Кіріспе

Филиппин туризміне шолу

Туризм Филиппин экономикасының маңызды секторы болып табылады. Саяхат және туризм индустриясы 2022 жылы елдің ЖІӨ-сіне 6,2% үлес қосты; бұл COVID-19 шектеулерінен бұрын 2019 жылы тіркелген 12,7%-дан төмен көрсеткіш. Жағажай және су спортымен айналысуды қамтитын жағалау туризмі Филиппиннің туристік кірісінің 25% құрайды және бұл сектордағы негізгі кіріс көзі болып табылады. Туристер арасында танымал бағыттарға Боракай, Палаван, Себу және Сиаргао жатады. Филиппин туризм индустриясына әсер ететін саяси және әлеуметтік қиындықтарға тап болғанымен, ел осы мәселелерді шешу үшін қадамдар жасады. Соңғы жылдары саяси тұрақтылықты жақсарту, қауіпсіздік шараларын күшейту және әлеуметтік теңдікті арттыру жөнінде жұмыстар жүргізілді, бұл туризм үшін жағдайды жақсартуға көмектеседі, мысалы Боракайды жаңғырту сияқты. 2022 жылы туризм саласында 5,23 миллион филиппиндік жұмыс істеді, ал 2023 жылдың қыркүйегіне қарай Филиппин туристерден 316,9 миллиард песо (5,5 миллиард доллар) кіріс тапты, оның көп бөлігі Оңтүстік Корея, АҚШ және Жапониядан келді. 2015 жылы «Филиппинде көңілдірек!» атты туристік кампаниясы арқылы Филиппинге 5,360,682 шетелдік турист келді. 2019 жылы шетелдік туристердің саны 8,260,913-ке жетті. Елде сондай-ақ Табиғаттың жаңа 7 кереметінің бірі – Пуэрто-Принсеса жер асты өзені ұлттық паркі және Жаңа 7 керемет қалалардың бірі – Виган мұралық қаласы орналасқан. Сонымен қатар, мұнда 9 әртүрлі жерде орналасқан 6 ЮНЕСКО Әлемдік мұралық нысаны, 3 ЮНЕСКО биосфералық қорығы, 3 ЮНЕСКО материалдық емес мәдени мұрасы, 4 ЮНЕСКО әлемдік естелік мұрасы, 1 ЮНЕСКО шығармашылық қаласы, 2 ЮНЕСКО Әлемдік мұралық қаласы, 7 Рамсар ылғалды жері және 8 АСЕАН мұралық паркі бар. Бұл көрсеткіш 2010 жылы тіркелген 3,5 миллионнан 11,2%-ға жоғары. 2012 жылы туристер саны Акино үкіметі «Филиппинде көңілдірек!» атты кеңінен жарияланған туристік маркетингтік кампанияны іске қосқаннан кейін 4,27 миллионға дейін өсті, бұл кампания халықаралық деңгейде сәтті болды. Дүниежүзілік экономикалық форумының 2017 жылғы Саяхат және туризм бәсекеге қабілеттілігі жөніндегі есебінде Филиппин 136 елдің ішінде 79-шы орынды иеленді. Елдің ең жақсы бағаланған ерекшеліктері – бағаның бәсекеге қабілеттілігі (22-орын) және табиғи ресурстар (37-орын). 2011 жылы туризм индустриясы 3,8 миллион филиппиндікті, яғни елдің жұмыспен қамтуының 10,2%-ын жұмыспен қамтыды. Филиппиннің ресми мұралық нысандары Ұлттық үкіметтің Филиппин мәдени мүліктерінің тізілімінде (PRECUP), Филиппин материалдық емес мәдени мұраларының тізілімінен және Ұлттық интеграцияланған қорғалатын аумақтар жүйесінен (NIPAS) тізімделген. Бұл тізімдерде тіркелген мүліктер ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізіміне ұсынылуы мүмкін, онда кем дегенде 19 мүлікті қамтитын 16 декларация ЮНЕСКО-ның 4 түрлі тізімі арқылы танылған (ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімі, ЮНЕСКО естеліктер тізімі, ЮНЕСКО материалдық емес мәдени мұра тізімі және ЮНЕСКО биосфералық қорық тізімі).

Тарих

Филиппин туризмінің бастауы ежелгі заманға дейін жетеді, онда алғашқы адамдар құрлық көпірлері арқылы қоныс аударуды таңдады, одан кейін Малай архипелагынан оңтүстікке және Тайваньнан солтүстікке басқа көші-қон толқындары келді. Сауда да туризмнің бір бөлігіне айналды, себебі арабтар, үндістер, жапондықтар, қытайлықтар, малайлар және Оңтүстік-Шығыс Азия материгіндегі басқа этностар, Тайвань және Рюкю аралдарының тұрғындарымен тауар саудасына қатысты. Аралдар Испанияның құрамына кірген кезде, испандықтар елге көшіп келді, бірақ Филиппин Испаниядан алыс болғандықтан, Оңтүстік Америкадағы испандық көші-қонмен салыстырғанда олардың саны аз болды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Еуропа мен АҚШ-тан келген иммигранттардың көбеюіне байланысты туризм индустриясы гүлденді. Филиппин Гонконг пен Жапониядан басқа Азиядағы ең жақсы саяхат етуге болатын елдердің бірі ретінде танылды және «Шығыс теңіздерінің маржаны» деген лақап атын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін туризм төмендеді, елдің экономикасы толыққанды қирады, ал ландшафт қираған мұралық қалалармен толы болды. 1950 жылдары туристердің екінші толқыны өркендеді, бірақ диктатура кезеңінде күрт төмендеді. Халық билігі революциясынан кейін Маркос диктатурасының салдарынан туризм индустриясы одан әрі құлдырады. Индустрия тек 1991 және 1992 жылдары жандана алды, сол кезде Филиппинге 1,2 миллион турист келді. Одан кейін он жыл өткен соң үкіметтегі жемқорлық салдарынан қайтадан әлсіреп қалды. Туризм индустриясы 2010 жылдардың басында президент Нойной Акиноның «Филиппинде көңіл көтеруге арналған орын» деген ұранымен қайтадан гүлденді, бұл халықаралық деңгейде сәттілікке жетті. Әлеуметтік желілер мен креативті ұранның көмегімен елге шетелдік туристер көптеп келді. 2015 жылы туризмнің ең жоғары деңгейіне жетіп, 5 360 682 шетелдік турист келді. 2017 жылы индустрия өсті, бірақ есірткі соғысының салдарынан батыс туристерінің өсу қарқыны төмендеді. 2019 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында 8 260 913 халықаралық саяхатшы келді, бұл 2018 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 15,24%-ға артық. Олардың ішінде Шығыс Азиядан, Солтүстік Америкадан және басқа да АСЕАН елдерінен келгендер бар. COVID-19 пандемиясы кезінде туризм индустриясы ауыр зардап шекті, 2020 жылы туристердің саны 1,48 миллионға дейін төмендеді, себебі үкімет пандемияға байланысты вирус таралуын бақылау үшін шектеу шараларын енгізді, ал 2021 жылдың желтоқсан айында «Одетта» супер тайфуны туризмге тәуелді шалғай аралдарды, соның ішінде Филиппиннің орталық және оңтүстік бөлігіндегі Сиаргао аралдарын қиратты. COVID-19 пандемиясына байланысты екі жылға жуық шекара жабық болғаннан кейін, ел 2022 жылдың 10 ақпанынан бастап халықаралық туристер үшін қайта ашылды.

2018 жылдан бері үкіметтік бастамалар

Ұлттық туризмді дамыту жоспарына (NDTP) сәйкес, Дутерте әкімшілігі туристік инфрақұрылымды дамытуға 23 миллиард доллар бөлді, ол «өңірде ғана емес, тұрақты және бәсекеге қабілетті, сонымен қатар инклюзивті өсімді қамтамасыз ету үшін әлеуметтік жауапкершілікке ие» болды. 2018 жылы Туризм департаменті Филиппинге 7,1 миллион шетелдік туристі тіркеді, тіпті танымал Boracay курорты тазалау үшін жабық тұрған кезінде де. 2019 жылы елге барлығы 8,26 миллион халықаралық турист келді, бұл департаменттің рекордтық көрсеткіші және Ұлттық туризмді дамыту жоспарының (NDTP) мақсатын асып түсті. 2021 жылдың қаңтар айында Мемлекеттік жолдар департаменті 2016 жылдан 2021 жылға дейін туристік бағыттарға апаратын жолдарды салу және жақсартуға 120 миллиард бөлінгенін хабарлады, оның бір бөлігі аяқталды. COVID-19 пандемиясынан кейін екі жылға шекара жабық тұрғаннан кейін туризм төмендегеніне қарамастан, әкімдік Филиппинді халықаралық туристерге қайта ашты.

Жылдық статистика (Шетелдік келушілер)

Жыл Келулер Өзгеріс 1996 1,049,367 1997 1,222,523 16,5% 1998 1,149,357 5,9% 1999 1,170,514 1,8% 2000 1,992,169 70,1% 2001 1,796,893 8,3% 2007 3,091,993 8,7% 2008 3,139,422 1,5% 2009 3,017,099 3,8% 2010 3,520,471 16,6% 2011 3,917,454 11,2% 2012 4,272,811 9,0% 2013 4,681,307 9,5% 2014 4,833,368 3,2% 2015 5,360,682 10,9% 2016 5,967,005 11,3% 2017 6,620,908 10,9% 2018 7,168,467 8,2% 2019 8,260,913 15,2% 2020 1,482,535 82,0% 2021 163,879 88,9% 2022 2,653,858 1519,4% 2023 5,450,557 105,3% Сәуір 2024 2,121,944

Көрікті жерлер

Лусон аралы Филиппиннің саяси және экономикалық орталығы болып саналады. Лусон экономикасы ұлттық астана аймағы Метро-Манилаға шоғырланған. 2012 жылы Global Blue жүргізген сауалнама бойынша Манила Азия-Тынық мұхиты аймағындағы 25 қаланың ішінде американдық сатушылар үшін ең тартымды 11-ші қала ретінде танылды. Сауда орталықтарын мегаполистің төңірегінде, әсіресе Макати, Ортигас және Бонифасио Глобал Ситидің бизнес және қаржылық аудандарында кездестіруге болады. Висай аралдарындағы ең танымал бағыттар – Себу және Боракай, олардың ақ құмды жағалауларымен әйгілі және жергілікті және шетелдік туристердің сүйікті аралдары болып табылады. 2012 жылы Боракай халықаралық «Travel + Leisure» журналынан «үздік арал» наградасын алды. Боракай сонымен қатар демалыс, тыныштық және қарқынды түнгі өмірге танымал. 2018 жылы «Condé Nast Traveler» журналы Азияның үздік аралдары тізіміне үш филиппин аралдарын – Сиаргао, Боракай және Палаванды енгізді. Бұл үш арал сәйкесінше бірінші, екінші және үшінші орындарға ие болды. Филиппиннің ең оңтүстік аралы Минданаода елдің ең биік тауы – Апо тауы орналасқан. Бұл тау альпинистер үшін танымал бағытқа айналған. Шыңға жету үшін орташа есеппен екі күн уақыт қажет. Тауда өте бай флора мен фауна бар, оның ішінде 272 түрлі құс мекендейді, олардың 111-і осы аймаққа тән, соның ішінде ұлттық құс – филиппин бүркіті.

Жылжымайтын материалдық мұра

Филиппинде ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасының алты нысаны бар, олар тоғыз түрлі жерде орналасқан: Виган, Филиппиннің барокколық шіркеулері (Санта-Мария шіркеуі, Паоай шіркеуі, Сан-Агустин шіркеуі, Миагао шіркеуі), Филиппин Кордильерінің күріш террасалары (бес түрлі күріш террасасы кластерлерін қамтиды), Таббатаха рифтері табиғи паркі, Пуэрто-Принсеса жер асты өзені ұлттық паркі және Хамигуитан тауының жабайы табиғат қорығы. Сондай-ақ, ЮНЕСКО-ның бір шығармашылық қаласы бар (Багио). Үш ЮНЕСКО биосфералық қорығы бар (Палаван биосфералық қорығы, Альбай биосфералық қорығы және Пуэрто-Галера биосфералық қорығы), Иглит-Бако ұлттық паркі, Макилинг тауы ұлттық паркі, Таббатаха рифтері табиғи паркі, Хамигуитан тауының жабайы табиғат қорығы.

Жылжымалы материалдық мұра

Филиппиндер мәдени және табиғи тұрғыдан көптеген маңызды жылжымалы материалдық мұраға ие. Олардың көптегені ұлттық қазына деп жарияланып, заңмен қорғалады. Ел ЮНЕСКО-ның «Дүниежүзілік естеліктер тізіміне» енгізілген төрт құжаттық мұраға ие, атап айтқанда: Хосе Македа жинағы, филиппин палеографиясы (Хануно, Бухид, Тагбануа және Палаван жазулары), Мануэль Л. Кесонның президенттік құжаттары және филиппин халқының төңкерісі туралы радио хабарлары. Елдің көптеген мәдени нысандары Филиппин Ұлттық мұражайы және Филиппин Ұлттық кітапханасы сияқты архипелагтағы мемлекеттік және жеке музейлер мен кітапханаларда сақталады. Филиппиндерге тиесілі жылжымалы мұрадан басқа, шетелдіктер тонаған немесе сатып алған филиппин артефактілері мен өнер туындылары да бар, олар қазір басқа елдерде сақталуда. Мұндай туындылардың ішінде «Алтын Тара», «Доктрина Кристиана» кітабының екі данасы, «Боксер кодексі» және тағы да басқалары бар.

Материалдық емес мұра

Қазіргі уақытта елде кем дегенде үш ЮНЕСКО материалдық емес мәдени мұра элементі бар, олардың бірі – Ифугао халқының Худхуд эпостық әндері ЮНЕСКО-ның адамзаттың он бір ұлы дәстүрінің бірі деп жарияланды. ЮНЕСКО тізіміне енген тағы екі элемент – Ланао көлінің Маранао халқының Даранген әні және Ифугао халқының Пуннук тартыс ойыны. Филиппин мифологиясы туралы білім беру де елдің маңызды материалдық емес мұрасы болып табылады.

Филиппин асханасы

Филиппин асүйі – Филиппиндегі 144 түрлі асүйдің бірігіп қалыптасуы, олар жеке этно-тілдік топтардан тараған. Дәмдеу және оған байланысты тағамдар көп ғасырлар бойы австронезиялық бастауларынан (малайзиялық және индонезиялық асүйлермен ортақ) өркендеп, Үнді, қытай, испан және американдық әсерлердің қосылған нәтижесіне айналды. Бұл архипелаг мәдениетін байытқан маңызды әсерлердің толқындарымен және жергілікті ингредиенттерге, сондай-ақ жергілікті талғамға бейімделген тағамдармен байланысты. Белгілі филиппин тағамдары: адобо, синиганг, каре-каре, пинакбет, лумпия, пансит, лечон, сисиг, хало-хало, пандесал, путо, чичаррон, бибингка, диненгденг, суман және балут. Адобо мен уб ең көп танымал халықаралық тағамдар.

Жағажай және суға түсу

Филиппиндегі әртүрлі жағажайлар бірнеше журналдың рейтингтеріне ілікті. Елдегі ең танымал жағажайлар мен суға шомылуға арналған орындардың қатарында Боракай, Эль-Нидо, Корон, Себу және Сиаргао бар. 2018 жылы канадалық Flight Network саяхат агенттігі Палауандағы Hidden Beach (No. 1) жағажайын Азиядағы ең жақсы жағажай деп атады. Бұл жағажай сондай-ақ Travel+Leisure журналымен әлемдегі ең көк суға толы 13 орынның бірі ретінде тізілді. Филиппиннен тағы да рейтингке іліккен жағажайлар: Сиаргаодағы Гуям ақ құм жағажайы (No. 13), Кагаян алқабындағы Палауи жағажайы (No. 22), Камаринс-Сурдағы Карамоан аралы жағажайы (No. 29), Давао Ориенталдағы Матидегі Дахакан жағажайы (No. 41), Саранганидегі Гумаса жағажайы (No. 45), Бохолдағы Панглаодағы Алона жағажайы (No. 46), Себудегі Калангаман аралы (No. 49) және Сикихордағы Палитон жағажайы (No. 50).

Жаяу жүру

Елдегі ең танымал жаяу серуенге арналған аймақтардың қатарында Апо тауы, Пинатубо тауы, Халкон тауы, Банахау тауы, Макилинг тауы және Пулаг тауы бар. 2017 жылы Culture Trip онлайн журналы Батангастағы Батулао тауы, Ризалдағы Масунги геоқорығы, Батандағы Тарак жотасы, Ризалдағы Дарайтан және Майноба тауы, Бенгуэттегі Кибунган айналымы және Нуэва-Визкаядағы Пулаг тауларын елдегі ең әдемі жаяу жүру жолдары деп көрсетті.

Ғылыми-зерттеу және білім беру

Елдің алуан түрлі флорасы мен фаунасының арқасында әлемнің түкпір-түкпірінен келген зерттеушілер Филиппиннің экологиялық дәліздеріндегі түрлі биоәртүрлілік орындарына сапар шекті. Экологиялық зерттеушілерді ерекше қызықтыратын орындардың қатарында – Манталингажан тауы, Сибуян аралы, Динагат аралдары, Хамигутан тауы, Орталық Панай тау тізбегі, Верде аралы, Таббатаха рифі, Малинданг тауы, Солтүстік Сьерра-Мадре табиғи паркі және Тави-Тавидегі Тасбақа аралдары бар. Көптеген жергілікті және шетелдік археологтар мен антропологтар да елдің археологиялық орындарына, мысалы, Кагаян аңғары, Бутуан, Табон үңгірі, Каллао үңгірі, Бантон, Ифугао, Себу, Ланао-дель-Сур және тағы да көптеген жерлерге барып зерттеу жүргізді. Филиппинде магистратура дәрежесін алуға немесе емтихандық сессияларға қатысуға келгендер көбінесе Үндістан, Оңтүстік Корея және Палау елдерінен келеді. Ағылшын тілінде оқытатын тіл мектептері де Оңтүстік Корея, Таиланд, Вьетнам, Мьянма, Тайвань және Жапониядан келген азиялық шетелдіктердің арасында кең таралған. Үкімет бекіткен, филиппин мифологиясы мен суят жазуын, мысалы, бабайин сияқты үйрететін оқу орындары да жергілікті тұрғындар мен шетелдіктердің арасында танымал болып келеді.

Өнер және қолөнер туризмі

Филиппинде өнер және қолөнер туризмі, бірнеше мәдени жаңаруға жасалған тыраштардан кейін, соңғы кезде кеңейді. 2016 жылы Багио қаласы ЮНЕСКО-ның алғашқы «Шығармашылық қала» мәртебесіне ие болды. Басқа өнер және қолөнер орталықтары: Манила, Кесон қаласы, Сан-Фернандо қаласы, Илоило қаласы, Ангоно, Сантьяго, Себу қаласы, Басей, Давао қаласы, Себу көлі, Анжелес қаласы, Виган, Баско, Замбоанга қаласы, Марави, Тугая, Котабато қаласы, Сариая, Тагбиларан және Думагуэте.

Қажылық

Филиппин – Азиядағы католиктердің қасиетті саяхаттар орталығы, онда жүздеген ежелгі шіркеулер бар, олардың көпшілігі 15-19 ғасырлар аралығында жер сілкінісі барокко архитектурасымен салынған. Елдің түкпір-түкпірінде тарихи мешіттер, храмдар және дамбана сияқты халықтық құдай орындары да кездеседі. Елдегі танымал қасиетті саяхат орындарының қатарында Паоай шіркеуі, Квиапо шіркеуі, Манаоаг шіркеуі, Таал базиликасы және Нага соборы бар.

Фестивальдар

Елде мыңдаған фестиваль бар, олардың көпшілігі жыл сайынғы тамаша шаралар. Жергілікті жерде "фиеста" деп аталатын әр фестивальде әртүрлі дәстүрлер ойнайды, және олар діни немесе әлемдік сипатта болуы мүмкін. Ең танымалдарының ішінде Акланның Ати-Атихан фестивалі, Себудың Синулог фестивалі, Илоилоның Динагянг фестивалі, Багионың Панагбенга фестивалі, Мариндұқтың Морионс фестивалі және Баколодтың МассКара фестивалі бар.

Қорғау және қалпына келтіру

Филиппинде көптеген тарихи қалалар мен қалашықтар бар, бірақ олардың көпшілігі Екінші дүниежүзілік соғыста жапондықтардың өртеу тактикасы және американдықтардың бомбалаулары арқылы қасақана қиратылды. Соғыстан кейін Жапон империясының үкіметі, олар қиратқан мұралық қалаларды қалпына келтіру үшін Филиппинге қаржы жәрдем көрсетпеді, бұл қалпына келтіруге деген кез келген мүмкіндікті жойды, себебі соғысқа дейінгі Филиппин экономикасы қирап, қаржылық ресурстары шектеулі болды. Сонымен қатар, АҚШ қиратқан жүздеген қаланың тек екеуіне – Манила мен Багиоға ғана аз қаржы бөлді. Бүгінде елдегі көптеген мұралық қалалар мен қалашықтардың орталық бөліктері (побласион немесе қала орталықтары) ғана сақталған. Дегенмен, кейбір мұралық қалалар соғысқа дейінгі күйінде қалпына келтірілген, мысалы, ЮНЕСКО-ның Виган қаласы, ол американдық бомбалаудан, жапондық өрттен және камикадзе шабуылдарынан аман қалған жалғыз мұралық қалашық болды. Қазіргі уақытта елде қалалар мен қалашықтардың ерекше сәулет стиліне қатысты заң жоқ. Осының салдарынан, эстетикалық келмейтін цемент немесе шатыр сияқты құрылыстар мұралық ғимараттардың орнын басып алып, көптеген бұрынғы мұралық қалалардың келбетін жойды. Кейбір мұралық ғимараттар бұзылып, корпорацияларға сатылды, ал олардың орнына сауда орталықтары, пәтерлер немесе жаңадан жабдықталған заманауи стильдегі ғимараттар салынды, бұл көптеген бұрынғы мұралық қалалар мен қалашықтардың ескі сәулетін толығымен жойды. Тек Виган мұралық қаласында ғана оның бірегей сәулетінің (Виган колониалды стилі) құрылыс және қайта құрылыс жұмыстарында міндетті түрде қолданылатынын қамтамасыз ететін қала заңы бар. Алайда, Силай, Илоило қаласы және Сан-Фернандо-де-Пампангада мұралық үйлердің иелеріне белгілі бір салық жеңілдіктерін беруге қатысты қаулылар бар. 2010 жылы Филиппиннің мәдени мұра заңы қабылданды, ол Филиппиннің барлық мәдени мұраларын қорғауды көздейді. Дегенмен, көптеген ата-бабалар үйлерінің иелері ата-бабалар құрылыстарын бұзуға рұқсат беруді жалғастыруда.

Уақытша келушілерге арналған кіру туралы нұсқаулар

Филиппинге бизнес және туризм мақсатымен саяхат ететін азаматтарға, шығу портына немесе келесі бағыт портына оралу билеттері болған жағдайда, 30 күндік мерзімге дейін виза алып Филиппинге кіруге рұқсат етіледі. Дегенмен, кіру порттарының иммиграция қызметкерлері өздерінің дискрециялық құқығын пайдаланып, күтілетін тұру мерзімінен кем дегенде алпыс күнге дейін жарамды паспорты бар адамдарды кіргізе алады.

Теңіз көлігі

Елде колониялық дәуірге дейін дәстүрлі түрде теңіз көліктері пайдаланылып келген. Филиппин Порттар Басқармасы басқаратын төрт порттық аймақ бар. Бұл аймақтар – Оңтүстік Қытай теңізі порттары аймағы, Филиппин теңізі порттары аймағы, Селебес теңізі порттары аймағы және Ішкі теңіздер порттары аймағы. Әр аймақта жергілікті және халықаралық кемелерге, сондай-ақ басқа да теңіз көліктеріне қызмет көрсететін жүздеген порттар бар.

Қауіптер

Терроризм Филиппиндегі туристердің қауіпсіздігіне ең үлкен қауіп төндіруі мүмкін, әсіресе Малайзиямен шекаралас оңтүстік аймақтарда. Оңтүстік аймақтың шалқары шетелдік саяхатшылар үшін қауіпті аймақ ретінде кеңінен танылған. Маравиді және аралдың басқа бөліктерін қоршаған аймақтар, Мауте тобы сияқты бүлікшіл топтардың зорлық-зомбылық әрекеттеріне байланысты қауіпсіз емес деп есептеледі. Әбу Саяф және Джема Исламия сияқты белгілі бір радикалды ислами топтар ерекше қауіпті, себебі олар соңғы шабуылдардың көп бөлігіне жауапты, олардың ішінде бомбалау, қарақшылық, шетелдік азаматтарды ұрлау және олардың үкіметтері талап етілген құн төлемеген жағдайда өлтіру де бар. Басқа қауіптерге мәдени мұраның зардап шегуі, қирауы немесе тонау арқылы жойылған мұралық ескерткіштер, сондай-ақ жастардың дәстүрлі өмір салтынан алыстауы, нәтижесінде түрлі салты мен ғұрыптардың жойылуы және урбанизация жатады. Табиғи мұраға төнетін қауіптер: кен өндіру, халықтың тез өсуі, урбанизация, жат түрлердің енгізілуі, орманды кесу, судың ластануы, ауаның ластануы және климаттың өзгеруі.