Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс-швейцариялық микробиолог (1834–1913)
German Swiss microbiologist (1834–1913)
Теодор Альбрехт Эдвин Клебс (6 ақпан 1834 – 23 қазан 1913) – неміс-швейцариялық микробиолог. Ол негізінен жұқпалы аурулар саласындағы еңбектерімен белгілі. Оның жұмыстары қазіргі заманғы бактериологияның дамуына негіз салды және Луи Пастер мен Роберт Кохқа үлгі болды. Ол дифтерия қоздырғышын алғаш рет ашты, ол Клебс-Лоффлер бактериясы (қазіргі Corynebacterium diphtheriae) деп аталды. Ол дәрігер Арнольд Клебстің әкесі болған.
Theodor Albrecht Edwin Klebs (6 February 1834 – 23 October 1913) was a German Swiss microbiologist. He is mainly known for his work on infectious diseases. His works paved the way for the beginning of modern bacteriology, and inspired Louis Pasteur and Robert Koch. He was the first to identify a bacterium that causes diphtheria, which was called Klebs–Loeffler bacterium (now Corynebacterium diphtheriae). He was the father of physician Arnold Klebs.
Өмір
Клебс Пруссия провинциясының Кенигсберг қаласында дүниеге келген. 1855 жылы Вюрцбург университетінде Рудольф Вирховтан оқыды және 1858 жылы Берлин университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Келесі жылы Кенигсберг университетінде абилитация алды. Клебс 1861 жылдан 1866 жылға дейін Берлиндегі Charité клиникасында Вирховтың ассистенты болды, содан кейін Швейцариядағы Берн университетінде патология профессоры болды. Ол швейцариялық Роза Гроссенбахерге үйленді және швейцариялық азаматтық алды. 1870 жылы Франко-прусс соғысы кезінде Пруссия армиясында әскери дәрігер болып қызмет етті; оның бірнеше ата-бабалары Наполеон соғыстарында шайқасқан. Клебс 1872-1873 жылдары Вюрцбургте, 1873-1882 жылдары Прагада және 1882-1892 жылдары Цюрихте оқытумен айналысты. Факультетпен келіспеушіліктерге байланысты, Клебс 1893 жылы Цюрихтен кетіп, 1894 жылы Карлсруэ мен Страсбургте сәтсіз жеке кәсіп ашты. 1896 жылдан 1900 жылға дейін Клебс АҚШ-тың Чикаго қаласындағы Раш медициналық колледжінде сабақ берді. 1905 жылдан 1910 жылға дейін ол Берлинде жеке зерттеуші болды, содан кейін Швейцарияға оралып, Лозаннада үлкен ұлымен бірге тұрды. Клебс Бернде қайтыс болды.
Klebs was born in Königsberg, Province of Prussia. He studied at the University of Würzburg under Rudolf Virchow in 1855 and received his doctorate at the University of Berlin in 1858. He achieved his habilitation at the University of Königsberg the following year. Klebs was an assistant to Virchow at the Charité in Berlin from 1861 until 1866, when he became a professor of pathology at the University of Bern in Switzerland. He married Rosa Grossenbacher, a Swiss, and also acquired Swiss citizenship. He served as a military physician for the Prussian Army in 1870 during the Franco Prussian War; several of his ancestors had fought during the Napoleonic Wars. Klebs taught at Würzburg from 1872 to 1873, at Prague from 1873 to 1882, and at Zürich from 1882 to 1892. Because of disagreements with the rest of the faculty, the impetuous Klebs resigned from Zürich in 1893 and ran an unsuccessful private business in Karlsruhe and Strassburg in 1894. From 1896 to 1900, Klebs taught at Rush Medical College in Chicago, United States. From 1905 to 1910, he was a private researcher in Berlin, after which he returned to Switzerland, living with his oldest son in Lausanne. Klebs died in Bern.
Ашылғандар
1883 жылы Клебс Corynebacterium diphtheriae бактериясын дифтерияның этиологиялық себебі ретінде сәтті анықтады. Бұл бактерия Клебс-Лёффлер бациллы деп те белгілі. Клебсиелла бактериясының туысы оның еңбегінің құрметіне аталған. Сондай-ақ, 1972 жылы 20 түрді қамтитын талшықты шарфитті жасыл балдырлар туысы Klebsormidium да оның құрметіне аталды. Клебстің еңбектері медицинадағы маңызды жаңалықтардың алдында жасалған. Ол 1884 жылы акромегалияны сипаттады, бұл Пьер Мариден екі жыл бұрын жасалған. 1878 жылы ол маймылдарға сәтті түрде сифилис жұқтырды, бұл Эли Мечников пен Эмиль Рудан 25 жылға бұрын жасалған. Ол Роберт Кохтан 9 жыл бұрын бактерия колонияларын бөліп алды. Ол алғаш рет жануарларда инфекцияланған сиырдың сүтін енгізу арқылы тәжірибелік түрде туберкулезді тудырды. Ол Карл Йозеф Эбертке дейін тиф бациллін (қазір Salmonella typhi деп аталады) анықтады.
In 1883, Klebs successfully identified the bacterium Corynebacterium diphtheriae as the etiological agent of diphtheria. This bacterium is also known as the Klebs Löffler bacillus. The bacterial genus Klebsiella is named in honor of his work. Also Klebsormidium, which is a genus of filamentous charophyte green algae comprising 20 species,was also named in his honour in 1972. Klebs' works preceded some of the most important discoveries in medicine. He described acromegaly in 1884, two years before Pierre Marie. In 1878, he successfully inoculated syphilis in monkeys, antedating Élie Metchnikoff and Émile Roux by 25 years. He isolated colonies of bacteria nine years before Robert Koch. He was the first to produce tuberculosis experimentally in animals by the injection of milk from infected cows. He identified the typhoid bacillus (now named Salmonella typhi) before Karl Joseph Eberth.
Бактериологиядағы негізгі сынақтар
Клебс өзінің зерттеу стратегиясына, сондай-ақ жалпы бактериологиялық зерттеулерге негіз болған төрт "Grundversuche" (негізгі сынақтарды) анықтады. Клебстің пікірінше, бактериологиялық сынақтар келесі постулаттардан тұрады: Біріншіден, барлық бактериялар патологиялық. Екіншіден, бактериялар спонтанды түрде пайда болмайды. Үшіншіден, әрбір ауру бактериялардың салдарынан туындайды. Төртіншіден, ерекшеленетін ауруларды қоздыратын бактерияларды да ерекшелендіруге болады. Бұл гипотезалардың кейбіреуі тікелей жалған болғанымен, олар қазіргі бактериологиялық тәжірибелердің негізін құрайды.
Klebs identified four "Grundversuche" (fundamental tests) that provided a basis for his own research strategy, as well as general bacteriological research. According to Klebs, the bacteriological tests consist of the following postulates:
First, all bacteria are pathological. Second, bacteria never occur spontaneously. Third, every disease is caused only by bacteria. Fourth, the bacteria that cause distinguishable disease are distinguishable. Although some of these hypotheses are literally false, they are in general the foundation of modern experiments in bacteriology.
Ғылыми қателіктер
Клебс жұқпалы аурулар туралы маңызды қателіктер жіберді. Мысалы, ол безгекті бактерия тудырады деп сенді. 1879 жылы Коррадо Томмаси Крудели және ол Римдік Кампаниядағы Понтин батпақтарының суларынан бактерияны оқшаулады деп мәлімдеді. Олар бактерия безгек ауруының қоздырғышы деп тұжырымдады, себебі оны безгек эпидемиясы тараған аймақтағы ылғалды топырақтан тапты. Олар оған «Бацил маляриясы» деген атау берді. Олар кейіннен бактериялық оқшауланымды қояндарға енгізіп, тәжірибе жасады. Жұқтырған қояндарда қызба мен көкбауырдың ұлғаюы байқалды, бұл безгектің белгілері. Олар бактериялардың ластанған су ішу арқылы немесе ауамен тыныс алу арқылы жұғады деп болжады. Клебс безгекке қарсы препарат – хининнің микробты өлтіретінін хабарлады. Бұл жаңалық сол кездегі жетекші малариологтар тарапынан қолдау тапты. Осылайша, безгек мәселесі шешілді деп жарияланды. Бірақ 1880 жылы француз армиясының дәрігері Шарль Альфонс Лаверан безгектің себебі протозой паразиті (ол оны Oscillaria malariae, қазір Plasmodium falciparum деп атады) екенін дұрыс анықтағанда, оның жаңалығы Клебс пен Томмаси Круделидің бацилла теориясының артықшылығына байланысты назардан тыс қалды. Алайда, 1881 жылы американдық дәрігер Джордж Миллер Стернберг бактерияның безгектің нақты белгілерін тудырмағанын дәлелдеді. Бацилла теориясы 1898 жылы масалық безгек теориясының тәжірибелік дәлелдерімен қате екені анықталды. Клебс сонымен қатар Microzoon septicum жара инфекциясының себебі ретінде және «монадтардың» ревматизмнің патогені ретінде бар екенін айтқанда да қателіктер жасады.
Klebs made some significant errors about infectious diseases. He believed, for example, that malaria was caused by a bacterium. In 1879, Corrado Tommasi Crudeli and he claimed that they isolated a bacterium from the waters of Pontine Marshes in Roman Campagna. They concluded that the bacterium was the pathogen for malaria as they discovered it from damp soil in the region of malaria epidemics. They gave it the name Bacillus malariae. They further experimented with the bacterial isolate which they injected into rabbits. They observed that infected rabbits developed fever and enlarged spleen, characteristics of malaria. They proposed that the malarial bacterium was transmitted by drinking contaminated water or inhalation from air. Klebs reported that antimalarial drug quinine killed the germ. The discovery was supported by leading malariologists of the time. It was then declared that the malaria problem was solved. When a French Army physician Charles Alphonse Laveran correctly discovered in 1880 that malaria was caused by a protozoan parasite (which he called Oscillaria malariae, now Plasmodium falciparum), the discovery was ignored in preference of the bacillus theory of Klebs and Tommasi Crudeli. An American physician, though, George Miller Sternberg, proved that the bacillus did not cause specific symptoms of malaria in 1881. The bacillus theory was eventually proved wrong by the experimental demonstration of the mosquito malaria theory in 1898. Klebs also made mistakes in claiming the existence of Microzoon septicum as causative agent of wound infection, and "monadines" as the pathogen for rheumatism.