Кіріспе
Жалпы құқық ілімі Volenti non fit iniuria (немесе injuria) (латынша: "қалайтын адамға зиян келтірмейді") – рим құқығының қағидасы және жалпы құқық ілімі. Егер адам зиян тиюі мүмкін жағдайға ерікті түрде келсе және зиянның белгілі бір деңгейде болуы мүмкін екенін білсе, ол екінші тарапқа зиянды әрекет немесе құқық бұзушылық бойынша талап қоюға құқылы емес. Volenti тек ақылға қонымды адамның өз әрекеттері арқылы қабылдаған деп санайтын тәуекелге ғана қолданылады. Мысалы, боксшы соққы алуға және соққыдан күтілетін жарақаттарға келіседі, бірақ қарсыласының (мысалы) темір таяқпен соққы беруіне немесе бокс ережесінен тыс ұруына келіспейді. Volenti "ерікті түрде тәуекелді қабылдау" деп те аталады. Volenti кейде талапкердің "тәуекелге түсуге келіскені" ретінде сипатталады. Осы контексте volenti заңды келісімнен өзгеше, себебі соңғысы кейбір зиянды әрекеттердің бастапқыда туындауына жол бермейді. Мысалы, медициналық процедураға келісім беру процедураның адамға қарсы құқық бұзушылық болмауына, ал біреудің жеріне баруға келісім беру оның құқық бұзушылыққа ұшырауына кедергі келтіреді.
Volenti non fit iniuria (or injuria) (Latin: "to a willing person, injury is not done") is a Roman legal maxim and common law doctrine which states that if someone willingly places themselves in a position where harm might result, knowing that some degree of harm might result, they are not able to bring a claim against the other party in tort or delict. Volenti applies only to the risk which a reasonable person would consider them as having assumed by their actions; thus a boxer consents to being hit, and to the injuries that might be expected from being hit, but does not consent to (for example) his opponent striking him with an iron bar, or punching him outside the usual terms of boxing. Volenti is also known as a "voluntary assumption of risk". Volenti is sometimes described as the plaintiff "consenting to run a risk". In this context, volenti can be distinguished from legal consent in that the latter can prevent some torts arising in the first place. For example, consent to a medical procedure prevents the procedure from being a trespass to the person, or consenting to a person visiting one's land prevents them from being a trespasser.
Тарих
Volenti non fit injuria – бұл римдік құқықтанушы Ульпиан қалыптастырған заңдық максиманың жиі цитаталанатын түрі, түпнұсқасы былай делінген: Nulla iniuria est, quæ in volentem fiat.
Басқа юрисдикциялар
Шотландияның деликт заңы да осы қағиданы және volenti non fit injuria қорғанысын мойындайды. АҚШ-тың зиян келтіру заңында осыған ұқсас, бірақ күрделірек құқықтық принцип бар, ол тәуекелді қабылдау деп аталады. АҚШ заңдары тәуекелді қабылдаудың түрлері арасында кем дегенде екі маңызды, бірін-бірі толықтыратын дихотомияны мойындайды (біріншілік және екіншілік, жария және түсінікті). Канадада "volentio" қағидасы ағылшын заңындағыдай қолданылады. Бұл мәселе бойынша маңызды канадалық сот істері – Dube v. Labar, [1986] 1 SCR 649 және Hall v. Hebert, [1993] 2 SCR 159.
Мас жүргізушілер
Қазіргі заңнама бойынша, ерікті келісімге сүйену арқылы қорғану мүмкіндігі жолаушы мас жүргізушіден көлік сұрап, осының салдарынан жарақат алған жағдайда жойылды. Алайда, Morris v Murray [1990] 3 All ER 801 (Апелляциялық сот) ісінде мас жолаушыға қатысты ерікті келісім принципі қолданылды, ол мас ұшқыштан көлік қабылдаған. Ұшқыш апаттан кейін қаза тапты, ал жарақат алған жолаушы оның мүлігіне талап қойды. Ол ұшқышты әуежайға (сол кезде жабық болған) жеткізгенімен, қозғалтқышты іске қосуға және радионы реттеуге көмектескенімен, ол ұшумен байланысты тәуекелге ерікті түрде келіспегенін мәлімдеді. Апелляциялық сот келісім болды деген шешім қабылдады: жолаушы мас ұшқыштан көлік алудың қаупін түсінбейтіндей мас болған жоқ, ал ұшуға дейінгі әрекеттері оның осы қауіптерді ерікті түрде қабылдағанын көрсетті. Жаңа Зеландияда Walker v Watson [1974] 2 NZLR 175 (Жоғары сот) ісінде, машина иесі көлігін мас екенін білетін адамға берген жағдайда ерікті келісім принципі қолданылды. Көлік қабырғаға соғылып, иесі жүргізушіден өтемақы талап етті. Жоғары сот иесінің мүлкіне айқын қауіп төндіретін адамға көлігін ерікті түрде бергенін, демек, иесі мас жүргізуден туындаған көлік зақымдануының тәуекелін қабылдаған және туындаған кез келген шығынды көтеруге міндеттенгенін анықтады.