Михаил Веллер: Өмір, философия және әдебиет жолы

Кіріспе

Михаил Иосифович Веллер (орысша: Михаил Иосифович Веллер; 20 мамыр 1948 жылы туған) – украиндық еврей тегінен шыққан орыс жазушысы. Ол Ресей және Эстонияның қос азаматтығын иеленеді.

Өмірбаян

Веллер 1948 жылы Украина КСР-інің Каменец-Подилский қаласында дүниеге келген (қазіргі Украина). 1972 жылы Ленинград университетінің тіл білімі мамандығын бітірген. Ол жазғы лагерьде балалар тәрбиешісі, Таймырда аңшы, Алтай тауларында қойшы, ағаш кесуші, журналист, мұғалім және барлығы 30-ға жуық мамандықтарда жұмыс істеді. Веллердің алғашқы кітабы – «Мен аула сыпырушысы болғым келеді» атты әңгімелер жинағы 1983 жылы Эстонияда жарық көрді, одан кейін «Жүрек сындырушы» (1988), «Қысқа әңгіме технологиясы» (1989) және «Атақтымен кездесу» (1990) кітаптары жарық көрді. «Майор Звягиннің тәрбиесі мен оқиғалары» (1991) романы «Невский проспектінің аңыздары» (1993) романымен бірге бестселлерге айналды. Оның «Өмір туралы барлық нәрсе» кітабы – әлемнің қалай жұмыс істейтіні, неге ешкімге қажеттісі жетпейтіні және неге бақытқа қол жеткізу мүмкін емес, бірақ оны іздеу керек екендігі туралы кітап (оның кейінгі «Кассандра» кітабы осы философияны жаңартады). Оның «Серёжа Довлатовтың пышағы» атты повесі әдеби дау тудырды. Оның соңғы бестселлері – «Пизадан келген курьер» (2000) 11 рет басылып шықты. «Өмір туралы барлық нәрсе» кітабында Веллер Эрнест Хемингуэйдің сөздерін қайталап айтады: «Барлығын білгісі келетіндер де бар, ал білгендерінен жалыққандар да бар. Екіншілері жағдайдың нашарлауына жол бермеу үшін ештеңе айтпайды, ал біріншілері жағдайды жақсартуға үміттенеді» (қосымша түсіндірме). Веллер өзін бірінші топтың өкілі деп жариялайды. Веллер өзінің дүниетанымын философиялық мазмұндағы кітаптар жазуға дейін жетілдірді. Ол энергоэволюционизмді ойлап тапты. Бұл теорияға сәйкес, Ұлы жарылыста пайда болған бастапқы энергия, күрделілігі арта түсетін материалдық құрылымдарға байланысты, ал олар ыдырап, энергияны босатады. Бұл циклдар жылдамдықпен жалғаса береді. Адамның өмір сүруі осы процеске тікелей байланысты және революцияның жылдамдығын арттырады. Адамзат ғаламның эволюциясының алдыңғы қатарында тұр. Тарихтың соңы, материядағы барлық энергияны босатуға көмектескен пост-адамзат кезінде келеді, осылайша келесі Ұлы жарылыс оқиғасына қарай жаңа цикл басталады. Энергоэволюция тұжырымында Веллер эстетика, социология және психология мәселелерін де қарастырады. Веллердің философиялық эсселері Ресейде және шетелде назар аударды, бірақ кәсіби философтардың қатаң сын-пікірлеріне де ұшырады. Веллер Милан, Иерусалим және Копенгаген университеттерінде қазіргі орыс прозасы бойынша дәріс оқыды. Бос уақытында Веллер Мәскеуде тұрады, бірақ Таллиндегі жұмысын жалғастырады. Оның хоббиі – нысанаға ату.

Veller was born in Kamianets Podilskyi, Ukrainian SSR, Soviet Union (modern day Ukraine) in 1948. In 1972 he graduated with a degree in linguistics from Leningrad University. He worked as a children's summer camp counselor, a hunter in Taimyr, a shepherd in the Altai mountains, a logger, a journalist, a teacher, and more around 30 professions in all. Veller's first book, a collection of short stories titled I Want To Be A Yard Sweeper, was published in Estonia in 1983, followed by Heart Breaker (1988), Technology of a Short Story (1989), and Rendezvous with a Celebrity (1990). A Novel of Upbringing and Adventures of Major Zvyagin (1991) became bestsellers, along with "The Legends of Nevsky Prospect" (1993). His book Everything about Life is a book about how the world works, why a no one ever has what they need, and why happiness is not achievable but should be sought (his later book Cassandra updates this philosophy). His mini novel The Knife of Seryozha Dovlatov created a literary scandal. Hist latest bestseller, Courier from Pisa (2000), has had 11 editions. In Everything about Life Veller repeated Ernest Hemingway's words: "There are people who want to know everything and those who are sick of what they already know. The latter say nothing to prevent things from turning for the worse, while the former interfere in all, hoping to make things better" (paraphrased). Veller proclaims himself to be with the former kind. Veller nurtures his world view to the point that he publishes volumes with philosophical inclination. He invented energoevolutionism. According to this theory the primordial energy released in the Big Bang is attached to material structures of ever increasing complexity, which in their turn decompose and release energy. These cycles continue at ever increasing speed. The human existence is entangled in this process and also increases the speed of revolution. Humankind thus is at the cutting edge of the evolution of the universe. The end of history is to arrive when post humanity will assist the release of all energy in the matter, thereby causing a new cycle by the next BIg Bang event. Within the concept of energoevolution Veller addresses also aesthetics, sociology and psychology. Veller's philosophical essays achieved some attention in Russia and abroad, but also met with severe criticism from professional philosophers. Veller has lectured on modern Russian prose in the universities of Milan, Jerusalem and Copenhagen. In his free time, Veller lives in Moscow but continues to work in Tallinn. His hobbies include target shooting.