Кіріспе

Роза Лаборфалви (Юдит Бенке де Лаборфалва; 8 сәуір 1817 – 20 қараша 1886) – венгр ақсүйек әйелі, актриса және романшы Мёр Йокай де Асваның жұбайы.

Ерте өмір

Ол актер және сахналық режиссер Йозеф Бенке де Лаборфальваның (1781–1855) және Зсузанна Рац де Велесстің қызы болды. Оның әкесі Секел ақсүйегінен шыққан адам болған.

Мансап

Ол өзінің мансабын 1833 жылы Будадағы Қамал театрында бастады. 1837 жылдан бастап ол Пешт Ұлттық театрында ойнады. Көптеген адамдар оның әдемі альт дауысын, сыртқы келбетін, өлең айту қабілетін және көркем көзқарасын жоғары бағалады. 1848 жылдың 15 наурызында ол Жозеф Катонаның "Вице-король" пьесасының қойылымында жазушы Мор Йокаймен танысты. Олар сол жылы үйленді. Олардың некесі дау тудырды; жазушының бірнеше досы (соның ішінде Сандор Петёфи) осы некеге қарсы болды, себебі оның 12 жасар заңды емес қызы Роза Бенке болды, ал оның әкесі актер Мартон Лендвай еді. 1848/49 жылдардағы төңкеріс кезінде Лаборфалви Йокайдың өмірін сақтап қалды, соның арқасында некеге қарсы болғандар татуласты. (Роза Бенке кейіннен өзі де заңды емес қызына ие болды, ең кіші Роза, ол кейін суретші Арпад Фестиге үйленді). 1859 жылы зейнетке шыққанға дейін Лаборфалви сол дәуірдегі ең сәтті актриса болды. 1857 жылдың 3 қыркүйегінде Мишкольцтың жаңа салынған Ұлттық театры оның қатысуымен және Йокайдың сөзімен ашылды. Кейін ол 1883 жылы сол сахнада соңғы рет өнер көрсетті.

Ең маңызды рөлдері

Гертрудис ("Вице-король"); Волюмина ("Кориолан" Шекспир); Мэри, Шотландия королевасы ("Шиллер"); Леди Макбет ("Макбет"); Гонерил ("Король Лир"); Орсина ("Эмилия Галотти" Лессинг); Леди Милфорд ("Интрига және махаббат" Шиллер).