Кіріспе

Британдық Корольдік теңіз күштерінің кемелері. Ітуриел – Джон Милтонның 1667 жылы жазған «Жоғалған жұмақ» эпопеясында есімдері тілінген періште.

Жоғалған жұмақ

Жоғалған жұмақта Итуриел – Едем бағында еркін жүрген Шайтанды іздеу үшін бас періште Жәбірейіл жіберген екі періштенің бірі (екіншісі – Сефон). Олар оны бақа түрінде, ұйықтап жатқан Хауаның құлағына жақын, оның ойларын жемқорлауға тырысып жатқанда табады. Итуриел Шайтанға найзасымен тигізеді, ол дереу өз шынайы кейпіне оралады:

Періштелер содан кейін Шайтанды олармен бірге Жәбірейілге қайтуға мәжбүрлейді. Итуриел Джон Драйденнің Мильтонның поэмасын сахналық қойылымға адаптадаған "Айыпсыздық күйі" атты туындысында да пайда болады.

Бұрынғы қолданылуы

"Жоғалған жұмақ" поэмасындағы періштелердің аттарының көпшілігі Киелі кітаптан алынғанмен, Итуриел – олардың арасындағы ерекше жағдайлардың бірі. 1950 жылы Роберт Х. Вест осы аттың тегі әлі анықталмағанын және Мильтон оны өзі ойлап тапқан болуы мүмкін екенін айтты. Дегенмен, басқа зерттеушілер бұл атты ертерек еврей деректерінде табуға болады деседі, мысалы, "Исаак ха Коэннің 16 ғасырдағы сориялық трактаттарында" және "Пардес римоним" атты каббалалық мәтінде. 1888 жылы S. L. MacGregor Mathers ағылшын тіліне аударған "Соломон кілтінде" Марстың бірінші пентаграммасында жазылған періштелердің бірінің аты, түсіндірмеде, еврей тіліндегі Итуриелдің түрі деп көрсетілген.

Мәдениеттің әсері

Итуриелдің найзасы жалғанды ақиқатқа айналдыратын бейнесі көптеген авторлардың поэтикалық метафорасы ретінде қабылданып жүр. Мысалы, Джон Адамс саяси философияны "көнекей пікірлер, шарлаттандық сенімдер және мойынсұнушылықты" "шынайы кейпінде көрсетуге" мәжбүр ететін Итуриелдің найзасы деп сипаттайды. АҚШ өкілі Джастин С. Моррилл 1858 жылғы ауыл шаруашылығы колледждерінің маңыздылығы туралы сөйлеген сөзінде: "Жалған догмалар Итуриелдің найзасымен жеңілдей тиіп, енді шаршаған егіншілердің құлағына жабысып тұрмайды", - деп бұл метафораны пайдаланды. Итуриел туралы сілтемелер Рэдьярд Киплинг, Теофил Готье және Виктор Гюго сияқты ақындардың туындыларында да кездеседі. Итуриел кейбір заманауи экрандық туындыларда да кейіпкер ретінде бейнеленеді, мысалы 2007 жылғы австралиялық "Габриэль" фильмінде және американдық "Shadowhunters" телесериалында. "Итуриелдің найзасы" – Калифорнияда өсетін Triteleia laxa түріндегі жабайы гүлдің кең таралған атауы.