Ганс Ульрих фон Эггенберг: Саясаткер, дипломат және императордың кеңесшісі

Кіріспе

Ханс Ульрих фон Эггенберг (1568, 18 қазан 1634) – австриялық мемлекет қайраткері, Эрберсдорф иесі Сейфрид фон Эггенбергтің (1526–1594) ұлы және Балтазар Эггенбергердің (1493 жылы қайтыс болған) шөбересі. Ол Эггенберг әулетінің көрнекті өкілі болды және Крумау герцогы титулын алды.

Өмірбаян

Ханс Ульрих фон Эггенберг, мүмкін, қарапайым отбасыдан шыққан және лютерандық протестанттық тәрбие алған болса да, өзінің күшімен бірнеше онжылдық ішінде Киелі Рим империясындағы ең ықпалды католик княздарының біріне айналып, тіпті табысты туысы Рупрехт фон Эггенбергтен де озып кетті. Дегенмен, оның мансабы тым жылдам және сәтті дамығандықтан, ол ешкімнің назарынан тыс қалған жоқ және зейін қоздырмады. Замандастары мен тарихшылар Эггенбергтің мінезі туралы әртүрлі пікірлер білдірді: оны кез келген істе табысқа жететін, бақытты, императорға толыққанды адал, өте дарынды және сенімді, сонымен қатар сыбайлас жемқор және алаяқ адам ретінде таныды. Алайда, замандастары мен тарихшылар оның дипломатиялық таланты, жеке сүйкімділігі мен ептілігі, адамдармен қарым-қатынас жасаудың ерекше шеберлігі туралы келіседі. Ханс Ульрих фон Эггенберг 1568 жылдың маусым айында Грац қаласында дүниеге келді және протестанттық тәрбие алды. Бірақ оның балалық шағы мен жастық шағы туралы көп мәлімет жоқ. 1583 жылы ол неміс протестанттығының орталығы – Тюбингенге сапар шегіп, танымал протестант университетінде білім алды. Ханс Ульрихтің белгілі әріптесі Иоганн Кеплер де Тюбингер Стифте жоғары білім алып, Грацта оқытып жүріп, өзінің алғашқы еңбегі «Mysterium Cosmographicum» атты туындысын жазды. Осы білімнің интеллектуалдық негізі кейіннен оның жаңа резиденциясы – Шлосс Эггенбергтің күрделі бағдарламалық бағыттарын құрады. Оқуын аяқтағаннан кейін ол сол кездегі жас дворяндардың бағытталған ұзақ білім сапары – Гранд Турға аттанды, ол оны Нидерланд, Испания және Италия арқылы алып өтті. 1594 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін ол Грацқа қайтып оралды және оның мүлігін сақтау мен басқаруды өз міндетіне алды, содан кейін көп ұзамай Грацтағы эрцгерцог Фердинандтың сарайында мансабын бастады. Сарайда қызмет ету үшін ол католик дініне қайта өтіп, кейіннен архидюктің қатаң контрреформациялық саясатын қолдады. Ханс Ульрихтің ықпалы Фердинандтың анасы Баварияның Мария архигерцогинясының араласуының арқасында Ішкі Австрия сарайында одан да күшейді. Ол Фердинандтан он жас үлкен болса да, көп ұзамай оның ең жақын досы мен сенімді адамы болды, бұл қарым-қатынас өмір бойы сақталды. Эггенбергтің көмегімен 1619 жылы герцог Фердинанд II Германия халқының Киелі Рим императоры болып сайланды. Геймраттың (Жеке кеңес) президенті және жаңа императордың Лорд Чемберлені (Оберштофмейстері) лауазымында, Граздан шыққан саудагер отбасының ұлы Ханс Ульрих отыз жылдық соғыс кезеңінде өз заманының ең маңызды және ықпалды мемлекет қайраткерлерінің біріне айналды. Қазіргі саяси түсінік бойынша премьер-министрге ұқсас болғандықтан, 1619-1634 жылдар аралығында Фердинанд II өзінің досы Ханс Ульрихтің кеңесінсіз бірде-бір маңызды саяси шешім қабылдамады, ол осы шатастырған және дүрбелеңді кезеңнің бәрінде және өмірінің қалған бөлігінде оған адал болды. Алғыс білдірген император адал кеңесшісін патшалықтағы ең жоғары атақтармен марапаттады. 1598 жылы оның туысы Рупрехт фон Эггенберг және бүкіл Эггенбергтер отбасы, оның ішінде Ханс Ульрих, Freiherrnstand (Барондық мүлік) дәрежесіне көтерілді. 1620 жылы Испания королі Филипп III Ханс Ульрихты «Алтын жүннің» рыцары деп атады. 1628 жылы Ханс Ульрихті де Крумау герцогы деп тағайындады. саяси, құқықтық және әскери мәселелер бойынша. Ол Габсбургтерден басқа осындай лауазымға тағайындалған және оны атқарған жалғыз губернатор болды. Ол Альбрехт фон Валенштейннің императорлық қызметке оралуына негізінен жауапты болды және Валенштейннің қазасынан кейін қоғамдық өмірден шығып кетті. Өкінішке орай, ол 1634 жылдың қазан айында, сарай толыққаннан бұрын, қатты подаградан қайтыс болды. Төрт қызымен бірге Ханс Ульрих Еггенберг әулетінің мұрагері Иоганн Антон I-ді де дүниеге келтірді, ол тіпті атақты әкесінің жетістікке жете алмаған лауазымына – рейхстагтағы империя княздары арасындағы орынға қол жеткізді. Ханс Ульрих императордың министрі ретінде көптеген қауіп-қатерлерге және осы үлкен өзгерістердің кезінде үнемі болатын дүрбелеңдерге қарамастан, өзінің қожайынын таққа отырғызуда шеберлікпен жетістікке жетті. Ол біртіндеп және тұрақты түрде біріккен «империя» идеясымен жұмыс істеді, оны ескі асыл отбасылардың феодалдық мүдделері мен патшалық княздардың автономияға деген құштарлығы есебінен күшейтілген орталық императорлық билік ретінде қарастырды. Осылайша ол Хабсбург мемлекетінің басты сәулетшілерінің біріне айналды, ол алдағы ғасырға үстемдік етіп, оның қалыптасуына ықпал етті. Австрияда Ханс Ульрих өзінен кейін тарихи мұра қалдырды. Оның шедеврі – Эггенберг сарайы – ең танымал күміс жинақтағыш монеталардың біріндегі басты мотив болды: 2002 жылдың 10 қыркүйегінде қарылған 10 евролық Эггенберг сарайы монетасы. 2010 жылдың 1 тамызында ЮНЕСКО Грац қаласының тарихи орталығының тізімін кеңейтіп, Эггенберг сарайын Әлемдік мәдени мұра нысандарының қатарына қосты.

Hans Ulrich von Eggenberg may only have been of simple parentage and had a Lutheran Protestant upbringing, but by his own means, he succeeded in becoming one of the most influential Catholic princes in the Holy Roman Empire within just a few decades, outshining even his successful cousin, Ruprecht von Eggenberg. His career, however, developed too quickly and too successfully for it to go unnoticed and unenvied. Contemporaries and historians have had differing opinions regarding Eggenberg's character: seeing him as a man who is successful at everything he does, a fellow of good fortune, with a reputation of being completely loyal to the Emperor, highly gifted and reliable, but also a corrupt and slippery customer. Both contemporaries and historians are, however, in agreement about his brilliant diplomatic talent, his personal charm and cleverness, and his extraordinary manner of dealing with people. Hans Ulrich von Eggenberg was born in June 1568 in Graz and had a Protestant upbringing. However, little is known about his childhood and youth. In 1583, he traveled to Tübingen, the heartland of German Protestantism, to study at the renowned Protestant university, Tübinger Stift, where he received a profound education. A famous associate of Hans Ulrich's, Johannes Kepler, also received a first rate education at the Tübinger Stift and went on to write his first work, Mysterium Cosmographicum, while teaching in Graz. The intellectual dimensions of this education were to later form the basis of the complex programmatic orientations of his new residence, Schloss Eggenberg. After completing his studies, he embarked on the Grand Tour, a long educational journey undertaken by young noblemen of the period, which took him through the Netherlands, Spain, and Italy. After the death of his father in 1594, he returned to Graz to take over the safeguarding and administration of his estate and then soon began his career at the Court of Archduke Ferdinand in Graz. To be able to serve at court, he had had to convert to the Catholic faith and subsequently also supported the strict counter reformatory policies of the Archduke. Hans Ulrich's influence became ever stronger at the Inner Austrian court due to interventions by the Archduchess Maria of Bavaria, Ferdinand's mother. Although ten years his senior, Eggenberg soon became Ferdinand's closest friend and confidant, a relationship that was to last all his life. With Eggenberg's help, Archduke Ferdinand was elected Ferdinand II, Holy Roman Emperor of the German Nation in 1619. In his positions as the President of the Geheimrat (Privy Council) and Lord Chamberlain (Obersthofmeister) to his new Emperor, Hans Ulrich, the son of a merchant family from Graz, had risen to become one of the most significant and influential statesmen of his time during the period of the Thirty Years' War. Being something akin to a prime minister according to contemporary political understanding, it is said that between the years of 1619 to 1634, Ferdinand II never made one single significant political decision without seeking the advice of his friend Hans Ulrich, who remained loyal to him throughout the whole of this highly confusing and turbulent period and also throughout the rest of his life. The grateful Emperor rewarded his loyal adviser by bestowing on him the highest honors and ranks of the realm. In 1598, his cousin Ruprecht von Eggenberg and the entire Eggenberg family, including Hans Ulrich, were elevated into the Freiherrnstand (Baron's Estate). In 1620, King Philip III of Spain named Hans Ulrich a Knight of the Golden Fleece. By 1628, Hans Ulrich was also named Duke of Krumau. in political, legal and military matters. He was the only non Habsburg governor to have ever been awarded and exercised such a position. He was largely responsible for the return to imperial service of Albrecht von Wallenstein, and retired from public life after Wallenstein's assassination. Unfortunately, he died of severe gout in October 1634, before the palace was completed. Alongside his four daughters, Hans Ulrich also produced a male heir to the Eggenberg dynasty, Johann Anton I, who succeeded in attaining a position even his illustrious father had failed to attain: a seat among the princes of the empire in the Reichstag. As an imperial minister, Hans Ulrich had skilfully succeeded in guiding his master on the throne despite facing numerous dangers and constant upheavals during these times of great change. He slowly and consistently worked on his ideas of a united "empire", which he saw as a strengthened central imperial power, at the expense of the feudal interests of the old noble families and the desire for autonomy of the princes of the realm. This way, he became one of the major architects of the absolutist Habsburg state, which was to dominate and shape the century to come. In Austria, Hans Ulrich has left a historical legacy behind. His masterpiece, Schloss Eggenberg, was the main motif on one of the most famous silver collectors coins: the 10 euro Eggenberg Palace coin minted on 10 September 2002. On 1 August 2010, UNESCO expanded the registry listing of the City of Graz Historic Centre to include Schloss Eggenberg among the World Cultural Heritage Sites.