Кіріспе

Ресей суретшісі

Константин Федорович Богаевский (Костянти́н Фе́дорович Богає́вський; Константин Фёдорович Богаевский 24 қаңтар 1872 [е.с. 12 қаңтар 1872] – 17 ақпан 1943) – Қырымнан шыққан украин және орыс суретшісі, Символизм ағымындағы пейзаждармен танымал.

Өмірбаян

Константин Богаевский 1872 жылғы 24 қаңтарда (ескі стиль бойынша 12 қаңтарда) Шығыс Қырымдағы Феодосия қаласында Генуялық тегінен таралған итальяндық-неміс отбасында дүниеге келді. Оның алғашқы сурет сабақтарын Иван Айвазовский берді. 1891-1897 жылдары Императорлық өнер академиясында Архип Куинджи класында оқыды. Жас Константиннің өнері академияда кең танылмады, тіпті ол бір кезде "таланттың жетіспеуі" үшін академиядан уақытша шығарылды. Бұл тұрғысынан қарағанда, Куинджи әрқашан шәкіртіне жоғары құрметпен қарап, оны қорғады. 1898 жылы Константин Италия мен Францияға сапар шекті, онда Клод Лорреннің туындыларымен танысты, оны өзінің нағыз ұстазы деп жариялады. Оның алғашқы көрмесі 1898 жылы Мәскеуде өтті. 1900 жылдан бастап Богаевский Феодосияда жұмыс істеді. Оның туындыларының басты тақырыбы – ол тек армандарында ғана көретін, болмаған жердің (достары Богаевья деп атаған) символистік пейзаждары болды. Константин Богаевский Максимилиан Волошиннің «Константин Богаевский» атты очерктер жинағын жариялағаннан кейін танымал суретшіге айналды. Волошин Богаевскийдің суреттеріндегі символизмді жоғары бағалады. Замандастары Богаевскийді Николай Рерихпен жиі салыстырды. Богаевский «Мир искусства», Ресей суретшілерінің одағы және «Жар Цвет» мүшесі болды. 1906 жылы Сергей Дягилев ұйымдастырған «Русское искусство» көрмесінде өнер туындыларын көрсетті. 1911 жылы Италияға сапар шегіп, Андреа Мантеньяның суреттерін ашты, олар Богаевскийдің кейінгі жұмысына зор әсер етті. Богаевский 1912 жылы Феодосияға оралды және өмірінің соңына дейін сол қалада тұрды. Ол көп жыл бойы басқа бір белгілі феодосиялық және болмаған елдердің жыршысы Александр Гринмен, сондай-ақ Максимилиан Волошин, Марина Цветаева және Осип Мандельштамдарды қоса алғанда, Коктебельдегі Ресей зиялыларының тобымен достық қарым-қатынаста болды. Қазан революциясынан кейін Богаевский белгілі бір деңгейде ұмытылғандай болды, бірақ 1932 жылғы «Қиял қала порты» сияқты туындылары Днепрогестің социалистік реализм мектебіндегі өнер ретінде жоғары бағаланды. 1943 жылғы 17 ақпанда Феодосияда кеңес әуе шабуылы кезінде шарапнельден жарақат алып көз жұмды. Кеңес астрономы Николай Степанович Черных 1971 жылы ашқан 3839 Богаевский астероиді оның құрметіне аталды.

Стилі мен шығармалары

1902-1903 жылдары Константин Богаевский таныс Қырым пейзаждары негізінде картиналар сериясын жасады ("Ескі Қырым", "Ежелгі бекініс"). Содан кейін ұзақ уақыт бойы ол нақты жерлермен байланысты емес пейзаждарды суреттеді, оларда Бёклин мен Климттің ықпалы байқалады. Оларға ерекше жарық – бірнеше түстің үйлесімінен туындаған жарық пен көркем аспан тән. Климттен басқа, батыс еуропалық суретшілердің арасында Джованни Сегантинидің туындыларын да кездестіруге болады. Максимилиан Волошиннің ықпалымен Богаевский "Циммер циклы" деп аталатын картиналар сериясын жасайды. "Мен шығармаларымда осы Жердің – ұлы және әсем, салтанатты және қайғылы бейнесін беруге тырысамын. Ұлы тарихи өткенге толы, таулардың ерекше ырғағымен, төбелердің ширығулы бүктемелерімен, біршама қатал мінезімен толы осы пейзаж мен үшін таусылмас шабыт көзіне айналды" – деп жазды Богаевский. 1906 жылдан бастап Керчьтегі әскери қызметте ұзақ оқшауланғаннан кейін, Богаевскийдің туындыларында жалғыздық пен адамның шағын екендігімен байланысты философиялық мотивтер пайда болады. 1910 жылы Еуропаға саяхат жасағаннан кейін Богаевский классикалық пейзаждарды суреттеді, олар неміс (Дюрер, Альтдорфер) және итальяндық (Мантенья) Ренессанс шеберлерінен, сондай-ақ жарық беру идеясын Богаевский қабылдаған Клод Лорреннен айқын шабыттанды. 1912 жылы Богаевский Степан Рябушинскийдің Мәскеудегі резиденциясы үшін үш панно салған. Третьяков галереясы, Ресей мұражайы, Феодосия өнер галереясы, Севастополь өнер мұражайы, Симферополь өнер мұражайы және Сочи өнер мұражайы – ең көп өкілдік еткен мұражайлар.