Кіріспе

Қой тұқымы

Бордер Лестер – британдық қой тұқымы. Бұл мүйізсіз, ұзын жүнді қой және ет пен жүн екеуі үшін де өсірілетін екі мақсатты тұқым деп саналады. Қойлар ірі, бірақ жайбасар. Олар Австралия және АҚШ сияқты басқа қой өсіретін аймақтарға экспортталды.

Сипаттама

Ересекті Лестер қошқарының тірі салмағы шамамен және ересекті қозының салмағы шамамен бір жасар қозының салмағы шамамен. Олардың ақ жүндері өте ұзын, Мерино стандарттары бойынша кең иілген және 32-38 микрон шамасындағы жіңдікке ие, орташа салмақты киімдерге қолданылады. Дегенмен, бұл жүнді жіп илеушілер оның иілгіштігі мен жылтырлығы үшін бағалайды. Америка Құрама Штаттары, Австралия және Жаңа Зеландиядағы Лестер қойларында британдық үйірлердегідей ерекшеліктер сирек кездеседі. Лестердің барлық тұқымдары жайбасарлығымен танымал. Олар жақсы сүт береді және 150%-ға жуық қозы туады. Лестер қойларының барлығы ақ түсті, ұзын денелі, жақсы дамыған көкірегі, иілген қабырғалары және кең, мықты арқасы болады. Мұрыны қара, ал құлақтары үлкен, тік және сергек болуы керек. Аяқтары да қара түсті болуы тиіс.

Тарих

Шекаралық Лестер 1767 жылы Англияның Нортумберленд округінде шығарылған. Олардың аты олардың туған жері Шотландия шекарасына жақын болғандықтан, ал негізгі аталары Дишли Лестер қошқарлары болғандықтан берілген. Дишли Лестерді Роберт Бейкуэлл (1726-1795) ескі Линкольншир тұқымын Лестершир типті қойлармен будандастыру арқылы жаратқан. Дишли Лестер жергілікті шаруалардың арасында кең танымал болды. Джордж және Мэтью Калли Роберт Бейкуэллдің Дишли Лестерлерін сатып алды, ал бұл тұқым Калли ағайлылардың сатулары арқылы көп ұзамай шекараның екі жағында да тарады. 1830 жылдар шамасында шекараның екі жағында Дишли Лестердің екі ерекше түрі қалыптасты. Калли ағайлылар өздерінің қойларын Тизвотер қойларымен будандастырды, ал шекараның басқа аймақтарындағы шаруалар шевиот қойларымен будандастырды. Бұл тұқымдағы айырмашылық оларды "Көк бас киімділер" және "Қызыл аяқтылар" деп атауға себеп болды. Көптеген шаруалар берік қызыл аяқтыларды артық көріп, 1850 жылға қарай Дишли Лестердің осы түрі Шекаралық Лестер деп аталды. 19 ғасырда Ұлыбританияда бұл тұқым кеңінен таралған.

Халықаралық деңгейде

Қазір тіркелген үйірлер Англияда, Ирландияда, Шотландияда және Уэльсте табылған. Шекаралық Лестер қойлары Британдық Гвианаға, Канадаға, Қытайға, Колумбияға, Оңтүстік Африкаға, Францияға, Испанияға, Португалияға, АҚШ-қа, Үндістанға, Жапонияға, Югославияға, Иранға, Венгрияға, Ресейге, Түркияға және Швейцарияға экспортталды. Шекаралық Лестер қойлары 1871 жылы Австралияға импортталды, онда олардың көптеген тұқымдық үйірлері бар. Шекаралық Лестер қошқарлары мериностық қойлармен шағылыстыру үшін қолданылады, нәтижесінде бірінші буын аналық қойлар өндіріледі, олар сапалы қозы өндірісі үшін өте құнды. Осылай өндірілген Шекаралық Лестер – мериностық кросс қойлары ет бағытындағы қой шаруашылығында ең жоғары өнімділікті қамтамасыз етеді, олар жақсы пропорцияланған дене бітіміне, жоғары өнімділікке, жақсы жем жеу қабілетіне және жоғары сүт өнімділігіне ие. Шекаралық Лестер – мериностық кросс қойлары қысқа жүнді қошқарлармен (мысалы, Poll Dorset немесе Southdown) шағылыстырылып, тез өсіп, нарықтық салмаққа жететін және идеалды дене пішініне ие сапалы қозыларды өндіреді. Австралияда өндірілетін қозылардың басым көпшілігі осы әдіспен өсіріледі. Сонымен қатар, Шекаралық Лестер қойлары Австралияда дамыған Gromark тұқымының генетикасының шамамен 50 пайызын құрайды. Бұл тұқым 1859 жылы Жаңа Зеландияға әкелінді, ал 1880 жылдары салқындату технологиясы енгізілгеннен кейін Шекаралық Лестер ауыр салмақты қозылар мен қой еті өндірісі үшін әке ретінде пайдаланылды. Кейіннен Шекаралық Лестер Жаңа Зеландияның Border Romney (Coopworth) және Border Corriedale (Borderdale) тұқымдарын дамытуға қолданылды. Тұңғыш тұқымдық қауымдастық 1888 жылы АҚШ-та құрылды. Америкалық Шекаралық Лестер қауымдастығы АҚШ-тағы жалғыз тіркеуші мекеме болып табылады. Асыл тұқымды шаруалар жыл бойы округтік көрмелер мен жәрмеңкелерде қойларын көрсетеді, ал жылдық Ұлттық Полли Хопкинс шоуы Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы The Big E және Кентукки штатының Луисвилл қаласында өткізілетін Солтүстік Америка халықаралық мал шаруашылығы көрмесі арасында ауысып өтеді.