18-19 ғасырлардағы Чехия жерлеріндегі еврейлерге қатысты заңдар

Кіріспе

Чех жерлеріндегі 18 және 19 ғасырлардағы заңдар. Familianten немесе Familianten Gesetz – 18 және 19 ғасырларда Чех жерлеріндегі еврей отбасыларының санын реттеген заңдар мен оларға қатысты тіркеу кітаптарын белгілейтін неміс термині.

Өмірбаян

Бұл үкіметтің Чехия провинцияларындағы еврей халқының санын арттырмау саясаты болды. Мария Тереза осы провинциялардан еврейлерді қуу туралы жарлығын (1745 ж.) олардың санын көбейтуге болмайтын жағдаймен кері қайтарды; тіпті оның ұлы Иосиф II де (1780–90 ж.) бұл шартты қайта бекітті. 1787 жылы жүргізілген халық санағында Богемияда (8,541) және Моравияда (5,106) еврей отбасыларының саны көрсетілді. Богемияда рұқсат етілген сан 8,600-ге, Моравияда 5,400-ге, ал Австриялық Силезияда 119-ға дейін арттырылды (Моравия үшін патент, 17 қараша 1787 ж.; Богемия үшін 1788–89 ж. аралығындағы түрлі патшалық бұйрықтар; Силезия үшін 15 желтоқсан 1781 ж.). Моравияда Familianten саны қауымдар бойынша бөлінді, ең ірісі Никольсбургте 620 адамды құрады; Богемия мен Австриялық Силезияда Familianten басқа еврейлермен бірдей шарттарда қоныстануға рұқсат алды. Некеге рұқсат беру саны Familianten арасындағы өлім-жітім көрсеткішімен шектелді. Рұқсат алуға үміткер үш жылдық салық төлемін кепілдеуге, кемінде 300 флоринге ие екенін дәлелдеуге, мектеп білімі алғанын көрсетуге, Герц Хомбергтің «Бене Сион» оқулығы бойынша еврей дінінен емтихан тапсыруға және кемінде жиырма төрт жасқа толғанын растауға міндетті болды. Ұлдың тууы, мектеп мұғалімі немесе ардагер басқа үміткерлерге қарағанда басымдыққа ие болды. Лицензия округтік немесе провинциялық билік органдары (Kreisamt немесе Gubernium) арқылы берілді. Қарапайым Familianten-нен басқа, ерекше еңбегі үшін «қосымша» некеге тұруға рұқсат алғандар да болды. Алайда, оларға өлімнен босаған алғашқы лицензия берілуі керек еді. Франциск I-нің (1797 ж. 3 тамыз) заңы әскери қызметке ерікті болып келген немесе ауыл шаруашылығымен немесе техникалық білімімен ғана айналысқан яһудилерге некеге тұруға, белгіленген отбасылар санына қарамастан рұқсат берді. Яһуди заңы бойынша және лицензиясыз үйленгендер Magranten (көшпенділер) деп аталды, себебі заңды түрде үйлену үшін олар елден шығуы керек еді. Олардың үйлену тойы «шатыр үйлену тойы» деп аталды. Бұл заң 1849 жылғы 4 наурыздағы конституциямен жойылды, ол барлық азаматтық және саяси құқықтарды діни сенімнен тәуелсіз етті. Алайда, 1853 жылғы 19 наурыздағы заңмен ол өзгеше нысанда қайта жаңғыртылды, онда азаматтық кодекстің 124-тармағы, яһуди некесіне сот лицензиясын (kreisamtliche Bewilligung) талап етуі конституциямен жойылмағаны жарияланды. Бұл және бұрынғы жағдай арасындағы айырмашылық тек белгіленген санның жойылуы болды. Бұл заң 1859 жылғы 29 қарашада күшін жойды.

It was the avowed policy of the government to prevent any increase in the number of Jewish residents in the Czech provinces. When Maria Theresa revoked her edict expelling the Jews from these provinces (1745), it was on the condition that their number should not be increased; even her son Joseph II reasserted (1780–90) the condition. In 1787 a census was taken which showed the number of Jewish families in Bohemia (8,541) and Moravia (5,106). The number permitted in Bohemia was increased to 8,600, in Moravia to 5,400, while in Austrian Silesia 119 were permitted (patent for Moravia, Nov. 17, 1787; for Bohemia, various royal orders in 1788–89; for Silesia, Dec. 15, 1781). In Moravia the number of Familianten was distributed according to congregations, the largest being Nikolsburg with 620; in Bohemia and Austrian Silesia the Familiant was allowed to settle under the same conditions as were other Jews. The number of marriage permits issued was limited to the number of deaths among the Familianten. An applicant for a permit was required to give surety for the payment of three years' taxes, to prove that he possessed at least 300 florins, to show that he had received a school education, to pass an examination in Jewish religion according to Herz Homberg's text book, "Bene Zion," and to give evidence that he was at least twenty four years of age. A first born son, a school teacher, or a veteran of the army had precedence over other candidates. The license was issued either by the county or by the provincial authorities (Kreisamt or Gubernium). Besides the ordinary Familianten there were those who, in recognition of special merit, were permitted to marry as "supernumeraries". It was a rule, however, that they should be given the first license vacated by death. The law of Francis I (Aug. 3, 1797) permitted Jews who had served as volunteers in the army or who lived exclusively by agriculture or by technical skill to marry without regard to the number of established families. Those who married according to the Jewish law and without license were called Magranten (emigrants), because in order to be legally married they had to emigrate. Their weddings were called "garret weddings". This law was abolished by the constitution of March 4, 1849, which made all civil and political rights independent of religious belief. It was, however, revived in a different form by a law of March 19, 1853, which declared that section 124 of the civil code, demanding a court license (kreisamtliche Bewilligung) for a Jewish marriage, had not been abrogated by the constitution. The difference between this and the former condition was only the abolition of the fixed number. This law was repealed Nov. 29, 1859.

Мұра

Familianten заңдарының тағы бір салдары – үкімет қай отбасы қай қалада тұратыны туралы өте толық мәліметтерді сақтап тұрды. Familianten тізімі Еврей Familianten кітабында (Моравияда "Mannschaftsbücher" деп те аталады) жинақталды. Мәліметтер 1799 және 1811 жылдары жиналып, шамамен 1830 жылға дейін жаңартылып тұрды. Әрбір жазбада округ атауы, бүкіл ел бойынша отбасының тіркеу нөмірі ("copulatio consensus" негізінде), округ ішіндегі отбасының тіркеу нөмірі (1725 жылы белгіленген), әкесінің аты, оның әйелі, ұлдары және басқа да бірнеше отбасылық мәліметтер қамтылған.