Кіріспе

Американдық логик (1882–1964)
Генри Морис Шеффер (1 қыркүйек 1882 – 17 наурыз 1964) – американдық логик.

Өмір және мансап

Шеффер – Украинаның батысында туған, 1892 жылы ата-анасы мен алты бауырымен бірге АҚШ-қа көшіп келген поляк еврейі еді. Ол Гарвард университетіне түсуге дейін Бостон латын мектебінде оқыды, Жосия Ройстен логиканы үйренді, 1905 жылы бакалавр, 1907 жылы магистр және 1908 жылы философия ғылымдарының докторы дәрежесін аяқтады. Шеффер Гарвардта докторантурадан кейінгі стажер болды, содан кейін Вашингтон, Корнелл, Миннесота, Миссури және Нью-Йорк қалалық колледждерінде бір жылдан сабақ берді. 1916 жылы ол Гарвардқа философия профессоры болып жұмысқа қабылданды және 1952 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін сол жерде қызмет етті. Scanlan (2000) – Шеффердің өмірі мен еңбектерін зерттейтін еңбек. Шеффер 1913 жылы Буль алгебрасын бір ғана бастапқы бинарлық операция арқылы анықтауға болатынын дәлелдеді, ол «. және . екеуі де емес» деп белгіленеді, қазір NAND немесе оның қос NOR (яғни «не . не .») деп қысқартылады. Сол сияқты, логикалық есептеулерді бір ғана байланыстырушы арқылы құруға болады, оның шындық кестесі логикалық NAND-тің (әдетте Шеффер сызығы деп аталатын тік сызықпен белгіленеді) немесе оның қос логикалық NOR-ының (әдетте тік жебемен немесе қысқаша сызықпен белгіленеді) шындық кестесіне ие болады. Чарльз Пирс бұл фактіні 1880 жылы да анықтаған, бірақ тиісті мақала 1933 жылға дейін жарияланбады. Шеффер тек өзінің сызығы арқылы құрылған аксиомаларды ұсынды. Шеффер 1913 жылы қазір Шеффер сызығы деп белгілі нәрсені енгізді; ол 1925 жылы Уайтхед пен Расселдің «Principia Mathematica» еңбегінде қолданылғаннан кейін ғана кеңінен танылды. Шеффердің бұл жаңалығына Бертран Рассел жоғары баға берді, ол өзінің логикасын жеңілдету үшін «Principia Mathematica» кітабының екінші басылымында оны кеңінен пайдаланды. Осы пікірге байланысты Шеффер логиктер үшін бір жақты адам болды, әсіресе Шеффер өзінің мансабында аз жариялағандықтан, бұл әдістің егжей-тегжейін жарияламады, тек оны мимеографиялық жазбаларда және қысқаша жарияланған тезисте сипаттады. В.В. Куиннің «Математикалық логика» еңбегі де Шеффер сызығына көп көңіл бөлді. Шеффер байланыстырушысы – логикалық жүйедегі кез келген байланыстырушы, ол аналогты түрде жұмыс істейді: тілдегі басқа барлық мүмкін байланыстырушыларды білдіруге болады. Мысалы, олар сандық және модальдық логика үшін де әзірленді.