рөлін Йоргос Карамихос ойнайды.