Кіріспе
1968–1982 жылдары екі айда бір шығатын Кеңес Одағындағы "Ағымдағы оқиғалар хроникасы" (Хро́ника теку́щих собы́тий) журналы.
A Chronicle of Current Events (Хро́ника теку́щих собы́тий)
the persecution of samizdat, of A Chronicle of Current Events, of Sakharov, Solzhenitsyn, and hundreds of others cannot be called ideological struggle. It is an attempt once again to silence human voices through the use of prisons and camps. Despite constant harassment by the Soviet authorities more than sixty issues of the Chronicle were compiled and published (circulated) between April 1968 and August 1983. One issue (No 59, November 1980) was confiscated by the KGB. The last issue to appear (No 64, June 1982) was not put into circulation until the very end of August the following year. Material was gathered and checked up to 31 December 1982 but issue No. 65 never went into circulation.
Сахаров, Солженицын және жүздеген басқа адамдарды қуғынға салу – бұл идеологиялық күрес емес. Бұл түрмелер мен лагерьлерді пайдаланып адамдардың даусын қайта-қайта басуға жасалған әрекет. Кеңес билігінің үздіксіз мазалауына қарамастан, 1968 жылдың сәуірінен 1983 жылдың тамызына дейін "Хрониканың" алпыстан астам саны жиналып, жарияланды (таратылды). 1980 жылдың қараша айында шыққан 59-шы саны КГБ-мен тәркіленді. Соңғы шығарылымы (64-ші сан, 1982 жылдың маусымы) келесі жылдың тамыз айының соңына дейін таратылмады. Материалдар 1982 жылдың 31 желтоқсанына дейін жиналып, тексерілді, бірақ 65-ші сан жарық көрген жоқ.
A Chronicle of Current Events (Хро́ника теку́щих собы́тий)
the persecution of samizdat, of A Chronicle of Current Events, of Sakharov, Solzhenitsyn, and hundreds of others cannot be called ideological struggle. It is an attempt once again to silence human voices through the use of prisons and camps. Despite constant harassment by the Soviet authorities more than sixty issues of the Chronicle were compiled and published (circulated) between April 1968 and August 1983. One issue (No 59, November 1980) was confiscated by the KGB. The last issue to appear (No 64, June 1982) was not put into circulation until the very end of August the following year. Material was gathered and checked up to 31 December 1982 but issue No. 65 never went into circulation.
Жауапсыздық
Бүгінде "Хроника" Кеңес Одағындағы саяси қуғын-сүргіннің мәні мен ауқымын ерекше тарихи шолу арқылы ұсынады. Ешбір басқа "самиздат" басылымы осы елді осылай ұзақ уақыт бойы қамтып, Сталиннен кейінгі кеңестік биліктің ұлттық және жергілікті деңгейде жасаған адам құқықтарын бұзудың барлық түрлерін тіркемеген. Журнал бұрынғы, тар мақсаттағы жасырын басылымдар үлгісінде жасалған, ал 1970-ші жылдардың басында Украинада ("Украинский вісник", Украина хабаршысы, 1970–1975 жж.) және Литвада ("Литвадағы католик шіркеуінің хроникасы", 1972–1989 жж.) осы үлгіге еліктеушілер пайда болды. "Хрониканың" алғашқы нұсқаларын діни және этникалық азшылықтар, қуғынға ұшыраған баптистер мен қырым татарлары жариялаған. Көптеген келесі есептер мен "Самиздат жаңартулары" осы тақырыпқа арналды. Уақыт өте келе "Хрониканың" қамтымы Кеңес Социалистік Республикалар Одағының барлық құрамына, діни және этникалық топтарына тарады. 1968 жылғы Қызыл алаңдағы демонстрацияға қатысушы ол сол кезде де, кейін де психиатриялық сараптамадан өтуге мәжбүр болды. 1970 жылы сотталып, айыпталды және Қазан қаласындағы арнайы психиатриялық ауруханаға жіберілді, 1972 жылы босатылды. Горбаневскаяның орнын басуға басқалар келді (төмендегі "Редакторлар" бөлімін қараңыз) және өз кезегінде олар да түрлі мазақтаулар мен қорқытуларға ұшырады. Бұл жағдай келесі 13 жыл ішінде бірнеше рет қайталанды.
Түпнұсқасы No 1 ТБК-ның негізі
1960 жылдардың ортасына қарай Мәскеудегі сыншыл ойлы ересектер мен жастар (кейін диссиденттер деп аталды) Кеңес Одағындағы саяси қуғын-сүргін туралы ақпараттың кеңеюіне куә болды. Мысалы, 1966 жылы сотталып, түрмеге қамалған жазушылар Юлий Даниэль мен Андрей Синявский түрме лагерьлерінен жіберген хаттарында, олар және басқалар бұрыннан бар деп ойлағаннан гөрі, әлдеқайда көп саяси тұтқындар бар екенін хабарлады. Бұл ресми емес, балама және цензураланбаған ақпарат айналымының өсуі нәтижесінде, ақын және аудармашы Наталья Горбаневская, жазушы Илья Габай және физик Павел Литвинов сияқты адамдардан тұратын топ тұрақты ақпараттық бюллетень ұйымдастыруды қарастырды. Бірінші нөмір сот процесіне қатысты көптеген өтініштер мен ұжымдық хаттарға қол қойғандарға қарсы билік тарапынан қолданылған репрессивті шараларды егжей-тегжейлі сипаттады. Бұл журнал стандартты самиздат әдістерін пайдаланды, яғни машинаға терілген мәтіндер алушылар тарапынан қайта теріліп, тізбектей таратылды. Осылайша, бастапқы "таралым" (10-12 дана, сондай-ақ "нөлдік закладка", шамамен "бірінші буын қолжазбасы") жүздеген машинаға терілген көшірмелермен елдің барлық аймандарына тарады. Әр нөмірдің күні оның алғаш рет таратылған немесе Мәскеуде "жарияланған" уақытын емес, енгізілген соңғы ақпаратты көрсетті. Келесі нөмірлердің көлемі ұлғайған сайын, және кеңес билігі тарапынан оның кеңінен таралуына кедергі келтіру күшейген сайын, осы екі күндік аралық бірнеше айдан жылдарға дейін ұзарды. Мысалы, 63-ші нөмірде 230 беттік машинаға терілген мәтін болды және ол 1981 жылдың 31 желтоқсанымен белгіленгенімен, Мәскеуде 1983 жылдың наурызына дейін пайда болған жоқ.
This growth in the unofficial, alternative and uncensored circulation of information led a group including poet and translator Natalya Gorbanevskaya, writer Ilya Gabay and physicist Pavel Litvinov to consider organising a regular information bulletin. Issue No. 1 detailed the repressive measures taken by the authorities against individuals who signed the numerous petitions and collective letters concerning the trial. The periodical adopted standard samizdat techniques, whereby typewritten texts were retyped by recipients and passed along in chain letter fashion. An initial "circulation run" of 10 to 12 copies (also known as nulevaya zakladka, roughly, "zero generation manuscript") thus spread throughout the country in hundreds of typewritten copies. The date of each issue reflected the latest information it included, not the moment when it was first circulated or "published" in Moscow. As the size of the successive issues grew, and disruption by the Soviet authorities of its wider circulation increased, the gap grew between these two dates from a few months to many. Issue 63, for instance, contained 230 typescript pages and while it bore the date 31 December 1981, it did not appear in Moscow until March 1983.
КСРО-дағы адам құқықтары туралы хроника
КСРО-дағы адам құқықтарының хроникасы. Валерий Чалдиз, Эдвард Клайн және Питер Реддауи (ред.). Нью-Йорк: «Хроника» баспасы, 1973–82.