Кіріспе

Қытай операсындағы әйел рөлдерінің жалпы атауы – Дан. Дан қытай операсындағы әйел рөлдерін белгілейтін жалпы термин, көбінесе басты рөлдерге қатысты. Мұндай рөлдерді ер немесе әйел актерлер орындай алады. Пекин операсының бастапқы кезеңдерінде Дан рөлдерін тек ер адамдар ғана сомдаған, бірақ қазіргі таңда қытай операсының ешбір түрінде мұндай практика кеңінен қолданылмайды.

Ерлер мен актерлер

Ер актерлер, дан рөлін ойнауға маманданғандар, нандан (男旦) деп аталады; бұл практика Цинь династиясы кезінде императорлық тыйымдардың нәтижесінде пайда болды, себебі әйелдердің сахнада өнер көрсетуі қоғамдық моральға зиянды деп есептелді. Мей Ланфан – ең танымал дан орындаушыларының бірі, осы ерлердің әйел рөлін сомдауын бастады. Пекин операсындағы атақты дан орындаушылары – Мей Ланфан, Чэн Яньцю, Шан Сяоюнь және Сюнь Хуйшэн, барлығы ер адамдар. Пиньчжудағы "Төрт үлкен атақты дан" (Sì Dàmíng Dàn) – Ай Ляньцзюнь, Бай Юшуан, Лю Цюйся және Си Цайлиан. Сондай-ақ "Төрт кішкентай атақты дан" (四小名旦) – Ли Шифан, Мао Шилай, Чжан Цзюньцзяу және Сонг Дзэчжу болды.

Ішкі түрлері

Қытай операсында бірнеше түрлі дан ролі бар. Көбінесе "Гуймен Дан", "Женг Дан", "Хуа Дан", "Даома Дан", "У Дан", "Лао Дан" және "Цай Дан" ролі кездеседі. Әрбір дан ролінің өзіне тән ерекшеліктері болады.

Гюймен Дан

Гюмен Дан ("бұдақ есігі рөлі") - ізгі әйел рөлі. Олар әдетте жас, үйленбеген, жоғары әлеуметтік статусы бар әйелдер. Гюмен Дан көбінесе ән айтуға назар аударады және аз қозғалады. Олар өте жоғары, тікелей дауыспен ән айтады. Қытайдағы опера мектептері осындай рөлге студенттерді іздеуде қиындыққа келіп, өйткені бұл рөлге жақсы дауыс, сұлу сыртқы келбет және зейінге лайық бой қажет. Өткен ғасырдың ең танымал Гюмен Дан әртісі - Мэй Ланфан. Гюмен рөлінің мысалдары - "Пион павильонынан" (牡丹亭) Ду Линян (杜丽娘) және "Уцзяподан" (武家坡) Ван Баочуань (王宝钏).

Женг Дан

Чжэнь Дань ("түзу роль"), сондай-ақ Циньи ("жасыл киімді") деп те аталады, бұл орта жастағы әйелдердің рөлі. Бұл кейіпкерлер көбінесе үйленген, қадірлі және әдемі әйелдер, негізінен әйелдер мен аналардың рөлін сомдайды. Олар өнер көрсеткенде тістерін көрсетпеуі және киімдерін қозғатпауы тиіс.