Кіріспе

Жапондық ішімдікке арналған кештерімдер құбылысы

Номикай (飲み会) – жапон мәдениетінде кең таралған ішімдікке арналған кештерімдердің бір түрі. Номикайлар мектептерден бастап түнгі клубтарға дейін көптеген жұмыс орындары мәдениетінің бөлігі болып табылады. Олар көбінесе мейрамханаларда немесе изакаяларда өткізіледі, мұнда барлығы әдетте бір үлкен үстелге жиналады немесе орынның бөлек аймағын пайдаланады. Қызметкерлер әртүрлі номикайларға белгілі бір деңгейде қатысуы күтіледі, себебі бұл жұмыстың әлеуметтік жағы деп есептеледі, бірақ бұл міндетті емес. Мұндай кештерімдер әріптестердің топ ретіндегі байланысын нығайтуға бағытталған және жеке немесе жұмысқа қатысы жоқ деп қарастырылмайды (жапондық құндылықтарға қараңыз). Қатысушылар алкоголь ішетінін міндетті түрде білдірмейді, ал қатысушылар тамақ, сусын және орын үшін белгілі бір сома төлейді, оның ішкеніне қарамастан. Қалған ақша келесі номикайды ұйымдастыруға жұмсалуы мүмкін. Номикайдың студенттік түрі конпа деп аталады және оның ерекше белгілері бар.

Процедура

Номикайлар түрлі шараларды атап өту үшін ұйымдастырылады, оның ішінде ірі жобаларды аяқтау, белгіленген мақсаттарға жетісу, мекеменің құрылған күні, мектептік спорттық іс-шаралар, жаңа қызметкерлердің келуі және еңбек еткен қызметкерлердің зейнеткерлікке шығуы. Іс-шараны дайындауға әрқашан кем дегенде бір ұйымдастырушы (幹事) жауапты болады. Әдетте, бұл номикай өтетін адам немесе адамдар емес. Жыл соңындағы боненкай (忘年会) және Жаңа жылдық кештен (新年会) басқа, көптеген номикайлар жұмыс орнының бір бөліміндегі қызметкерлерден тұрады. Алайда, боненкай мен Шинненкайға компанияның барлық қызметкерлері қатыса алады. Ірі компанияларда әр бөлім үшін жеке-жеке боненкай және Шинненкай ұйымдастырылуы мүмкін. Сонымен қатар, екі түрлі боненкай мен Шинненкай әртүрлі күндері өтуі мүмкін. Мысалы, математика бөлімі үшін бір күні боненкай мен Шинненкай, ал келесі аптада барлық мұғалімдерге арналған мектептік боненкай мен Шинненкай ұйымдастырылуы мүмкін. Номикай басталғанда, ұйымдастырушылар қысқаша сәлемдеме сөз сөйлейді, содан кейін басшы, президент немесе директор ой толқытып, жігерлендіретін сөздер айтады. Сөз сөйлеуден кейін тост жасалып, сосын барлығы тамақтанып, ішімдік іше бастайды. Егер номикайға жаңа қызметкерлер немесе қонақтар келсе, олар өздерін таныстырып, қатысушыларға сәлемдеме жасайды. Номикайлар көбінесе бірнеше сағаттан кейін аяқталады, барлығы тұрып, біріге қол шапалақтасады. Қол шапалақтаудың екі негізгі стилі бар: иппон джиме және санбон джиме. Бұл шамамен «бір рет қол шапалақтау» және «үш рет қол шапалақтау» деп аударылады. Үш рет қол шапалақтау – үш сериядан үш реттен қол шапалақтаудан және соңынан бір рет қол шапалақтаудан тұрады. Мұндай амал көбінесе үш рет қайталанып, барлығы отыз қол шапалақтауға жетеді. Кейде номикайдың соңы ұйымдастырушыға немесе құрметті қатысушыға ризашылық білдірумен немесе компанияның немесе мектеп әнін орындаумен аяқталады. Ниджикай (二次会) – кешкі той. Негізгі номикай аяқталғаннан кейін қатысушылар кіші топтарға бөлініп, әртүрлі барларға барады. Ниджикайға қатысу міндетті емес болғандықтан, көбінесе достары немесе көп ішімдік ішуге және барларға баруға қызығушылық танытқан адамдар қатысады. Ниджикайдан кейін ішілетін ішімдік санжикай (三次会) деп аталады. Жапон тілінде «ни» – екі, ал «сан» – үш деген мағынаны білдіреді. «Нижи» және «Санжи» сөздерінің мағынасы сәйкесінше екінші және үшінші болып табылады.

Номикай әдептілігі

Номикай кезінде әдетте сақталатын әдеп ережелері бар. Әдетте, адам өз стаканын толтырудан аулақ болып, басқалардың стаканын толтыруды ұсынады. Бұл әсіресе сенпай-кохай қарым-қатынастарында айқын байқалады, онда төменгі дәрежедегі немесе жастағы қатысушы алдымен өзінен жоғары тұрған адамға қызмет етуді ұсынады. Бұл қарым-қатынас көбінесе өзара болады, және жоғары тұрған адам жасқа қатысты адамның стаканын толтыруды ұсынады. Бұл жұмыс орнындағы үйлесімділікке ықпал ететін әрекет ретінде қарастырылады, сондықтан бұл жағдайды жақсы қарым-қатынас құруға тырысу деп қарастыру дұрыс (Wa қараңыз). Батыстың іскерлік мәдениетінен ерекшеленетін тағы бір әдептілік – номикай кезінде мас болудың қалыпты жағдай екендігі. Сол сияқты, мұндай жағдайларда айтылған немесе жасалған әрекеттер жұмыста қабылданбайды, бірақ жұмыс орнына оралғаннан кейін кешіріледі немесе назардан тыс қалады. Осының салдарынан, әріптестер арасында, лауазымына қарамастан, жұмыс ортасында кездеспейтін ашық және эмоционалдық жағдайлар туындауы мүмкін. Бұл құбылыс жапон тілінде бурейко (無礼講) деп аталады. Екінші жағынан, адамдарды алкоголь ішуге немесе қалаған мөлшерінен артық ішуге мәжбүрлеудің дұрыс емес екені жалпыға мәлім. Қатысушылар алкогольсіз сусындар іше алады немесе стаканды толық қалдырып, олар алкоголь ішкісі келмейтінін көрсете алады.

Қатынасты терминдер

Енкай (宴会) – банкет дегенді білдіреді және көбінесе номикай немесе боненкай сияқты шараларды атау үшін қолданылатын жалпы термин.