Кіріспе

Квебек парламентінің орны

Квебек парламенті ғимараты – сегіз қабатты құрылыс. Бұл ғимарат Квебек қаласында, Канадада орналасқан Квебек Ұлттық Ассамблеясына үй иесі болып табылады. Парламент ғимараты архитектор Эжен Этьен Таше жобалаған, Екінші Империя стилінде салынды және 1877 мен 1886 жылдар аралығында Квебек Парламент төбесінің ортасында бой көтерді. Ұлттық Ассамблея (немесе 1968 жылға дейін Заң шығарушы Ассамблея деп аталған) алғаш рет 1884 жылдың 27 наурызында өтті, бірақ ғимарат толықтай 1886 жылдың 8 сәуірінде ғана аяқталды. 1910-1930 жылдары үкімет кеңсе кеңістігін кеңейту үшін бірнеше іргелес ғимараттар салып, парламенттік кешен құрды, оның басты құрылысы Парламент ғимараты болды. Бұл құрылым бұрынғы бірнеше ғимараттардың жалғасы болып табылады, олардың ең ертесі 1620 жылы салынған, және олардың арасында заң шығарушы органдар ретінде қызмет еткен тағы екі парламент үйі болған. Географиялық тұрғыдан алғанда, ғимарат Vieux Québec–Cap Blanc–colline Parlementaire ауданында, La Cité Limoilou облысының бөлігінде, Ескі Квебектің қабырғасының сыртында орналасқан. Алайда, Парламент ғимараты, бірнеше іргелес ғимараттар мен жер учаскесі ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды және осылайша провинциялық Мәдениет және коммуникациялар министрлігі мен муниципалитеттердің бақылауынан шығарылды. Бұл мәртебеге қарамастан, Квебек провинциясы Парламент ғимаратының алдындағы аумаққа қатысты ұзақ мерзімді жалға алу шартына (эмфитеузис деп аталады) қол қойды, яғни ғимараттың кіреберісінен ескі қаланың қамалдарына дейін, өйткені бұл жер учаскесі 1881 жылдан бері федералды үкіметке тиесілі.

Сен-Луи форты мен залы

1620 жылы Самуэль де Шампленге Жаңа Францияны одан әрі зерттеуді тоқтату бұйырылды, оның орнына жаңа ашылған жерлерді басқарумен ғана айналысу сұранысты. Сондықтан ол Квебек үстіртіндегі Кап-Диаман шығыс шетінде бекініс салуды бұйырды. Роан компаниясы (Жаңа Франция) мен Монморенси компаниясының аз ғана мерзімге созылған басқарулары 1627 жылы Жүз серіктес компаниясымен алмастырылса да, 1648 жылға дейін губернатор Шарль де Монмагни салған бір қабатты Сен-Луи шатосы Жаңа Франция үкіметінің алғашқы тұрақты ресми резиденциясы болды. Дегенмен, 1680-ші жылдардың соңына қарай бұл құрылыс өте қиын жағдайда болды. 1694 жылы губернатор Фронтенак ескі іргетастың орнына үлкен резиденция салдырды, ол отыз жылдан кейін аяқталды. Бүгінде бұл жерде Шато Фронтенақтың алдындағы Дюфферен террасасы орналасқан.

Шато Халдиман

1784 жылы Квебек провинциясының губернаторы Фредерик Халдиман жаңа ғимарат салуға бұйрық берді, ол үш жылдан кейін аяқталды. 1786 жылдан 1791 жылға дейін ол отарлық үкіметтің резиденциясы болды, ал кейін 1811 жылға дейін тек губернаторлардың резиденциясы ретінде пайдаланылды. Квебек басқаруына зор ықпал еткен «Шато Кликасы» губернатормен үнемі кездесетін. 1892 жылы «Шато Халдиман» «Шато Фронтенак» құрылысына орын беру үшін бұзылып жатыр.

Ескі Парламент ғимараты

Ескі парламент ғимараты 1693-1695 жылдары Квебек епархиясының епископы Жан Батист де Ла Крой де Шеврире де Сент-Вальье тарапынан епископтық резиденция ретінде салынған, сондықтан ол Квебек епископтық сарайы деп те аталады. Бірақ 1777 жылы Квебек провинциясының үкіметі ғимаратты католик шіркеуінен жалға алғанда оның мақсаты өзгерді. Көбінесе кеңес беруші орган болған Заң шығарушы кеңес онда орналасты. Үкімет Рим-католик шіркеуінен мүлікті иеленуге тырысты. Архиепископ Бернард Клод Панемен бірнеше сәтсіз келіссөзден кейін, ол 1831 жылы меншік құқығын беруге келісті, осылайша ғимарат 1832 жылдың тамызында отарлық мүлікке айналды. Кейіннен үкіметтік кеңселерді кеңейту үшін ол қайта салынды. Квебектің әдеби және тарихи қоғамының мұражайы және парламент кітапханасының жартысы да зардап шекті. Бұрын епископтық сарай болған аумақ қазір Монморенси паркінің бір бөлігі болып табылады.

Пошта кеңсесі

Ескі Парламент ғимараты қиратылғаннан кейін заң шығарушы орган жұмыс істеуге ғимаратсыз қалды. Олар қайырымдылық сестерінің ұсынысын тез қабылдады, бірақ 1854 жылдың 3 мамырында ғимаратты қайта жабдықтау жұмыстары кезінде тағы бір өрт заң шығарушы орган отырыс өткізуге ниеттенген үйдің жаңа қанатын қиратты. Сондай-ақ, олар осы мақсатта 1876 жылдың шілдесінде федералды үкіметтен жер учаскесін сатып алды және осы екі жер учаскесінде үкімет (оның ішінде министрліктер), заң шығарушы орган және вице-губернатор кеңсесі орналасқан жаңа ғимарат салынды. Жобалау жұмыстары Эжен Этьен Ташеге тапсырылды. Ол Оттавадағы британдық стильдегі архитектураның орнына француздық Ренессанс стилінде үкімет пен парламентке жаңа орын салуды ұсынды. Бірақ бұл «ғасыр құрылысы» деп аталды, парламент орнын салуға 400-ге жуық жұмысшы жұмыстандырылды. Құрылыс процесі де қиындықтарсыз өтті. Парламент ғимаратын салуға конкурсты ұтқан кәсіпкер Саймон Ксавье Симон халыққа ұнамады. 1878 жылы жалақысы 60 центтен 50 центке дейін төмендеген жұмысшылар ереуілге шығып, екі есе жалақы талап етті. Шиеленіс күшейгенде, ереуілді бұзуға тырысу сәтсіз аяқталып, Квебек провинциясының сол кездегі премьер-министрі Анри Густав Жолиге көшеде шабуыл жасалды. 1878 жылдың маусым айында демонстрациялар әскерилер тарапынан басылды. Барлық кешен салынып біткенге дейін барлығы үш ереуіл болды.

Сақалданғаннан кейін

Оның ашылуынан кейін жұмыстардың көп бөлігі ғимаратты және оның маңындағы әрлеулерді жасауға қатысты. 1888 жылы мұнараның үстіне сағат орнатылды. Екі жылдан кейін кіреберіс алдындағы Абенаки халқына арналған фонтан ашылды. Осыдан кейін төрт жыл өткен соң, ғимарат қабырғаларында Квебек үшін маңызды болған түрлі саяси және зиялы тұлғалардың мүсіндері орнатылды. Бастапқыда ғимарат Квебек провинциясының барлық маңызды атқарушы және заңнамалық кеңселерiн, сондай-ақ парламенттiк кітапхананы қамтыды. Алайда, ғасыр басында үкімет жұмыс кеңістіктерін кеңейтуге және кейбір кеңселерiн жақын орналасқан ғимараттарға көшiруге шешiм қабылдады. Алғашқысы – 1910–1915 жылдары салынған және Квебек Ұлттық Ассамблеясының кітапханасын орналастырған Памфиль Ле Май ғимараты. Сол кезде аулада парламенттік ресторан, Le Café du Parlement ашылды (1970 жылы Le Parlementaire деп аталды). Он жылдан кейін Хонре Мерсье ғимараты бірнеше министрліктерді, оның ішінде премьер-министр кеңсесін орналастыру үшін салынды. Премьер-министр кеңсесі ғимарат салынғаннан бастап 1972 жылға дейін және 2002 жылдан бастап осы ғимаратта орналасқан. Жан Антуан Пане және Андре Лаурендо ғимараттары 1930 жылдары Көлік және Ауыл шаруашылығы министрліктері үшін салынды. Соңғы ғимарат қазір вице-губернатордың бас кеңсесі болып табылады. 1985 жылы Парламент ғимараты, сондай-ақ бірнеше жақын ғимараттар мен жер учаскесі ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды, осылайша провинциялық Мәдениет және коммуникациялар министрлігі мен муниципалитеттердің бақылауынан алынып, операциялық тәуелсіздік қамтамасыз етілді. 2016–2019 жылдары 60,5 миллион долларға жаңа кіреберіс салынды, ол қауіпсіздікті күшейтіп, парламенттік комитеттер үшін қосымша кеңістік ұсынды.

Шолу

Сегіз қабатты Евгений Этьен Таше ұсынған әшекейлеу тұжырымы – парламент қабырғасында Квебектің ашық тарихын көрсету болды, оның ішінде мүсіндер мен геральдика да бар. 2019 жылға дейін басты кіреберіс – бастапқысы еді, оған жасылдандыру мен жергілікті халықтың мүсіндері орналасқан фонтан арқылы қол жеткізуге болады; алайда, содан бері парламентке көбінесе жер асты жолдары арқылы өтетін жаңартылған кеңістік арқылы кіру мүмкіндігі бар, ал жасылдандыру алынып тасталды.

Мүсіндер

Парламент ғимаратының алдыңғы қабырғасында барлығы 26 мүсін орналасқан. Ол 1939 жылы ресми провинциялық ұран ретінде бекітілді және қазір Квебек провинциясының стандартты көлік тіркеу нөмір тақталарында қолданылады.

Су бұлақтары

Парламент ғимаратының маңында екі фонтан бар: Абенаки фонтаны және Фонтан де Турни. Біріншісі ғимараттың ескі бас кіреберісінің астында, жергілікті халықтың екі мүсінімен бірге орналасқан. Нигог балықшысының мүсіні судан жоғары нишада, ал екінші мүсін фонтанның үстінде, екі баспалдақ кездесетін жерде тұр. 1890 жылы салынған бұл фонтан 2016 жылдан 2019 жылға дейін үлкен өзгерістерге ұшырады, оның көлемі едәуір қысқартылды. Фонтан де Турни салыстырмалы түрде жақында орнатылған. Ол Оноре Мерсье даңғылындағы айналымда орналасқан және алғаш рет 1853–1854 жылдары құйылған. 1858 жылдан 1960 жылға дейін Бордо қаласында оның екі көшірмесі қойылған, бірақ жер асты паркингін салу және фонтанды күтіп ұстау құнының өсуіне байланысты ол бөлшектелді. Олардың біреуін Сен-Жермен-де-ла-Ривьер муниципалитеті сатып алды, ал екіншісі бөлшектерге бөлініп, Париждің шұғыласындағы Сен-Уэн-сюр-Сендегі антикварлық дүкенге жеткізілді. 2000 жылдардың басында Квебек кәсіпкері Питер Симонс фонтанды жаңартуға шешім қабылдады және оны Квебек қаласына сыйға берді. Ол 2007 жылдың 3 шілдесінде, қаланың құрылған күніне бір жыл қалғанда ашылды. Көк зал – Ұлттық Ассамблеяның тұрақты сессияларын өткізетін орын. Онда 124 орындық бар, олар бас кіреберістен кеңсе қызметкерінің үстеліне, содан кейін Ұлттық Ассамблея төрағасының креслосына дейін созылатын дәлізбен бөлінген. Төраға креслосының артында Чарльз Хуоттың картинасы ілінген. Сол сияқты көрінетін Қызыл зал 1968 жылы таратылғанға дейін жоғарғы палатаның отырыс өткізетін орны болған. Қазір ол парламенттік комитеттердің жұмысына және салтанатты шараларға, мысалы, қызметке кірісу кезінде ант беру рәсіміне пайдаланылады. Алайда, Көк залдан айырмашылығы, Қызыл залдағы жиһаз парламенттің қажеттіліктеріне сәйкес қайта орналастырылуы мүмкін. Бөлмеге кіре берісінің қарама-қарсысындағы картина – Чарльз Хуоттың туындысы, ол Жаңа Францияның отарлық үкіметінің отырысын бейнелейді. Көк залдағы жөндеу жұмыстары 2024 жылдың күзінде басталуы жоспарлануда. Ұлттық Ассамблея оппозицияға қарсы үкіметтің орналасуымен дәстүрлі Вестминстер үлгісінен бас тартып, Австралия Өкілдер палатасында қолданылатын атқылау тәрізді орындықтарды орнатуға шешім қабылдады. Жөндеу жұмыстары 2026 жылы аяқталғанға дейін депутаттар Қызыл залда отырады.

Ту бөлмесі

Ту бөлмесі бұрын түрлі мақсаттарда қолданылған: ол баспасөз конференциялары өткізілетін бөлме (кейде «ыстық бөлме» деп те аталады) және сонымен қатар мұражай ретінде пайдаланылған. 1985 жылдан бері онда Квебек провинциясының қазіргі туының дизайнына немесе флерделизеге әсер еткен сегіз ту көрсетіледі. Бұл тулардың арасында Франция Корольдігінің үш туы, екі теңіз туы, екі Карлион туы және қазіргі ту бар.

Ыстық бөлме

Баспасөз конференциясы залы (ресми түрде Salle Bernard Lalonde деп аталады және ағылшын және француз тілдерінде "қызды бөлме" деп аталады) ғимараттың солтүстік жағында орналасқан. Бұл атау бастапқыда камералардың бөліп шығаратын жылуына байланысты қойылған, бірақ кейде журналистердің көптеген сұрақтарынан туындаған шиеленісті атмосфераға сілтеме ретінде де түсіндіріледі. 1976 жылға дейін бұл зал бар ретінде пайдаланылған.

асхана

Le Parlementaire мейрамханасы ғимарат ашылған кезде салынбаған, бірақ 1910-шы жылдардағы кеңейту кезінде Монреальдан Жан Омер Маршан мен Квебек қаласынан Жорж Эмиль Тангуэй сол кезде танымал болған Бейкс-Арт стилінде парламент мүшелері үшін асхана салуды ұсынды. Ол 1912-1917 жылдары салынды және содан бері сол мақсатта қызмет етуде. Ресторан бастапқыда Le Café du Parlement (Парламент кафесі) деп аталған, бірақ 1970 жылы атауы өзгертілді. Бастапқыда мейрамхана парламент мүшелеріне ғана арналған, алайда 1968 жылы ол жалпы жұртшылыққа ашылды. 2020 жылы нысан күрделі жөндеуге жабылды. Бұл жерде 2007 және 2008 жылдарғы Квебек провинциясының жалпы сайлау кампанияларындағы дебаттар өтті.

2016-2019 жылдарға арналған ұзарту

2014 жылдың қазан айында Оттавадағы Парламент төбесінде болған оқ ату оқиғасы Квебектегі Парламент ғимаратының қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылықты күшейтті. Осыған байланысты 2015 жылдың қарашасында Ұлттық Ассамблея президенті Жак Шагнон 60,5 миллион долларлық жобаны таныстырды, ол қауіпсіздігі күшейтілген жер асты кіреберісін, сондай-ақ жаңа конференц-зал мен парламенттік комитеттер отыруына арналған кеңістікті салуды көздеген. Үш жылдық жұмыстан кейін жаңа кіреберіс 2019 жылдың мамырында салтанатты түрде ашылып, сол жылдың 1 маусымында халыққа ұсынылды. Бұл кеңейту көбінесе жағымды қабылданды. Провинциялық сауда ұйымы i=no кеңейтуді жоспарлағандарға марапат берді, ғимараттың сәулеттік құндылықтарын сақтау және қолжетімділікті арттыруын жоғары бағалады; Макгилл университетінің сәулет профессоры Оливье Валлеран да бұл жобаны қолдады. Алайда, кеңейту Абенаки фонтаны орналасқан жердің ауданын қысқартуға әкеп соқты, бұл өзгеріске Парламент ғимараты туралы монография жазған тарихшы Гастон Дешенес сияқты кейбір адамдар бастапқы сәулетшінің ниетіне қайшы келеді деп сын тақты.