Кіріспе

Эмма әпкем – "Оз" кітабындағы ойдан туған кейіпкер. Ол Дороти Гейлдің әпкесі және Генри ағаның әйелі, олармен бірге Канзастағы шаруашылықта тұрады. "Оздың ғажайып сиқыршысы" кітабында ол Генри ағаның шаруашылығына келген кезде "жас, әдемі әйел" болған, бірақ ондағы өмірі оны "қарттырып" жіберген, яғни ол жасынан үлкендей көрінеді. Баум Дороти алғаш рет олармен бірге тұрғанда, Эмма Доротидің күлкісінен сескенгенде "қайқайлап, қолын жүрегіне басатын" еді, ал кітаптың басында ол оған эмоционалды жағынан жақын болмайтын сияқты. Бірақ кітаптың соңында Дороти оған қайта келгенде, оның нағыз мінезі көрінеді: ол "Сүйікті балам!" деп айқай салады және оны махаббатпен құшақтап, сүйеді. Доротидің әпкесіне деген махаббатына күмән жоқ, тіпті ол сиқырлы күміс туфлілерден: "Мені үйге, Эмма әпкеме апарыңыз!" деп тілейді.

Оз кітаптары

Эм өмірінің көп бөлігін фермаларда жұмыс істеумен өткізеді. "Оздың зәргүлді қаласында" ол "жартылай қиырқ жылға жуық" тауық өсіргенін айтады. Фермаларының жабылу қаупінде екенін Доротиге мойындағаннан кейін, олардың бәрі Оз еліне көшіп, мәңгілікке Зәргүлді қалада тұруға келіседі. Принцесса Озма оны жұмыспен қамту үшін "Оз билеушісінің шұлықтарын жөндейтін патшалық шебер" деп тағайындайды. Оның қарындасы Билл Хьюгсонға үйленген. Кітаптарда Доротидің туысы оның не Генри екені нақты айтылмайды. (Сонымен қатар, "ағасы" мен "апасы" деген сөздер асырап алған отбасының мейірімді атауы болуы мүмкін, және Дороти екеуінің де туыс емесі де мүмкін.) Олар Генримен бірге өз балалары жоқ. Бұл олардың қалауымен болған ба, әлде бедеулікпен байланысты ма, белгісіз. 1939 жылғы "Оз сиқыршысы" фильмінде үлкен рөл ойнағанына қарамастан, Оз кітаптарында ол Генриден аздап көрінеді. Рут Пламли Томпсон оны "Оздың патша кітабында" және "Оздағы атасы" кітабында екі рет қысқаша еске алады. Ол Джон Р. Нилдің "Оздың ғажайып қаласы" және "Оздың скалавагондары", сондай-ақ Джек Сноудың "Оздағы сиқырлы мимиктер" кітаптарында ірі рөлдерде ойнады. "Оздың зәргүлді қаласында" ол Озға өте жат көрінеді, арқадағы бөлме мен қарапайым киім сұрайды және Биллинаға тауықтарды қуыруға және жеуге арналғанын айтуға дейін батыл (мұндай әңгіме қатты қорлаушы болатынын түсінбей). Генри әлемді одан көбірек көрген және Озды осы күйінде қабылдауға дайын. Бұл кітапта, "Оздың ғажайып сиқыршысынан" айырмашылығы, оның сөйлеу үлгісі мен акценті Баумның "Біздің үй иесі" кітабының басты кейіпкері Сайри Энн Билкинске өте ұқсас. Бірақ соңында Эм "өмірінің барлығын құлдықпен өткізгенін" түсінеді және өмірінің өзгеруіне дайын. Ол Баумның Оз әдебиетіндегі ізбасарларының шығармаларында кейде пайда болады; мысалы, Эрик Шанувердің "Оздың алып бағы" кітабында.

"Оз сиқыршысы" (1925 жылғы фильм)

Эмманы осы қойылымда Мэри Карр сомдады. Баумның 1900 жылғы романындағы сияқты, ол Генридің зайыбы.

Оз елінің сиқыршысы (1939 жылғы фильм)

Бұл фильмде ол "Эм әпке" (нағыз аты Эмили) деп аталады және Доротиді өзінің және Генри ағасы (Чарли Грейпвин) балапандарды санап жатқанда оларды өз уайымдарымен мазаламауға шақырады. Хикори (Тин Мэннің басқа кейіпі) оған "Гейл ханым" деп тіл қатады, ол үш шаруаға кәмпиттер ұсынады, ал Хунк (Қоңырқастың басқа кейіпі) содан кейін ғана солай етеді. Өз заманының көптеген әйелдері сияқты, ол тоқымашы. Пошта жәшігінде "Гейл" деген жазу бар. Алмира Галч (Зұлым сиқыршының басқа кейіпі) Генриге: "Гейл мырза! Мен сіз бен әйеліңізбен Дороти туралы дереу сөйлескім келеді!" - дейді. Доротидің тегі де Гейл болғандықтан, Генри оның туған ағасы, ал Эм оның әйелі екенін көрсетеді. Мисс Галч Тотоны алуға келгенде, Дороти жылап қашады, Эм әпкесі оған: "Альмира Галч, сен округтің жартысына ие болғаның үшін, қалғанымызды басқаруға құқығың жоқ! 23 жыл бойы сен туралы не ойлайтынымды айтуға асықтым! Бірақ енді, діншіл әйел болғандықтан, оны айта алмаймын!" Баум кейіпкері дін туралы ештеңе айтпайды, тек мерекелік киімдер туралы қысқа сөздер айтады. Ол торнадо кезінде Доротиді қашып кеткеннен кейін шақырады, бірақ Генримен бірге баспана іздейді, ал дауыл олардың фермасына жақындағанда ол күймесін жоғалтады. Зик (Арыстанның басқа кейіпі) сияқты, Хикори мен Хунк та шапқыларын жоғалтады, өйткені олар жертөле есігін ашуға тырысады. Эм әже мен Генри аға екеуі де Канзас эпизодымен ғана шектелген және Оз эпизодында пайда болмайтын жалғыз кейіпкерлер (дегенмен, сахналық қойылымда Эм әже Глинда, ал Генри аға қақпа күзетшісі болады), бірақ Эм әже Зұлым сиқыршының сарайындағы кристалл шар ішінде Доротиді іздеп жүргенін тағы бір көреді. Ол Генри ағасымен, олардың үш шаруасымен және Дороти есінен оянғанда профессор Марвелмен (Wizard's alter ego) қайта қосылады. Эм әпкенің рөлін Клара Бландик сомдады.

Оз еліне саяхат (1974 жылғы анимациялық фильм)

Маргарет Гамильтон, Мисс Галч пен Батыстың зұлым сиқыршысы рөлін сомдаған, Эм тәтесінің даусы болды. Ол және Генри аға (Пол Фордтың дауысы) Амос (Ларри Сторчтың дауысы) есімді шаруаның жұмысшысын жұмысқа алған. Оның Оз елінде екінші жағы жоқ.

"Сөзгер" (1978 жылғы фильм)

Тереза Мерит Бродвей мюзиклінің киноға бейімделуінде Эм әпке рөлін сомдады, бұл рөлді бастапқыда Таша Томас ойнаған. Стефани Миллс "The Wiz Live!" өндірісінде ойнады, одан бұрын ол Бродвейдің түпкілікті құрамында және 1984 жылғы қайта қойылымда Дорроти рөлін ойнаған. 2009 жылғы City Center Encores! қойылымында Эм әпкенің Оз әлеміндегі параллелі Глинда болды, және Лачанз екі рөлді де ойнады.

Оз еліне оралу (1985 жылғы фильм)

Пайпер Лори Ем әпке рөлін ойнайды, ол шамамен елу жастағы, сұлу, сары шашты әйел ретінде бейнеленген – Баумның шаршаған және ақсаңдаған түпкілікті кейіпкерінен мүлдем өзгеше физикалық келбет. Осы бейімдеуде көрермендер Эм әпкенің кейіпкері ең толыққанды көрсетіледі, әсіресе дауылдан кейін. Ол Доротидің Оз туралы әңгімелерінен уайымдап, үйдің жоғалуы мен жаңасы салынуына байланысты екі ипотека алуға тура келетінін айтады. Ол Генридің жалқаулығына және еңбек етуге құштар болмауына ашуланып, ферма ауласында шаршап жұмыс істейді. Эм әпке Доротидің түнімен ұйықтамауының себебінен оған көп көмектесе алмайтынын айтады және Оз туралы ойлауын тоқтатып, оны доктор Дж. Б. Ворлидің емдік терапиясына апарып, сонда емдеу жүргізеді. Эм әпке Доротидің емделу ақысын төлеу үшін ақша ұсынған әпкесі Гарнет туралы айтады. Доктор Ворли оны «Миссис Блю» деп атайды, бұл Генридің тегі Гейл болған MGM фильмімен қайшы келеді. Дороти Оздан оралғаннан кейін, Эм әпке, Генри ағасы және олармен бірге Доротиді өзен жағасында табады. Ол Доротиге доктор Ворлидің клиникасындағы өрт туралы және оның машиналарын құтқаруға тырысқанда қаза болғанын айтады. Өшірілген сахнада, қазір салынып жатқан шаруашылық үйіне ілінген газет кесігі бар. Онда «ДАУЫЛДАН АМАН ҚАЛҒАН ҚЫЗ: ДОРОТИ ГЕЙЛ, ЭМИЛИ МЕН ГЕНРИ БЛЮДІҢ ҚЫЗЫ» деп жазылған. Бұл Эм әпке мен Генри ағаның тегі «Блю» екенін растайды және Дороти Генри ағаның емес, Эм әпкемен туыс екенін көрсетеді. Дороти немесе Эм Гарнет есімді әйелмен (Доротидің ауруханалық шоттарын төлеу үшін ақша беру туралы қысқаша айтылған) қандай қарым-қатынаста екені белгісіз, себебі ол: «Ол менің әпкемнің туысы, жақсылық жасаған емес» дейді. «Ол» деген сөз Доротиді, ал ақша Гарнеттен келіп отырғанын білдіреді. Тағы бір өшірілген сахнада, Эм әпке Доротидың төсегінің басында отырғанда, олар Доротиды ұйықтату үшін «бетке бояу жағу» деп аталатын сәтпен бөліседі: «Маңдай: ақ, қабау: көк, екі жақ: қызғылт». Ол әр түсті айта отырып, Доротидың бетінің осы бөліктерін ласкомен сипап, сүйсінеді. Бұл Эм әпке жылы, аналық сезімге толы және жұбатушы.

Басқа бейімделулер

Ол 1980 жылы телеарнадағы "Оз еліндегі Алғыс айту күні" атты арнайы бағдарламасында Лурен Таттлдың дауысымен сомдалды. Эмма әпкесі "The Muppets' Wizard of Oz" фильмінде (ABC телеарнасы түсірген) Латифа патшайым рөлінде ойнады, онда бұл кейіпкер асхананың иесі болды. "VeggieTales" эпизодындағы "The Wonderful Wizard of Ha's" атты эпизодта Эм әпке мен оның күйеуі Генри ағасының орнына әкесі (Ата Аспаржа) келді, ол Лұқа Ізгі хабарындағы Киелі кітаптағы тойымды ұғымды қайта баяндады. Люси Арназ бұл кейіпкерді "Оз сиқыршысы концертте: Армандар орындалады" (1939 жылғы MGM фильміне негізделген) атты қойылымда орындады, оның кірісі Балалардың қорғаныс қорына аударылды. Эм әпке "Бір кезде" атты телесериалының "Руби шұлықтары" эпизодында Джина Стокдейл рөлінде пайда болды. Оның Дороти Гейлдің әпкесі екендігі осы сериалда да сақталды, бірақ бұл нұсқада ол Доротимен бірге нақты Канзас емес, ойдан шығарылған Канзастан (сериалда Сиқырсыз Жер деп аталған) шыққан. Дороти Озға саяхаттан оралғаннан кейін, ол отбасына саяхаты туралы айтады. Отбасының қалған бөлігі сенбейді, бірақ Эм әпке ғана Доротиге сенді және оны басқалар ақылсыз деп санағаннан кейін, психиатриялық ауруханаға жіберуден бас тартты. Кейіннен Эм әпке қайтыс болып, Тотоны Доротиге сыйлайды. Астыртқы әлемде Эм әпкесінің қабір тасы "Эмили Браун" деп жазылған, бұл оның бойжеткен кезіндегі есімі Браун екенін көрсетеді, және ол "Антинің тауық және вафли" атты асхананы басқарады, соқыр сиқыршы оны өзінің бәсекелесі деп санайды. Эмма, Мэри Маргарет және Ред Доротиды ұйықтаған қарғыстан ояту үшін соқыр сиқыршының берген құтысын қолданып, Эм әпкеге сүйіспеншілік білдіруге тырысады. Бірақ ол оны іске асыра алмайды, Эм әпкесінің денесі суға айналып, еріп кетеді. Хадес оның сорпасына Жоғалған жандар өзенінің суы қосылғанын айтады, себебі Регина олар Доротиге көмектесуге тырысқандарын мәлімдеді. Эм әпкесінің сулы қалдықтарын сүртіп, құтыға салып, Хадес басқа жандарға Эм әпкесінің тағдыры Астыртқы әлемге үміт іздеп келгендерге ескерту болсын деді. Кейін Зеленамен кездескенде, Хадес Эм әпкесінің сулы қалдықтарын Жоғалған жандар өзеніне тастады. Эм әпкесі "Том және Джерри және Оз сиқыршысы" атты анимациялық фильмде Фрэнсис Конройдың дауысымен сомдалды. Конрой Глинданың да дауысын берді. Эм әпке Карен Страссманның дауысымен "Lego Dimensions" атты видео ойынында пайда болады. Ол Гейл фермасына қайтару миссиясының кейіпкері ретінде көрінеді, онда ойыншы оны үйіне қайтаруы керек. Эм әпкесі "Том және Джерри: Озға оралу" фильмінде қайтадан Фрэнсис Конройдың дауысымен пайда болады.

Комикстер

"Оз/Ғажайып елінің хроникасы" комикс кітабының 1-шы санында Эм Доротиді Генридің қабіріне, Сент-Анн зиратына апарып қояды. Қабір тасы екі бөлікке сынған. Кейін Эм Глинданың өтінішімен аяқкиімдерді сақтап, Доротиге қайтарды.