Кіріспе

Үндістандағы Химачал-Прадеш штатында орналасқан ұлттық парк.

Ұлы Гималай ұлттық паркі (ҰҒП) – Үндістандағы ұлттық парк, Химачал-Прадеш штатының Куллу ауданындағы Баджар бөлімшесінде орналасқан. Парк 1984 жылы құрылған және 1171 км² аумақты қамтиды; парктегі биіктіктер 1500 және 6000 метр аралығында өзгереді. Ұлы Гималай ұлттық паркі – көптеген флора және 375-тен астам фауна түрлерінің, соның ішінде шамамен 31 сүтқоректі, 181 құс, 3 бауырымен жорғалаушы, 9 қосмекенді, 11 жылқықұрт, 17 моллюск және 127 жәндік түрлерінің мекені болып табылады. Олар 1972 жылғы Жабайы табиғатты қорғау туралы заңның қатаң ережелерімен қорғалады, сондықтан кез келген аң аулауға тыйым салынған. 2014 жылдың маусым айында Ұлы Гималай ұлттық паркі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне "биологиялық әртүрлілікті сақтау үшін ерекше маңызы бар" критерийі бойынша қосылды.

Биогеографиялық

ГХҰП әлемдегі екі ірі биогеографиялық аймақтың тоғысқан жерінде орналасқан: оңтүстіктегі Индомалая аймағы және солтүстіктегі Палеарктика аймағы. ГХҰП-тың қоңыржай орман флорасы мен фаунасы Қытай-Жапон аймағының батысқа қарайғы соңғы кеңеюін көрсетеді. Солтүстік-Батыс Гималайдың жоғары биіктіктегі экожүйелеріндегі өсімдік түрлері Батыс және Орталық Азия аймақтарымен ортақ белгілерге ие. Парк 4100 метрге дейін биіктігіне ие болғандықтан, альпілік, мұздық, қоңыржай және субтропикалық ормандар сияқты флора мен фаунаның әртүрлі аймақтарын қамтиды. Бұл биогеографиялық элементтер Гималайдың геологиялық эволюциясының нәтижесі болып табылады, ол тақталардың қозғалысы және континенттік дрейф әсерінен бүгінге дейін жалғасуда. 100 миллион жыл бұрын Үндістан субконтиненті Гондванадан бөлініп, солтүстікке қарай жылжуды бастады. Соңында ол Лавразияға соқтығысып, Гималайдың алып қатпарлы тауларын құрады. Гондвана және Азия құрлықтарының қосылуы нәтижесінде флора мен фауна алмасуы мүмкін болды, бұл аймақтағы ерекше биогеографиялық ерекшеліктерге әкелді.

Фауна

Ұлы Гималай ұлттық паркі 375-тен астам жануарлар түріне мекендейді. Қазірге дейін 31 сүтқоректі, 181 құс, 3 бауырымен жорғалаушы, 9 қосмекенді, 11 анелид, 17 моллюск және алты отрядқа жататын 127 жәндік түрі анықталып, құжатталған. Гималай фаунасының көп бөлігі 1972 жылғы Үндістанның жабайы табиғатты қорғау заңының I тізіміндегі ең жоғары қорғау санаты бойынша қорғауға алынған. Химачал-Прадеш штатының үкіметі он жылдан астам уақыттан бері аң аулауға тыйым салды. Парктің кез келген аңғарында 35-45 шақырымдық саяхат адамды көк қой, қар барысы, Гималай қоңыр аюы, Гималай тахы және мускус бұғысы сияқты жануарлардың 3500 метрден жоғары биіктіктегі мекендеу ортасына жеткізеді. Жануарлар төменгі биіктіктерге маусымдық көші-қон бастаған кезде күз айларында (қыркүйек-қараша) ең жақсы байқаулар жасауға болады.

Флора

Сонымен қатар, GHNP кең биіктік диапазоны мен салыстырмалы түрде бұзылмаған орталардың арқасында өсімдіктер әлемінің мол түрлілігін қамтамасыз етеді. Төменгі аңғарлардағы биік қарағайлар мен шыршалардан бастап, кең жайылған ат қаштандарына дейін, және таулы шөптер мен қарағайлардың тығыз жамылғылары мен жатқан бұтақтарына дейін, саябақта өсімдік жамылғысының сан алуандығы көзге шалынады. Кейбір аймақтар мал жаюға байланысты өзгергенімен, бұл Батыс Гималайдағы орман мен альпілік шалғындардың түпкілікті күйіне жақын сақталған сирек аймақтардың бірі. Субальпілік аймақ түрлерге ең бай, одан кейін альпілік және жоғарғы умерендік аймақтар келеді.

Жаяу жүру және туризм

Соңғы жылдары GHNP жаяу серуендеу және экологиялық туризм танымал бағытына айналды. Саи Ропадағы GHNP кеңсесі жаяу серуендерге рұқсаттар береді. Паркте бірнеше танымал жаяу жолдар бар, олардың кейбіреулерін бір-екі күнде, ал кейбіреулерін бір аптадан он күнге дейін жасауға болады. Экологиялық туризм және шатырға қонаққа шақыру туризмі де парктен тыс, бірақ жақын жерлерде кеңінен танымал болып келеді.