Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұрынғы дизайн мектебі (1920–30)
Former design school in Moscow (1920–30)
Вхутемас (Высшие художественно-технические мастерские, Vysshiye Khudozhestvenno-Tekhnicheskiye Masterskiye – «Жоғары өнер және техникалық шеберханалар») – 1920 жылы Мәскеуде құрылған, Мәскеудің Свомас мектебін алмастырған ресейлік мемлекеттік өнер және техникалық мектеп. Шеберханалар Владимир Лениннің жарлығымен құрылды. Мектепте 100 оқытушы және 2500 студент білім алды. Шеберханаларда көркем және өндірістік факультеттер болды: көркем факультет графика, мүсін және сәулет курстарын, ал өндірістік факультет баспа, тоқыма, керамика, ағаш және металл өңдеу курстарын оқытты. Вхутемас авангардтық өнер мен сәулет өнеріндегі үш маңызды бағыттың – конструктивизм, рационализм және супрематизмнің орталығы болды. Шеберханаларда оқытушылар мен студенттер өнер мен шындыққа қатысты көзқарастарды нақты геометрияны қолданып, кеңістікке баса назар аудара отырып өзгертті, бұл өнер тарихындағы маңызды революциялардың бірі болды. 1926 жылы мектеп жаңа ректормен қайта ұйымдастырылып, атауы «Шеберханалар» дегеннен «Институт» (Вхутеин, Высший художественно-технический институт, Vkhutein, Vysshiy Khudozhestvenno-Tekhnicheskiy Institut) немесе Вхутеин деп өзгертілді. Мектеп он жылдық өмір жолындағы саяси және ішкі қысымдар нәтижесінде 1930 жылы таратылды. Оның оқытушылары, студенттері және мұрасы алты басқа оқу орнына таратылды.
Vkhutemas (, acronym for Высшие художественно технические мастерские Vysshiye Khudozhestvenno Tekhnicheskiye Masterskiye "Higher Art and Technical Studios") was the Russian state art and technical school founded in 1920 in Moscow, replacing the Moscow Svomas. The workshops were established by a decree from Vladimir Lenin The school had 100 faculty members and an enrollment of 2,500 students. The workshops had artistic and industrial faculties; the art faculty taught courses in graphics, sculpture and architecture while the industrial faculty taught courses in printing, textiles, ceramics, woodworking, and metalworking. Vkhutemas was a center for three major movements in avant garde art and architecture: constructivism, rationalism, and suprematism. In the workshops, the faculty and students transformed attitudes to art and reality with the use of precise geometry with an emphasis on space, in one of the great revolutions in the history of art. In 1926, the school was reorganized under a new rector and its name was changed from "Studios" to "Institute" (Вхутеин, Высший художественно технический институт, Vkhutein, Vysshiy Khudozhestvenno Tekhnicheskii Institut), or Vkhutein. The school was dissolved in 1930 following political and internal pressures throughout its ten year existence. Its faculty, students, and legacy were dispersed into as many as six other schools.
Негізгі курс
Алдын ала негізгі курс Вхутемас-та жасалған жаңа оқыту әдісінің маңызды бөлігі болды және болашақ мамандықтарына қарамастан, барлық студенттер үшін міндетті сабақ есептелді. Ол ғылыми және көркем салаларды үйлестіре білді. Негізгі курста студенттер пластикалық формалардың және түс таңдаудың тілін үйренді. Сурет салу – пластикалық өнердің негізі деп есептелді, студенттер түс пен форма арасындағы байланысты, сондай-ақ кеңістіктік композицияның қағидаларын зерттеді.
A preliminary basic course was an important part of the new teaching method that was developed at Vkhutemas, and was made compulsory for all students, regardless of their future specialization. This was based on a combination of scientific and artistic disciplines. During the basic course, students had to learn the language of plastic forms, and chromatics. Drawing was considered a foundation of the plastic arts, and students investigated relationships between color and form, and the principles of spatial composition.
Өнер факультеті
Вхутемаста білім беруге ықпал еткен өнердегі басты бағыттар конструктивизм және супрематизм болды, алайда адамдар көптеген немесе ешқандай бағытқа да сәйкес келуге жетерліктей жан-жақты болды – көбінесе бірнеше факультетте оқытып, түрлі БАҚ салаларында жұмыс істеді. Супрематизмнің көрнекті өкілі Казимир Малевич 1925 жылы Вхутемас оқытушылар құрамына қосылды, бірақ оның тобы – Эль Лиссицкий де бар Витебск өнер колледжінің «Уновис» тобы, 1921 жылдан бері Вхутемас көрмелеріне қатысып келді. Конструктивизм графика және мүсін өнерінде өнер түрі ретінде қалыптасса да, оның негізгі мәселесі сәулет және құрылыс болды. Бұл ықпал мектептің барлық қызметіне сіңіп кетті. Вхутемастағы көркем білім беру көп салалы сипатқа ие болды, себебі ол көркем өнер колледжі мен қолөнер мектебінің бірігуінен туындаған. Бұған негізгі курстың жалпыламалығы да себеп болды. Суретшілер мен мүсіншілер жиі сәулетке қатысты жобалар жасады; мысалы, Татлиннің мұнарасы, Малевичтің «Архитектондары», ал сәулетші мамандығын алған Эль Лиссицкий графика, полиграфия және көрме дизайны сияқты кең ауқымды БАҚ салаларында жұмыс істеді.
The primary movements in art which influenced education at Vkhutemas were constructivism and suprematism, although individuals were versatile enough to fit into many or no movements—often teaching in multiple departments and working in diverse media. The leader figure of suprematist art, Kazimir Malevich, joined the teaching staff of Vkhutemas in 1925, though his group—Unovis, of the Vitebsk art college that included El Lissitzky—exhibited at Vkhutemas as early as 1921. While constructivism was ostensibly developed as an art form in graphics and sculpture, it had architecture and construction as its underlying subject matter. This influence pervaded the school. The artistic education at Vkhutemas tended to be multidisciplinary, which stemmed from its origins as a merger of a fine arts college and a craft school. A further contributor to this was the generality of the basic course, Painters and sculptors often made projects related to architecture; examples include Tatlin's Tower, Malevich's Architektons, El Lissitzky, who had trained as an architect, also worked in a broad cross section of media such as graphics, print and exhibition design.
Өнеркәсіптік факультет
Өнеркәсіптік факультеттердің міндеті жаңа типтегі суретшілерді дайындау болды, олар дәстүрлі кескіндеме және пластика өнерінде ғана емес, сонымен қатар күнделікті өмірдің заттары, еңбек құралдары сияқты адам қоршаған ортадағы барлық нәрсені жасауға қабілетті болды. Бұл дизайн экономикасын дамытуға жасалған тырабыс, жұмыс істейтін, функционалдық дизайнға, мүмкіндігінше жайлылықтан бас тартуға алып келді. Родченко жасаған үстелдер механикалық қозғалмалы бөліктермен жабдықталған, стандартталған және көп функциялы болды. Вхутемас-та жасалған өнімдер шеберханалар мен зауыт өндірісі арасындағы қашықтықты толығымен жойған жоқ, бірақ зауыттық эстетиканы қалыптастырды. Попова, Степанова және Татлин тіпті жұмысшыларға арналған өнеркәсіптік киімдерді де жасады. Вхутемас-та жасалған жиһаз фанера және құбырлы болат сияқты жаңа өндірістік материалдардың мүмкіндіктерін зерттеді. Факультеттердің көптеген жетістіктері болды және олар болашақ дизайн ойлауға әсер етті. 1925 жылы Парижде өткен Халықаралық Сәндік және Өнеркәсіптік Өнер Көрмесінде Константин Мельниковтың совет павильоны және оның ішіндегі заттар экономикалық және жұмысшы табының архитектурасы үшін мақтау мен сынға ұшырады. Сынның бірі – бұл құрылыстың "жалаңаштығы", оны Эмиль Жак Рульманның сәнді павильондарымен салыстырғанда. Александр Родченко жұмысшылар клубын жобалады, ал Ағаш және Металл Өңдеу Факультетінің (Дерметфак) үлесі халықаралық деңгейде танылды. Студенттік жұмыстар бірнеше жүлдеге ие болды, ал Мельниковтың павильоны Гран-при жеңіп алды. Эль Лиссицкий де осы факультеттің мүшесі болды.
The industrial faculties had the task of preparing artists of a new type, artists capable of working not only in the traditional pictorial and plastic arts but also capable of creating all objects in the human environment such as the articles of daily life, the implements of labor, etc. This push for design economy resulted in a tendency towards working, functional designs with minimised luxuries. Tables designed by Rodchenko were equipped with mechanical moving parts, and were standardised and multi functional. The products designed at Vkhutemas never bridged the gap between workshops and factory production, although they cultivated a factory aesthetic—Popova, Stepanova, and Tatlin even designed worker's industrial apparel. Furniture pieces constructed at Vkhutemas explored the possibilities of new industrial materials such as plywood and tubular steel. There were many successes for the departments, and they were to influence future design thinking. At the 1925 Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes in Paris, the Soviet pavilion by Konstantin Melnikov and its contents attracted both criticism and praise for its economic and working class architecture. One focus of criticism was the "nakedness" of the structure, in comparison to other luxurious pavilions such as that by Émile Jacques Ruhlmann. Alexander Rodchenko designed a worker's club, and the furniture that the Wood and Metal Working Faculty (Дерметфак) contributed was an international success. The student work won several prizes, and Melnikov's pavilion won the Grand Prix. El Lissitzky was also a member of the faculty.
Тоқыма бұйымдары
Текстиль бөлімін конструктивист дизайнер Варвара Степанова басқарды. Басқа бөлімдер сияқты, бұл бөлім де тұрмыстық қағидалар бойынша жұмыс істеді, бірақ Степанова студенттерін сәнге қызығушылық танытуға ынталандырды: олар күнделікті өмірдегі заманауи маталар мен эстетиканы байқап жазу үшін дәптер алып жүруге шақырылды, оларды көшеде кездестіретін. Степанова 1925 жылғы курстық жоспарында мұның «жаңа әлеуметтік жағдайлардың бізге қоятын талаптарын саналы түрде түсіну әдістерін әзірлеу мақсатымен» жасалғанын жазды. Любовь Попова да тоқыма факультетінің мүшесі болды, ал 1922 жылы Бірінші мемлекеттік тоқыма баспа фабрикасы үшін маталар жобалауға шақырылғанда, Попова мен Степанова совет тоқыма өнеркәсібіндегі алғашқы әйел дизайнерлердің қатарында болды. Попова асимметриялық архитектуралық геометриямен, сондай-ақ тақырыптық жұмыстармен маталар жобалады. 1924 жылы қайтыс болғанға дейін Попова бірінші бесжылдық жоспардың саяси ахуалында басқалар жасаған жұмыстардан бұрын, басылған балғалар мен орақтардың торлы суреті бар маталарды жасады.
The textile department was run by the constructivist designer Varvara Stepanova. In common with other departments, it was run on utilitarian lines, but Stepanova encouraged her students to take an interest in fashion: they were told to carry notebooks so that they could note the contemporary fabrics and aesthetics of everyday life as seen on the high street. Stepanova wrote in her 1925 course plan that this was done "with the goal of devising methods for a conscious awareness of the demands imposed on us by new social conditions". Lyubov Popova was also a member of the textile faculty, and in 1922, when hired to design fabrics for the First State Textile Print Factory, Popova and Stepanova were among the first women designers in the Soviet textile industry. Popova designed textiles both with asymmetrical architectonic geometries, and also work that was thematic. Before her death in 1924, Popova produced fabrics with grids of printed hammers and sickles, which would predate work by others in the political climate of the first five year plan.
Лениннің сапары
Владимир Ленин мектеп құру туралы жарлыққа қол қойды, бірақ оның негізгі назары марксизмге емес, өнерге болатын. Ленин авангард өнерін жақсы көре қоймағанмен, Вхутемас оқытушылары мен студенттері оны құрметтеу және оның саясатын ілгерілету мақсатында жобалар жасады. Иван Леонидовтың Вхутемастағы соңғы жобасы – Ленин атындағы кітапхана институтының жобасы болды. Владимир Татлиннің Үшінші Интернационалға арналған монументінің макетін студенттер жасап, Санкт-Петербургтағы шеберханасында көрсетті. Құрылтай жарлығында студенттерге «барлық пәндер бойынша саяси сауаттылық және коммунистік көзқарастың негіздері бойынша міндетті білім беру» туралы айтылды. Бұл мысалдар мектеп жобаларын сол кездегі саяси талаптармен байланыстыруға көмектеседі, бірақ мектеп өмір бойында басқа да талаптар туындады.
Vladimir Lenin signed a decree to create the school, although its emphasis was on art rather than Marxism. Although Lenin was not an enthusiast for avant garde art, the Vkhutemas faculty and students made projects to honor him and further his politics. Ivan Leonidov's final project at Vkhutemas was his design for a Lenin Institute of Librarianship. A model of Vladimir Tatlin's Monument to the Third International was built by students and displayed at their workshop in Saint Petersburg. The founding decree included a statement that students have an "obligatory education in political literacy and the fundamentals of the communist world view on all courses". These examples help justify the school's projects in terms of the early political requirements but others would arise throughout the school's existence.
Баухауспен салыстыру
Вхутемас мақсаты, ұйымы және ауқымы тұрғысынан неміс Баухаусына өте жақын болды. Бұл екі мектеп те суретші-дизайнерлерді қазіргі заманғы әдіспен даярлаған алғашқылардың бірі болды. Алайда, ол аз жарияланғандықтан, Батыста оны аз біледі. Вхутемас кең ауқымды ықпалға ие болды – мектеп 1925 жылы Парижде өткен көрмеде факультет мүшелерінің және жүлделі студенттік жұмыстардың екі құрылысын көрсетті. Бұған қоса, Вхутемас қазіргі заманғы өнер мұражайының директоры Альфред Баррдың қызығушылығын тудырып, бірнеше рет оның келуіне себеп болды. Баухаустың екінші директоры Ханнес Мейер екі мектеп арасында алмасуды ұйымдастыруға тырысты, ал Баухаустың Хиннерк Шепер Вхутейн мүшелерімен бірлесіп сәулетте түс қолдану мәселелері бойынша жұмыс істеді. Сонымен қатар, Эль Лиссицкийдің 1930 жылы неміс тілінде жарық көрген «Ресей – Әлемдік революцияға арналған сәулет» кітабында Вхутемас/Вхутейн жобаларының бірнеше суреттері жарияланды. Екі мектеп те салыстырмалы түрде еркін кезеңде дамыды, бірақ тоталитарлық режимдердің күшеюімен жабылды.
Vkhutemas was a close parallel to the German Bauhaus in its intent, organization and scope. The two schools were the first to train artist designers in a modern manner. but it was less publicised and consequently, is less familiar to the West. Vkhutemas's influence was expansive however—the school exhibited two structures by faculty and award winning student work at the 1925 Exposition in Paris. Furthermore, Vkhutemas attracted the interest and several visits from the director of the Museum of Modern Art, Alfred Barr. The second Bauhaus director Hannes Meyer attempted to organise an exchange between the two schools, while Hinnerk Scheper of the Bauhaus collaborated with various Vkhutein members on the use of colour in architecture. In addition, El Lissitzky's book Russia – an Architecture for World Revolution published in German in 1930 featured several illustrations of Vkhutemas/Vkhutein projects. Both schools flourished in a relatively liberal period, and were closed under pressure from increasingly totalitarian regimes.
Вхутеин
1923 жылы Родченко және тағы басқалар ЛЕФ журналында Вхутемас жабылатынын болжаған есеп жариялады. Бұл студенттердің өнеркәсіпте бекініп қалуға тырысқандары сәтсіз аяқталғандықтан туындаған жағдай еді және «ВХУТЕМАС-тың күйреуі: Жоғары көркемдік және техникалық шеберханалардың жағдайы туралы есеп» деп аталды, онда мектептің «қазіргі идеологиялық және практикалық міндеттерден үзіліп қалғаны» айтылды. Новицкий басқарған кезеңде, «жұмысшы табы» туралы декрет және студенттік жұмыстардың өміршеңдігін бағалау үшін өнеркәсіп және коммерциялық ұйымдар жүргізген бірқатар сыртқы тексерулер сияқты сыртқы саяси қысым күшейді. 1930 жылы мектеп таратылып, түрлі басқа бағдарламалармен біріктірілді. Вхутемас қалыптастырған модернистік ағымдар абстрактілі формализм ретінде сынға алынып, тарихи тұрғыдан социалистік реализм, постконструктивізм және сталиндік сәулет өнерінің империялық стилімен ығыстырылды.
As early as 1923, Rodchenko and others published a report in LEF which foretold of Vkhutemas's closure. It was in response to students' failure to gain a foothold in industry and was entitled, The Breakdown of VKhUTEMAS: Report on the Condition of the Higher Artistic and Technical Workshops, which stated that the school was "disconnected from the ideological and practical tasks of today". It was under Novitsky's tenure that external political pressures increased, including the "working class" decree, and a series of external reviews by industry, and commercial organisations of student works' viability. The school was dissolved in 1930, and was merged into various other programs. The Modernist movements which Vkhutemas had helped generate were critically considered as abstract formalism, and were succeeded historically by socialist realism, postconstructivism, and the Empire style of Stalinist architecture.