Эрик Бейкер: Адам құқықтары мен бейбітшілік жолындағы белсендінің өмірі

Кіріспе

Британдық белсенді Эрик Бейкер (22 қыркүйек 1920 – 11 шілде 1976) – британдық белсенді, Amnesty International адам құқықтары жөніндегі ұйымының негізін қалаушылардың бірі және ұйымның екінші Бас хатшысы. Ол сондай-ақ ядролық қарусыздану науқанының (CND) негізін қалаушы болды. Бейкер Достар діни қоғамының (квакерлер) мүшесі болды және Ұлыбританиядағы квакерлердің бейбітшілік және әлеуметтік куәлігін ілгерілету және іске асыру үшін жұмыс істейтін Ұлыбритания квакерлер бейбітшілік және әлеуметтік куәлігінің басшысы қызметін атқарды. Оның мәңгілік бейіті Англияның Эссекс графтығындағы Малдон қаласындағы квакерлер үйі, онда ол жексенбі күндері құлшылыққа қатысты. Үй бүгінгі күнге дейін әрекет етуде.

Өмір және мансап

Бейкер бейбітшіл болғандықтан, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде саналы қарсылық білдіруші ретінде тіркелді. Оның бұл мәселені сотта қорғауын сипаттауы Британдық жыл сайынғы жиналыстың «Квакер сенім және практикасы» кітабының қазіргі (бесінші) басылымында сақталған. Соғыс кезінде Бейкер «Аштықпен күресу» науқанында жұмыс істеді, соғыстан зардап шеккен Еуропа құрлығына азық-түлік жіберу, британдық қоғамды хабардар ету және үкіметке қысым көрсету үшін қаражат жинады. 1946 жылдан 1948 жылға дейін ол әйелі Джойспен бірге Үндістанның Дели қаласындағы Квакер орталығының бірлескен хатшысы болып тағайындалды. Бейкер 1954 жылдан 1959 жылға дейін Ұлттық бейбітшілік кеңесінің бас хатшысы болды. Осы қызметінде ол «Психологиялық соғыс – демократияға қатер» деген мақала және 1959 жылдың желтоқсанында «Ядролық қаруды тыйым салу жөніндегі халықаралық келісімді қамтамасыз ету науқаны» туралы саяси мәлімдеме жазды. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Бейкер Кипрге бейбітшілік орнату мақсатымен төрт рет миссия жасады (Friends Peace & International Relations Committee, қазір Quaker Peace and Social Witness құрамында). Кипр мәселесімен айналысып жүргенде Бейкер Amnesty International (AI) ұйымының негізін қалаушы Питер Бененсонмен дос болып, саяси, этикалық және діни мәселелерді талқылады. Бененсон Бейкерді «жобаны іске қосуға серіктес» деп сипаттады. Екеуі бірлесіп «1961 жылғы кешірімге шақыру» науқанын жүргізіп, күнделікті телефон арқылы байланысып, саясаткерлермен, шіркеулермен және БАҚ-пен хат алмасып, бірнеше жақтастарды біріктірді. Олардың ортақ идеялары көбінесе мейрамханалардағы салфеткаларға жазылып, Бененсонның 1961 жылғы Observer газетінде жарияланған мақаласына ықпал етті, бұл мақала бастапқыда әлемдік назарды өрттіді. Бейкер Бененсонға саяси тұтқындар туралы мәліметтер жинауға және «Зұлмат 61» атты кітабын дайындауға көмектесті, онда қазіргі тұтқындардың жағдайлары сипатталған. Бененсон Бейкердің көмегі болмаса, бұл кітап жарыққа шықпайтынын айтты. «Санскясыздық тұтқыны» термині Бейкердің ұсынысымен қабылданды және Amnesty International үшін маңызды ұғымға айналды. Сондай-ақ, Бейкер зорлық-зомбылықты қолдамайтын немесе оны мақұлдамайтын адамдарды қолдау қажеттігін айтты. Кейін Бейкер AI ұйымын «Қара соғыс және осыған ұқсас қақтығыстардың салдарынан туған қарама-қарсылық ойлаудан шаршаған, бірақ тек қана азап шегушілердің жағдайына қатты алаңдайтын ерлер мен әйелдердің жауабы» деп түсіндірді. Бейкер сонымен қатар Amnesty International британдық бөлімшесінің төрағасы, Amnesty International халықаралық атқару комитеті төрағасының орынбасары және Amnesty-дің азаптауды жою жөніндегі кіші комитетінің төрағасы болды. Бейкер Достар діни қоғамы аясында бейбітшілік қозғалысындағы қызметін жалғастырды. Ол 1974 жылы Ұлыбританиядағы Достар діни қоғамының жылдық жиналысында және 1976 жылы Достар әлемдік кеңес комитетінің үш жылдық жиналысында саяси тұтқындар мен азаптау туралы сессиялар ұйымдастырды, нәтижесінде азаптауды тоқтатуға шақыратын мәлімдеме қабылданды.

A pacifist, Baker was registered as a conscientious objector during World War II. His description of justifying this to his tribunal remains in the current (Fifth) edition of British Yearly Meeting's Quaker Faith and Practice. During the war, Baker worked on the "Famine Relief" campaign, raising funds to send food to the war torn European continent, educate the British public, and pressure the government. From 1946 to 1948 he was appointed as a joint secretary of the Quaker Centre in Delhi, India, with his wife Joyce. Baker was general secretary of the National Peace Council from 1954 to 1959. In this role he wrote an article entitled 'Psychological warfare a challenge to democracy', and a policy statement on a 'Campaign to secure international agreement on the prohibition of nuclear weapons', in December 1959. In the late 1950s and early 1960s, Baker made four peace missions to Cyprus on behalf of the Friends Peace & International Relations Committee (now part of Quaker Peace and Social Witness), writing about the peace settlement there. While working on the Cyprus issue Baker became a friend of Peter Benenson, the primary founder of Amnesty International (AI). They discussed political, ethical and religious issues. Benenson described Baker as "a partner in the launching of the project" and together they directed the 'Appeal for Amnesty 1961', speaking almost daily on the phone, jointly corresponding with politicians, churches and the media, and gathering a small number of other supporters. Their shared ideas were often written down on napkins in bars, and influenced the 1961 Observer article by Benenson which initially attracted worldwide publicity to the cause. Baker assisted Benenson with both the research and shaping of Benenson's book called persecution ’61, which listed case studies of current political prisoners. Benenson noted that without Baker's work it would not have been achieved. It was at Baker's suggestion that the now famous term 'prisoner of conscience' was adopted and became central to Amnesty International, as did Baker's view that they should support those who were not themselves advocating or condoning violence. Baker subsequently explained his view that AI represented the response of men and women ‘who are tired of the polarized thinking which is the result of the Cold War and similar conflicts but who are deeply concerned with those who are suffering simply because they are suffering.’

Baker also became Chairman of the British section of Amnesty International, Vice Chairman of the International Executive Committee of Amnesty, and Chairman of Amnesty's Sub committee for the Abolition of Torture. Baker continued his peace activism in the context of the Religious Society of Friends. He organised sessions on political prisoners and torture at the 1974 Yearly Meeting of the Religious Society of Friends in Britain and at the Triennial Meeting of the Friends World Committee for Consultation in 1976, resulting in agreed statements calling for activism to end the use of torture.