Кіріспе

Гипоталамустың ядросы

Гипоталамустың вентромедиалдық ядросы (VMN, VMH немесе вентромедиалдық гипоталамус) – гипоталамустың ядросы. 2007 жылы Курраш және авторлар тобының зерттеулерінде вентромедиалдық гипоталамус аштық, қорқыныш, дене температурасын реттеу және жыныстық белсенділікті тоқтатуға қатысатын ерекше морфологиялық ядро екені анықталды. Бұл ядролық аймақ қанағат сезімін қабылдауға қатысады.

Функция

Вентромедиалдық ядро (ВМН) ең көп қанығумен байланысты. Алғашқы зерттеулер ВМН зақымдануларының егеуқырлардың (тышқандардың) артық тамақтануына және семіздікке әкелетінін көрсетті. Алайда, Голдтың зерттеулері ВМН-ді дәл зақымдау гиперфагияны тудырмайтынын көрсеткен кезде, бұл тәжірибелердің интерпретациясы күйреп қалды. Дегенмен, көптеген зерттеулер гиперфагия және семіздік синдромының тікелей ВМН зақымдануларының немесе прокаин инъекцияларының салдары екенін көрсетті, бұл ВМН-нің қанығудағы рөлін көрсетеді. 2006 жылғы маңызды шолуда: «Голдтың зерттеуінен бұрын және кейін жүргізілген анатомиялық зерттеулер оның зақымданулар туралы нәтижелерін қайталаған жоқ, және жарияланған дерлік барлық тікелей салыстыруларда ВМН зақымданулары бар топтар PVN немесе VNAB зақымданулары бар топтарға қарағанда едәуір көп тамақтанды және екі есе көп салмақ алды» деген қорытынды жасалды. Бұл ВМН-ді гипоталамустағы негізгі қанығу орталығы ретінде жіктеуді нығайтады. Сондай-ақ, егеуқырларда ВМН зақымданулары плазмадағы инсулин деңгейінің жоғарылауына әкелетіні анықталды. ВМН зақымдалған егеуқырлар қалыпты егеуқырлармен салыстырғанда қанығу факторын артық өндіреді, ал бақылау егеуқырлары оған жауап бере алады, ал ВМН зақымдалған егеуқырлар жауап бере алмайды. ВМН зақымдалған жағдайда егеуқырлар лептиннің артық өндірісін тудырады, олар оған жауап бере алмайды, бұл оларды артық тамақтануға итермелейді, соның салдарынан семіздік пайда болады. Зерттеушілер әртүрлі дәрежедегі майлылық деңгейі бар жиырма бір жануардың өсу сыртқы түріне, майдың таралуына, жалпы физикалық жағдайына және жеткен майлылық деңгейі мен гипоталамус зақымдануы арасындағы корреляцияны қарастырды. Гипоталамус аймағындағы, әсіресе вентромедиалдық гипоталамус аймағындағы зақымданулар егеуқырларда семіздікке ықпал ететін гипоталамус жасушаларының көптеген төменгі талшықтарын бұзады. Тағы бір зерттеу гипоталамустағы басқа ядролармен салыстырғанда ВМН ішінде каннабиноидты рецепторлардың мРНК-ның жоғары концентрациясы бар екенін көрсетті. Каннабиноидты қабылдау сыйлық беру процестерімен және мидағы дофаминнің бөлінуімен байланысты. ВМН сүтқоректілердің ойын мінез-құлқында да маңызды рөл атқарады. ВМН, гиппокамп, миндаль безі, мишық және латеральды гипоталамустың зақымданулары ойынның азаюымен байланысты. ВМНдм ерлердің дауыстық белгілері мен иіс маркалау мінез-құлқында рөл атқарады. ВМНвл әр түрлі, көбінесе ерекше функцияларға үлес қосатын көптеген нейрондық популяцияларды қамтиды. Атап айтқанда, бұл аймақ әйелдердің жыныстық мінез-құлқында (лордоз) рөл атқарады, осылайша олардың жыныстық қоздырылуын ынталандырады. ВМНвл эстрогенге байланысты қозғалыс және энергия жұмсалуы/термогенезде де рөл атқарады. Флуротилді қайталап қолданғаннан кейін ВМН-дегі екі жақты ФОС экспрессиясы C57BL/6J егеуқырларында флуротилді тудырған ұстамалардың ауырлығының өзгеруімен байланысты, бірақ бұл DBA/2J егеуқырларында байқалмайды. Сонымен қатар, ВМН-нің екі жақты зақымданулары ұстамалық разрядтың таралуын тоқтатып, мидың ұстамалық жүйесіне енуіне кедерілтеді.

Хирургиялық операция

Батыс Германияда 1962-1979 жылдар аралығында кем дегенде 70 еркекке ВМН операциясы жасалған. Олардың көпшілігі гомосексуализм, гетеросексуалдық ерлер арасындағы жоғары сексуалдық белсенділік және педофилия сияқты қалыптан тыс сексуалдық мінез-құлықтары үшін өз еркінен тыс медициналық мекемеге жатқызылған немесе түрмеге қамалған. Бұл операция басқа елдерде кеңінен таралған жоқ.